ಸದಾ ‘ಮೆರಿಟ್’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲದವರು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಅಪಪ್ರಚಾರ. ದಿನದ 24 ಗಂಟೆ, ವರ್ಷದ 365 ದಿನವೂ ಮೆರಿಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವವರು ಒಮ್ಮೆ ಈ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ. ದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ—ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕೇವಲ ಶೇ. 10-15 ರಷ್ಟಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶೇ. 85-90 ರಷ್ಟು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ.
‘ಮೀಸಲಾತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರ್ಹರಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ’, ‘ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಮೀಸಲಾತಿಯವರೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂಬ ಆಕ್ರೋಶದ ಕೂಗುಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಕಂಟೆಂಟ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಮುಕೇಶ್ ಮೋಹನ್ ಅವರ ‘ಕೌನ್ ಜ್ಯಾದಾ ದಿಖ್ ರಹಾ ಹೈ?’ (ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?) ಎಂಬ ವಿಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನೇ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಅಪಪ್ರಚಾರಗಳ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಯಲು ಮಾಡಿದೆ. ಮೀಸಲಾತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಕಟು ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿರುವ ಮುಕೇಶ್ ಮೋಹನ್ ಅವರ ಈ ವಿಡಿಯೋ, ನಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಸಲಿ ಮುಖವನ್ನು ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಂತೆ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ ಮಾತಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವೇ ಮಂಡಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳ ಬೆಂಬಲವಿರುವ ಸತ್ಯ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸವರ್ಣೀಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ’ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಹರಿಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿಭೆ ಅಥವಾ ‘ಮೆರಿಟ್’ ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮೀಸಲಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ವಿರೋಧಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ವರ್ಗವೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಲೋಕಸಭೆ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿದರೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಲಾಗಿರುವ ಈ ಸುಳ್ಳುಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಾಸ್ತವಿಕ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಕೇಶ್ ಮೋಹನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಈ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಮೀಸಲಾತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಪಪ್ರಚಾರಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಕರಾರುವಕ್ಕಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ದೇಶದ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪಾಲು ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ದತ್ತಾಂಶಗಳೇ ನಾಟಕೀಯ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ಅಧಿಕೃತ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2018 ರಿಂದ 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 849 ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತ, ಆದಿವಾಸಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಎಷ್ಟೆಂಬುದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಮೀಸಲಾತಿಯ ಜಾರಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾನೂನು ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ, ಈ 849 ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೈಕಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC), ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ (ST) ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ (OBC) ಸೇರಿರುವವರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ 184 ಮಾತ್ರ! ಅಂದರೆ, ದೇಶದ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೈಕಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ ಶೇ. 82ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ (ಸವರ್ಣೀಯರು) ಸೇರಿದವರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಬೇಕಾದ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಬೇಕಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಉನ್ನತ ಸ್ತರದಲ್ಲಿಯೇ ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಧ್ವನಿ ಮರೀಚಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣದ ದೇಗುಲಗಳೆಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೇಶದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇರುವ 45 ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 1,341 ಮಂದಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಿದ್ದಾರೆ (Professors). ಈ ಪೈಕಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 1,146 ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹುದ್ದೆಗಳು ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರ ಪಾಲಾಗಿವೆ. ಅಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ವಲಯದ ಬೌದ್ಧಿಕ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿರುವವರಲ್ಲಿ ಶೇ. 85ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸವರ್ಣೀಯರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಕಟು ಸತ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯ ನಿಯಮಗಳು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕತೆ ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ 45 ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಹಿಸಿರುವ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳ (Vice Chancellors) ಹುದ್ದೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 96ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದವರ ಅಧೀನದಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ತಳಸಮುದಾಯಗಳು ಮೇಲೆ ಬರಬೇಕು, ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಕನಸಿಗೆ ಈ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ತಣ್ಣೀರೆರೆಚುವಂತಿವೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಅಕ್ಷರಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾಕ್ಷಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ.
ಸಮಾಜದ ಅಂಕುಡೊಂಕುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಮಾಧ್ಯಮ ರಂಗದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯೂ ತೀರಾ ಶೋಚನೀಯವಾಗಿದೆ. ಆಕ್ಸ್‌ಫ್ಯಾಮ್ ಇಂಡಿಯಾ (Oxfam India) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಸ್ ಲಾಂಡ್ರಿ (Newslaundry) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 43 ಪ್ರಮುಖ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ‘Who Tells Our Stories Matters’ ವರದಿಯು ಸುದ್ದಿಮನೆಗಳ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಬೆತ್ತಲಾಗಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ದೇಶದ ನ್ಯೂಸ್ ಫೀಡ್, ಟಿವಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕೀಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಈ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಾಯಕತ್ವ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ (Leadership positions) ಇರುವವರ ಪೈಕಿ ಶೇ. 90ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮೇಲ್ಜಾತಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೀಸಲಾತಿಯಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುವಾಗ, ಆ ಚರ್ಚೆಗಳ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ‘ಮೆರಿಟ್’ ಜಪ ಮಾಡುವ ವರದಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಿತ್ತರವಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯ ಇದೇ ಆಗಿದೆ.
ಕೇವಲ ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ, ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ (Bureaucracy) ಉನ್ನತ ಸ್ತರದಲ್ಲೂ ಬಹುಜನರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಐಎಎಸ್ (IAS), ಐಪಿಎಸ್ (IPS) ಪ್ರವೇಶ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ಇದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕ ಹುದ್ದೆಗಳಾದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಶೋಷಿತರನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದು ದಶಕಗಳೇ ಕಳೆದರೂ, ಈ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 90ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದವರ ಪಾಲಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ದತ್ತಾಂಶದಂತೆ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮಟ್ಟದ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ SC/ST ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕೇವಲ ಶೇ. 4 ರಿಂದ 4.9ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಿದೆ.
ಸದಾ ‘ಮೆರಿಟ್’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲದವರು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಅಪಪ್ರಚಾರ. ದಿನದ 24 ಗಂಟೆ, ವರ್ಷದ 365 ದಿನವೂ ಮೆರಿಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವವರು ಒಮ್ಮೆ ಈ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ನೋಡಬೇಕಿದೆ. ದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ—ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕೇವಲ ಶೇ. 10-15 ರಷ್ಟಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶೇ. 85-90 ರಷ್ಟು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರಿಂದಾಗಿ ದಲಿತ, ಹಿಂದುಳಿದ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಈ ಕಟು ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು, ಮೀಸಲಾತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಅಣಕವಾಗಿದೆ.
https://www.facebook.com/reel/898486429978268/?mibextid=rS40aB7S9Ucbxw6v
