ಹೊಸ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸುವ Form 6ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ. Form 6ರ ಯಾವುದೇ ‘ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ’ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ತಾನು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪೀಠ ಸೋಮವಾರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಯಾರು, ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಯಾವ ಅಧಿಕಾರದಡಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಾಯ್‌ಮಾಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿ. ಮೋಹನಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
Form 6ರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ?
Special Intensive Revision (SIR) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ECINet ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ Form 6ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಮತದಾರರಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ತಾವು ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿ/ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಹಿಂದಿನ SIR ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
This video cannot be played in your browser. Open the video directly
ಆದರೆ Form 6 ಅನ್ನು Registration of Electors Rules, 1960 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು TIE ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.
ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಮೇ 16ರಂದು, Form 6 ಅನ್ನು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡದೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ಮೇ 19ರಂದು ಸಂಧು ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು ಎಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ.
‘ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ’ ಎಂದಿದ್ದ EC
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26ರಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ನೀಡಿದ್ದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, SIRಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ Form 6ರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು. SIR ನಡೆಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1960ರ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿರುವ ಮೂಲ Form 6 ಬಳಸಲಾಗುವುದು ಎಂದೂ ಆಯೋಗ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸೋಮವಾರದ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. “ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ Form 6ಗೆ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿಲ್ಲ. ದಾಖಲೆಗಳು ಬಂದಾಗ, ಯಾರು ಏನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಲು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.
ದೆಹಲಿ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿದ ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಕೀಲೆ
ಅರ್ಜಿದಾರ ಶೈಲೇಂದ್ರ ಮಣಿ ತ್ರಿಪಾಠಿ ಪರ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲೆ ಮೇನಕಾ ಗುರುಸ್ವಾಮಿ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ SIR ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾದ Form 6 ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದರು.
Form 6ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದರೆ ನಿಗದಿತ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನುಸರಿಸದೆ ಈ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.
CEC ವಿರುದ್ಧ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳು
ಶೈಲೇಂದ್ರ ಮಣಿ ತ್ರಿಪಾಠಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಗ್ಯಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
Form 6ನಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತ ಬದಲಾವಣೆ, ಚುನಾವಣಾ ಪಟ್ಟಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು, Electoral Registration Officers (EROs) ಅವರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವೈಫಲ್ಯಗಳಿಂದ ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಬಂಗಾಳ SIR | ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಲು, ಹೆಸರು ಮರು ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ: EC ಪೋರ್ಟಲ್ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ದೂರು
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮತದಾರರ ವಿರುದ್ಧ 16.10 ಲಕ್ಷ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಯ ಅನುಮತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪವನ್ನೂ ಅರ್ಜಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಬಿಹಾರ SIR ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಏನು ಹೇಳಿತ್ತು?
ಮೇ 2026ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ SIR ಅನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ವಿಶೇಷ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಕುರಿತು ಸೂಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಉಳಿದಿರುವ ಅಧಿಕಾರ (residual power) ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ಅಧಿಕಾರ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಲ್ಲ ಎಂದೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತ್ತು.
ಇದನ್ನೇ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ Form 6ರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಘೋಷಣೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಬೆಂಬಲವಿದೆ ಎಂಬ ತನ್ನ ವಾದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದೀಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ Form 6ರ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ತಾನು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವುದು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ Form 6ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಯಾರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಅನುಮೋದನೆ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಲಿದೆ.
