ಮುಕ್ತ ಉತ್ತರ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಹೇಗೆಲ್ಲಾ ಚದುರಿಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧ ಜಾತಿಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಒಂದೇ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಜಾತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಉಪಜಾತಿಯನ್ನು, ಮಗದೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿ ಆಧಾರಿತ ಹೆಸರನ್ನು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಭಿನ್ನತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಮೂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಗಣತಿದಾರರು ಮಾಡುವ ಕಾಗುಣಿತದ (Spelling) ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ, ಒಂದೇ ಜಾತಿಯು ನೂರಾರು ಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ನಿಖರವಾದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ
ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಮುಂಬರುವ ಜನಗಣತಿಯು ಇದೀಗ ಭಾರೀ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ. ದಶಕಗಳ ಬಳಿಕ ನಡೆಯಲಿರುವ ಈ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾತಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿರುವ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯ ಸ್ವರೂಪವು ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ (ಎಐಸಿಸಿ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿರುವ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಬದಲಾಗಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜಾತಿಗಣತಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ವಿಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಮುಂಬರುವ ಜನಗಣತಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಒಟ್ಟು 40 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಬೃಹತ್ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜಾತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವ 10ನೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ‘ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ/ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ/ ಜಾತಿ’ (Scheduled Caste/ Scheduled Tribe/ Caste) ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಗಣತಿದಾರರ ಬಳಿ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಜಾತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಮುಕ್ತ ಉತ್ತರ ಪದ್ಧತಿ’ಯನ್ನು (Open-ended approach) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ತಾವೇ ಬಾಯ್ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು, ಅವರು ಹೇಳಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಗಣತಿದಾರರು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ‘ಮುಕ್ತ ಉತ್ತರ ಪದ್ಧತಿ’ಯೇ ಈಗ ಭಾರಿ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆ ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ತಕರಾರು ಎಂದರೆ, ಕೇಂದ್ರದ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ‘ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗ’ (OBC) ಎಂಬ ಪದದ ಉಲ್ಲೇಖವೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ಒಬಿಸಿ ವರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸದೆ ಇರುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಎಸಗಿದ ದ್ರೋಹ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜಾತಿಗಣತಿಯ ಮೂಲ ಆಶಯವೇ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ನಿಖರವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡುವುದು. ಆದರೆ, ಒಬಿಸಿ ಎಂಬ ಕಾಲಂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಆ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಹಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತಕರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಾದ ಯೋಗೇಂದ್ರ ಯಾದವ್ ಅವರಂತಹ ತಜ್ಞರು, “ಈ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯು ಹುಟ್ಟುವ ಮುನ್ನವೇ ಸತ್ತಂತಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕಟುವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡುವ ಬಲವಾದ ಕಾರಣ 2011ರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಜಾತಿ ಗಣತಿಯ (SECC) ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೈಫಲ್ಯ. ಅಂದು ಕೂಡ ಸರ್ಕಾರವು ಇದೇ ರೀತಿಯ ‘ಮುಕ್ತ ಉತ್ತರ ಪದ್ಧತಿ’ಯನ್ನೇ ಬಳಸಿತ್ತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜನರು ನಮೂದಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಬರೋಬ್ಬರಿ 46.7 ಲಕ್ಷ ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಉಪಜಾತಿಗಳ ನಮೂದುಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು. ಈ ಬೃಹತ್ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ, ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಈಗ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಪ್ಪನ್ನು ಮರುಕಳಿಸಲು ಹೊರಟಿದೆ ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಕಳವಳವಾಗಿದೆ.
ಮುಕ್ತ ಉತ್ತರ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಹೇಗೆಲ್ಲಾ ಚದುರಿಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧ ಜಾತಿಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಒಂದೇ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಜಾತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಉಪಜಾತಿಯನ್ನು, ಮಗದೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿ ಆಧಾರಿತ ಹೆಸರನ್ನು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಭಿನ್ನತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಮೂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಗಣತಿದಾರರು ಮಾಡುವ ಕಾಗುಣಿತದ (Spelling) ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ, ಒಂದೇ ಜಾತಿಯು ನೂರಾರು ಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ನಿಖರವಾದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ದಾರಿತಪ್ಪುತ್ತದೆ.
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗೊಂದಲಗಳ ಅರಿವಿದ್ದರೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಈ ದೋಷಪೂರಿತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇದೊಂದು ‘ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ವೈಫಲ್ಯವೇ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧ ಪಟ್ಟಿ ನೀಡಿ, ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಜಾತಿ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಬಿಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನೈಜ ಪ್ರಮಾಣ ನಿಖರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಹಾಲಿ ಇರುವ ಶೇ. 50ರ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಿತಿಯನ್ನು ಒಡೆದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಒತ್ತಡದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ, ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಚದುರಿಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ‘ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ’ (OBC) ಪಟ್ಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಒಬಿಸಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಕೇಂದ್ರದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಒಂದೇ ಸಮಾನವಾದ ‘ಡ್ರಾಪ್‌ಡೌನ್’ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ಕೇಂದ್ರದ ವಾದ. ಆದರೆ, ತಜ್ಞರು ಈ ವಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ‘ಮಾಸ್ಟರ್ ಲಿಸ್ಟ್’ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೇನಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಎಲ್ಲ ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಬಿಹಾರದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ದೇಶದ ಮುಂದಿಡಲಾಗಿದೆ. ಬಿಹಾರ ಸರ್ಕಾರವು ತಾನು ನಡೆಸಿದ ಜಾತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತ್ತು. ಮುಕ್ತ ಉತ್ತರದ ಬದಲು, ಬಿಹಾರವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ, ಒಟ್ಟು 215 ‘ಜಾತಿ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು’ (Caste Codes) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಾತಿಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಗಣತಿದಾರರು ಕೇವಲ ಆ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ನಮೂದಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಕಾಗುಣಿತದ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 17 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕುಟುಂಬದ ಆದಾಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಕಲೆಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಕೋಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ನಿಖರವಾದ ವರದಿ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
ಅದೇ ರೀತಿ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ತೆಲಂಗಾಣದ ಜಾತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತೃತ ಹಾಗೂ ಸಮಗ್ರವಾಗಿದೆ. ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ 57 ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ 75 ಉಪವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳು (BC/OBC), ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC), ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ (ST) ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 242 ಜಾತಿಗಳ ‘ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧ, ಪರಿಶೀಲಿತ ಜಾತಿಪಟ್ಟಿಯನ್ನು’ ಗಣತಿದಾರರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಹೇಳುವ ಜಾತಿಯನ್ನು ಈ ಅಧಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ, ಆಯಾ ವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಿಖರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ದತ್ತಾಂಶಗಳ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.
ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಮಾದರಿಗಳು ಕೇವಲ ಜಾತಿಯ ತಲೆಎಣಿಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಮಗ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ದರ್ಪಣವಾಗಿವೆ. ಈ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಒಡೆತನ, ವಸತಿ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಟ್ಟ, ಸರ್ಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಜಾತಿ ದತ್ತಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದಿವೆ. ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧ ಜಾತಿ ಕೋಡ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇಂತಹ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುವುದರಿಂದ, ಯಾವ ಸಮುದಾಯವು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ ಎಂಬ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮೀಸಲಾತಿ ಹಂಚಿಕೆಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ‘ಮುಕ್ತ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ’ಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ವಿಪಕ್ಷಗಳ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ ಬಂಗಾಳ SIR | ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಪ್ರಮಾದ; 38 ಲಕ್ಷ ಅರ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿ 2.17% ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳಷ್ಟೇ ಇತ್ಯರ್ಥ
ಜಾತಿಗಣತಿಯೆಂಬುದು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ; ಅದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಅವಕಾಶ ವಂಚಿತವಾಗಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಪಾಲು ಒದಗಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ. 2011ರ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿಯದೆ, ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಹಳೆಯ ದೋಷಪೂರಿತ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದರೆ ಜನಗಣತಿಗಾಗಿ ಸುರಿಯುವ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಶ್ರಮ ಎರಡೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ‘ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧ ಜಾತಿಪಟ್ಟಿ’ ಹಾಗೂ ‘ಜಾತಿ ಕೋಡ್’ ಆಧಾರಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯನ್ನು ಮುಂಬರುವ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಆಗ್ರಹವು ದಿನೇ ದಿನೇ ಬಲವಾಗುತ್ತಿದೆ.
