“ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಮಮತಾ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ತಾವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಈ ವಲಸಿಗರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮರೆತರು. ದುರಂತವೆಂದರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಅದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಿ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿತು. ಅವರ ತಂತ್ರವನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಅವರನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿತು.
ಸರಿಯಾದುದನ್ನು ಮಾಡಲು ಎಂದಿಗೂ ಹೆದರಬೇಡಿ – ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್ ಜೂನಿಯರ್
2005ರ ಆಗಸ್ಟ್ 4ರಂದು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿಯ ಏಕೈಕ ಸಂಸದೆ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಹರಿದು ಸ್ಪೀಕರ್ ಮೇಲೆ ಎಸೆದರು. ಸ್ಪೀಕರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಚಟರ್ಜಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆಯ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ನಿಲುವಳಿ ಸೂಚನೆ (adjournment motion)ಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಮತಾ ಮತ್ತೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಕೂಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಅವರು ಸದನದ ಬಾವಿಯತ್ತ ಓಡಿ ಬಂದು ಸ್ಪೀಕರ್ ಮೇಲೆ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಆರೋಪ ಮಾಡಿ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರ ಕುರ್ಚಿಯತ್ತ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಎಸೆದರು. “ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು. ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರು. ಅನೇಕರು “ಇದು ನಾಟಕ, ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ” ಎಂದರು. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದು ಸರಿ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ಇದು 15 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಇವರೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ.
ಈಗ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರೆ, 2026ರ ಮೇ 4ರಂದು ಈ ಧೀರ ʼಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿʼ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ ಎಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಚುನಾವಣಾ ಸೋಲನ್ನು ನೋಡಿ ಕೋಪದಿಂದ ಕುದಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ನೆರೆಯ ದೇಶದಿಂದ ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆಯ ವಿಷಯವೇ ಅವರ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಗಮನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR-ಸ್ಪೆಷಲ್ ಇಂಟೆನ್ಸಿವ್ ರಿವಿಷನ್) ಮೂಲಕ ಮತದಾರರನ್ನು ಅಳಿಸುವ ವಿಷಯವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ಸೋಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಬೀದಿ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ 34 ವರ್ಷಗಳ ಎಡಪಂಥೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅವರು “ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಈ ವಲಸಿಗರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮರೆತರು. ದುರಂತವೆಂದರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಅದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಿ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿತು. ಬಿಜೆಪಿ ಅವರ ತಂತ್ರವನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಅವರನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿತು. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು SIR ಮೂಲಕ 90 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿತು ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಅವರ ಸೋಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕಾಲಚಕ್ರ ತಿರುಗುತ್ತದೆ ಎಂಬಂತೆ, ಜೀವನದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಿತಿ; ಒಳ್ಳೆಯದು ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ. ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯೂ ಕಾಲಚಕ್ರದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಮತಾ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಅದೃಷ್ಟ ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಬಂಗಾಳದ ದೀದಿಯಾಗಿ ಅವರು ಬದಲಾಗುವುದು ಅಸಂಭವ.
ಸರಳ ಬಿಳಿ ಸೀರೆಯ ಮೇಲೆ ನೀಲಿ ಬಾರ್ಡರ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಬಂಗಾಳದ ಧೀರ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆಯ ಐಕಾನಿಕ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾಳಿ ದೇವಿ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕ. ಕಾಲ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ದೇವತೆ. ಮಮತಾ ಕೋಪದಿಂದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರದ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಧರಣಿ ನಡೆಸಿದಾಗ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಕೋಪಗೊಂಡ ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಮಮತಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಂಗಾಳದ ಜನರು ಅವರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾ “ದೀದಿ… ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಜೊತೆಗಿದ್ದೇವೆ” ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಮತಾ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಎಡಪಂಥೀಯ ಕ್ಯಾಡರ್ಗಳ ಗುಂಡಾಗಿರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ತಲೆಗೆ ಪೆಟ್ಟುಬಿದ್ದರೂ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಳಿ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅವರ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ವಭಾವವೇ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಗುರುತು.
“ಬೀದಿ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ” ಎಂಬ ಗುರುತು ಅವರ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಯಿತು. ಬಡತನದಿಂದ ಬಂದು ಸ್ಟೆನೋಗ್ರಾಫರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ವಭಾವ ಬದುಕುಳಿಯುವ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು. 1998ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆ ಚರ್ಚೆಯ ವೇಳೆ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸದರ ಕಾಲರ್ ಹಿಡಿದು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ ಘಟನೆಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಮಮತಾ ಘರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಟಿಎಂಸಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾರ್ಟಿ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಮಾವೋವಾದಿ ಅಥವಾ ಸಿಪಿಐಎಂ ಕ್ಯಾಡರ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವುದು ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ವಿಮರ್ಶಕರು. ಆದರೂ ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಸಯೋನಿ ಘೋಷ್, ಮಹುವಾ ಮೊಯಿತ್ರಾ ಅವರಂತಹ ಗಟ್ಟಿಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿ ನನಗೆ ಮೊದಲು ಮಮತಾ ಮೇಲಿನ ಬಿಜೆಪಿಯ ʼಗೂಂಡಾ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ʼ ಆರೋಪಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆ ಎನಿಸಿದ್ದವು. ಆದರೆ, 2021ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಕುರ, ಮೇದಿನೀಪುರ, 24 ಪರಗಣಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡುವಾಗ ಟಿಎಂಸಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಕ್ಯಾಮರಾ ಒಡೆಯುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಸಿದರು. ʼಡಿಡಿ ನ್ಯೂಸ್ ಆಂಟಿ-ಮಮತಾ ಚಾನೆಲ್ʼ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ತಡೆದರು. ವಾಟ್ಸ್ಯಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್ಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಡಿಯೋ ಕ್ಲಿಪ್ ಹಂಚಿ ಎಲ್ಲಾ ಬೂತ್ಗಳಲ್ಲಿ ತಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಸಂಘಟಿತ ಗೂಂಡಾಗಿರಿ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅನುಭವ. ಆದರೂ ಮಮತಾ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ʼರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆʼ. ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಬಿಜೆಪಿ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ತಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕಲಿತಿದ್ದಾರೆ.
ಮಮತಾಗೆ ಭವಾನೀಪುರದಲ್ಲಿ ಸೋಲಾಗಿದ್ದರೂ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಸಂಪರ್ಕ, ಮಹಿಳಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಮತದಾರರು, ಬಂಗಾಳಿ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಕ್ಷಕಿ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಣ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. 71 ವರ್ಷದ ಮಮತಾ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮಹಿಳಾ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ. ಜಯಲಲಿತಾರಂತೆ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿಂತ ಮಹಿಳೆ.
ಈಗ ದೀದಿಗೆ ಆತ್ಮ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸಮಯ. ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ʼಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿʼ ಮುಂದಿನ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ!
ಆಯೇಷಾ ಖಾನಂ
ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾಡೆಮಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು
