ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಯಗಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕರ್ಜತ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸೈದೋಂಗರ್ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ₹13,505 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 1,100 ಮರಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಕಡಿದು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮರಗಳ ತೆರವು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಅರಣ್ಯವನ್ನೇ ನಂಬಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಸುಮಾರು 150 ಆದಿವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುವ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ಮುಂಬೈನಿಂದ ಸುಮಾರು 100 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸೈದೋಂಗರ್ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವ ಮುನ್ನ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮರಕ್ಕೂ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಗುರುತು ಹಾಕಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದ ಬಳಿಕ ಉಳಿದಿರುವ ಬುಡಗಳ ಮೇಲೂ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿದ ಮರಗಳ ದಿಮ್ಮಿಗಳ ರಾಶಿ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಣ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಇದೀಗ ಆ ಮರಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗದಂತೆ ಅರಣ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ವರದಿ ಮಾಡಿರುವಂತೆ, ಪಾಲಿ ಗ್ರಾಮದ 52 ವರ್ಷದ ವಿಷ್ಣು ಶಂಕರ್ ಪವಾರ್ ಅವರು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತಾರೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ತಾವು ಈ ಹಿಂದೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆ ದಾಸ್ತಾನು ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಟೊರೆಂಟ್ ಪವರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ದಿನವೇ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 1,100 ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದ ಬಳಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 377 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ 233 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ 144 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆರು ಆದಿವಾಸಿ ವಸಾಹತುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಟ್ಟು 32 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಅರಣ್ಯವೇ ಆಹಾರ, ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಯ ಮೂಲ
ಸೈದೋಂಗರ್ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವತೆಯ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 1,600 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸೈದೋಂಗರ್, ಧಕ್, ಪಾಲಿ, ಪೊಟಲ್, ಅಂಬೋಟ್ ಮತ್ತು ಭಾಲಿವಾಡಿ ಎಂಬ ಆರು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವಸಾಹತುವಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20ರಿಂದ 25 ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 150 ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕರು ಕಟ್ಕರಿ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಕಾಡಿಗೆ ತೆರಳಿ ಒಣ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊರೆಕಟ್ಟಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 150ರಿಂದ 200 ರೂಪಾಯಿ ಆದಾಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಿಗೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಜೇನುತುಪ್ಪ, ಮಹುವಾ ಹೂವು, ನೇರಳೆ ಮತ್ತು ಪೇರಲ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತ ಬಳಕೆಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜತೆಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ, ಅರಣ್ಯ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆದಾಯದ ಮೂಲವೇ ಕಡಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪೆಜ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿದಾಗ ಮೀನು ಮತ್ತು ಏಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವನೋಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ವರ್ಷ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ನದಿಯ ಬಹುಭಾಗ ಒಣಗಿಹೋಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಮುಂಗಾರು ಬರುವವರೆಗೆ ಅರಣ್ಯವೊಂದೇ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಸರೆಯಾಗಿದೆ.
ಆದಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಕಾಡೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆ
ಈ ಅರಣ್ಯವು ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಮೂಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಕಾಡೇ ಆಗಿದೆ. ಬೇವು, ಗುಲ್ವೆಲ್ (ಗಿಲೋಯ್), ಅಡುಲ್ಸಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅವರು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜ್ವರ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಹಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಅವರಲ್ಲಿದೆ.
72 ವರ್ಷದ ಸಮುದಾಯದ ಮುಖಂಡ ನಾನಾ ಬಾರ್ಕು ಅವರು ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 2020ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಉಳಿದಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಅರಣ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬದುಕು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದರು. ಗುಲ್ವೆಲ್ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಕೋವಿಡ್‌ನಿಂದ ಬಾಧಿತರಾಗಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರವರು. ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಅರಣ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಬದುಕುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಕಾಡು ನಾಶವಾದರೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆತಂಕ.
ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಪರಿಹಾರದಿಂದ ವಂಚನೆ?
2006ರ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 6ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸಭೆಯು ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಮಿತಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಯೋಜನೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಪಾಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಕುರಿತು ಗ್ರಾಮಸಭೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಸಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸುಮಾರು 150 ಆದಿವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿವೆ. ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಳೆದ 18 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಹಲವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ದಾಖಲೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಗ್ರಾಮಸಭೆಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರೂ ದಾಖಲೆಗಳು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ಜತ್ ವಲಯ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಸಮೀರ್ ಶಿಂಧೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪಾಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ನಿರಾಕ್ಷೇಪಣಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲೇ ಮರಗಳ ತೆರವು ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅನುಮತಿ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಎನ್‌ಒಸಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ವಾದವಾಗಿದೆ.
ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಈ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿರತೆ, ಕಾಡು ಕರಡಿ, ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ, ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡುಬೆಕ್ಕು, ತೋಳ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿವೆ. ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಶೆಡ್ಯೂಲ್-1ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದಿರುವ 26 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 14 ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಆರು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ಸರೀಸೃಪಗಳು ಸೇರಿವೆ. 2011ರಲ್ಲಿ ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯು ಪಾಲಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಇಎಸ್‌ಝಡ್-1 ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿತ್ತು. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಜಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಟೊರೆಂಟ್ ಪವರ್ ಸಂಸ್ಥೆ 3.26 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ.
ಅರಣ್ಯ ನಾಶದಿಂದ ಮಳೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ?
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅರಣ್ಯ ನಾಶವು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಳೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2018ರಲ್ಲಿ ಐಐಟಿ ಬಾಂಬೆ ಮತ್ತು ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್ ಸಂಶೋಧಕರು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅರಣ್ಯಗಳು ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ತೇವಾಂಶ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಳೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ನೀರು ಆವಿಯಾಗಿ ವಾತಾವರಣ ಸೇರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಇವಾಪೋಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಿರೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯ ನಾಶದಿಂದ ತೇವಾಂಶದ ಪೂರೈಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಳೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.
ಅಧ್ಯಯನದ ಸಹಲೇಖಕ, ಐಐಟಿ ಬಾಂಬೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ರಘು ಮೂರ್ತುಗುಡ್ಡೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಹಾಗೂ ಕಾವೇರಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 3 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆಯ ಕೊಡುಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯ ತೆರವಿನಿಂದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸರಾಸರಿ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ 0.25 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಐಐಟಿ ಖರಗ್‌ಪುರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಅಮೇಯ್ ಪಾಠಕ್ ಅವರು ಅರಣ್ಯಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿಯೂ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಫಡ್ನವೀಸ್ ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಈ ಯೋಜನೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ.74.19ರಷ್ಟು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜಲಾಶಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಿ ಕೆಳಗಿನ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ನೀರನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಿಸಿ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆಜ್ ನದಿಯ ಇಂದಿನ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನೇ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಆಧಾರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಟೊರೆಂಟ್ ಪವರ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೆಸರಲ್ಲಿ 23 ಲಕ್ಷ ಮರಗಳಿಗೆ ಕುತ್ತು; ಅರುಣಾಚಲದ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಅನುಮತಿ ಕೋರಿದ NHPC
ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಕಂಪನಿ ಹೇಳಿದೆ. ಆದಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ 50 ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಬಹು ವಿಶೇಷ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಶಲಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ. ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,000 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಶಾಲೆಗಳ ನವೀಕರಣ, ಹೈಮಾಸ್ಟ್ ದೀಪಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಪರಿಹಾರಾತ್ಮಕ ಅರಣ್ಯೀಕರಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ಯೋಜನಾ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 200 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 253 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಟೊರೆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸುಮಾರು 70 ಸಾವಿರ ಮರಗಳಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 30 ಸಾವಿರ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಕಡಿದ ಮರಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಕಾರ್ಬನ್ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಮಾರು 5,500 ಮರಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಆಗುವ ನಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಪರಿಹಾರಾತ್ಮಕ ಅರಣ್ಯೀಕರಣದ ಪ್ರಯೋಜನ 3,000 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂದು ಕಂಪನಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಈ ಯೋಜನೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನ ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅರಣ್ಯವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಆದಿವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಹಕ್ಕು, ಜೀವನೋಪಾಯ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜತೆಗೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರ ಬದುಕಿನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಈಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
