ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನವರೆಗೂ ಕೇವಲ ಸಿನಿಮಾವನ್ನೇ ಶ್ವಾಸವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ, 95ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಹೊಸ ಕಥೆಯ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅಪ್ರತಿಮ ದಾರ್ಶನಿಕ ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿಲ್ಲ. ಆರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ತಮ್ಮ ಅನಂತ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಈ ಮೇರು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಸಾಧನೆಯ ಬದುಕಿಗೊಂದು ಭಾವಪೂರ್ಣ ನುಡಿನಮನ
ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಮಾಡದಂತಹ, ಮಾಡಲು ಧೈರ್ಯ ತೋರದಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಕೈಹಾಕಿದ ಮೇರು ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ (95) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3ರಂದು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ಐದು ಭಾಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಸುದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಮರುಕಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮಾತಿಲ್ಲದ ಮೂಕ ವಿಸ್ಮಯ, ಟೈಮ್ ಮಷಿನ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಕಾಲಯಾನ, ಜಾನಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ರೋಚಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ದ್ವೀಪ, ಕಾಲು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನರ್ತಕಿಯ ನೈಜ ಹಾಗೂ ಭಾವುಕ ಕಥೆ, ಜೊತೆಗೆ 94ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ… ಹೀಗೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ಮೈಲುಗಲ್ಲಾಗಿತ್ತು.
ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕ’ ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಅವರ ದೈತ್ಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಅಪಚಾರವೆಸಗಿದಂತೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅವರು, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಭವಿಷ್ಯದ ಎಲ್ಲ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನೂ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನೂ ಅಳೆಯುವ ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿದ್ದರು. ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಸೂತ್ರಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸುರಕ್ಷಿತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದವರು ಅವರು. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ತಾವು ಹಿಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಹೊಸ ದೃಶ್ಯಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮೆರುಗು ನೀಡಿದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು
ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಪ್ರವೇಶ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾಗಿತ್ತು. ಯು.ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ‘ಸಂಸ್ಕಾರ’ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದ ಅವರು, ಆ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ, ಡಿ. ಪದ್ಮರಾಜ್ ಬರೆದಿದ್ದ ಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಸಿನಿಮಾ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಆ ಕಥೆ ಡಾ. ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ ಅವರೇ ‘ಹಾಲು ಜೇನು’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕವೇ ಸಿಂಗೀತಂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ‘ಹಾಲು ಜೇನು’ ಚಿತ್ರವು ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ 25 ವಾರಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಈ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೇವಲ 22 ವಾರಗಳ ನಂತರ ಅವರದೇ ನಿರ್ದೇಶನದ ‘ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು’ ಚಿತ್ರ ಕೂಡ ತೆರೆಕಂಡಿತು. ‘ಹಾಲು ಜೇನು’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿ ಮಾಧವಿ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಟಿ ಸರಿತಾ ಡಬ್ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ತದನಂತರದ ‘ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಿತಾ ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆ ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಇದೇ ‘ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು’ ಚಿತ್ರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಲನಟ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ (ಮಾಸ್ಟರ್ ಲೋಹಿತ್) ಅವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಒಲಿದುಬಂದಿತು.
ಡಾ. ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಸಿಂಗೀತಂ ಅವರದು. ‘ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು’ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ದ್ವಿಪಾತ್ರದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಅವರು, ಅದೇ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೊಸ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡಿದ್ದರು. ಲಘು ಹಾಸ್ಯದ ಮೇಲಿದ್ದ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ‘ಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರಮ್ಮ’ ಸಿನಿಮಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕರುನಾಡ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಗೆ ‘ಆನಂದ್’ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಸಿಂಗೀತಂ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯದ ‘ಚಿರಂಜೀವಿ ಸುಧಾಕರ್’, ಡಾ. ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯದ ‘ಶ್ರುತಿ ಸೇರಿದಾಗ’, ‘ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ’, ಹಾಗೂ ‘ದೇವತಾ ಮನುಷ್ಯ’ ಮುಂತಾದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಥಾಹಂದರಗಳನ್ನು ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟರು.
ಸಿಂಗೀತಂ ಅವರು ಕೇವಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಷ್ಟೇ ಆಗಿರದೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ‘ಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರಮ್ಮ’ ಚಿತ್ರದ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆ ‘ಯಾವ ಕವಿಯು ಬರೆಯಲಾರ’ ಹಾಗೂ ‘ಸಂಯುಕ್ತ’ ಚಿತ್ರದ ‘ಆಕಾಶ ಬಾಗಿದೆ ನಿನ್ನಂದ ಕಾಣಲು’ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಖುದ್ದು ಸಿಂಗೀತಂ ಅವರೇ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಪರಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಸಂಗೀತದ ನಂಟು ಬೆಸೆದಿದ್ದ ಅವರು, ‘ಬಯಲು ದಾರಿ’ ಚಿತ್ರದ ಹಿಟ್ ಗೀತೆ ‘ಬಾನಲ್ಲು ನೀನೆ’ ಹಾಡಿನ ರಾಗವನ್ನೇ ತೆಲುಗಿನ ‘ಪಂತುಲಮ್ಮ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಸಿರಿಮಲ್ಲೆ ನೀವೆ’ ಎಂದು ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ ಅವರಿಂದ ಮರುಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಸಿದ್ದರು. ಇನ್ನು ಅವರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ‘ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನ’ ಚಿತ್ರವು ಕೇವಲ 45 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ, ಬಹುಪಾಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಂಡ್ಸರ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡು, ಬರೋಬ್ಬರಿ 40 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತು.
1987ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ‘ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನ’ ಸಿಂಗೀತಂ ಅವರ ವೃತ್ತಿಬದುಕಿನ ಕಿರೀಟಪ್ರಾಯವಾದ ಚಿತ್ರ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಂಭಾಷಣೆ ಇರಬಾರದು, ಕೇವಲ ದೃಶ್ಯ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಇಡೀ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು ಎಂಬ ಅವರ ಕನಸಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ಅಂದು ಯಾರೂ ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಂತವರು ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಸಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಶೃಂಗಾರ್ ನಾಗರಾಜ್. ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್, ಅಮಲಾ, ಟಿನ್ನು ಆನಂದ್ ಅಭಿನಯದ ಈ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕಾಮಿಡಿ ಚಿತ್ರ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕೇವಲ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಹೊಳೆದ ಸಣ್ಣ ಐಡಿಯಾವೊಂದನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಚಿತ್ರಕಥೆಯಾಗಿಸಿದ ಅವರ ಆ ಪ್ರತಿಭೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದು.
ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮಾತಿಲ್ಲದ ಕಥೆ ಹೇಳಿ ವಿಸ್ಮಯ ಮೂಡಿಸಿ ಗೆದ್ದ ನಾಲ್ಕೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೈಹಾಕಿದ್ದು ವಿಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತ ಕಥಾಹಂದರಕ್ಕೆ. ಎಚ್.ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್ ಅವರ ‘ದಿ ಟೈಮ್ ಮಷಿನ್’ ಕಾದಂಬರಿಯಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, 1991ರಲ್ಲಿ ನಂದಮೂರಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಮೋಹಿನಿ ಅಭಿನಯದ ‘ಆದಿತ್ಯ 369’ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆರೆಗೆ ತಂದರು. ಅಪ್ಪಟ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಾಗೂ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರಗಳೇ ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ, ನಾಯಕನನ್ನು ಕಾಲಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ, ಜೊತೆಗೆ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಟೈಮ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಆಧಾರಿತ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮೂರೂವರೆ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅವರು ಭದ್ರವಾದ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದ್ದರು.
ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಗೆ ಎಂದೂ ವಿರಾಮ ನೀಡದ ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್, 1994ರಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಟ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಹೈ-ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಸಾಹಸಗಾಥೆ ‘ಭೈರವ ದ್ವೀಪಂ’ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವೂ ನಂದಮೂರಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರ ವೃತ್ತಿಬದುಕಿಗೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಮಂತ್ರವಾದಿ, ಮಾಯಾಲೋಕ, ಯೋಧರು ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಕಥನವನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅದ್ಭುತ ಜಗತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸಿತು. ‘ಬಾಹುಬಲಿ’ಯಂತಹ ಬೃಹತ್ ಬಜೆಟ್‌ನ ಪ್ಯಾನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಬರುವ ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಮುನ್ನವೇ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಕಲ್ಪನಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ದ್ವೀಪವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, 28 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಶತದಿನೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಈ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಿದೆ.
ಸಿಂಗೀತಂ ಕೇವಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ನೈಜ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಾವುಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತೆರೆಗೆ ತರುವಲ್ಲೂ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಲಗಾಲು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಬಳಿಕ ಜೈಪುರ ಕೃತಕ ಕಾಲಿನ ನೆರವಿನಿಂದಲೇ ಛಲಬಿಡದೆ ಮತ್ತೆ ವೇದಿಕೆಯೇರಿದ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದೆ ಸುಧಾ ಚಂದ್ರನ್ ಅವರ ನೈಜ ಕಥೆಯನ್ನು ‘ಮಯೂರಿ’ (1985) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟರು. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಧಾ ಚಂದ್ರನ್ ಅವರೇ ತಮ್ಮದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ನೈಜತೆಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಧಕ್ಕೆ ಬಾರದಂತೆ, ವಾಣಿಜ್ಯಕ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡ ಈ ಚಿತ್ರ, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲೂ ‘ನಾಚೆ ಮಯೂರಿ’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು.
ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲೂ ಸಿಂಗೀತಂ ಅವರ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಅಂದಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಗ್ಲಾಮರ್‌ಗೆ ಹಾಗೂ ನಾಯಕನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತಲು ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ನಾಯಕಿಯರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರು ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿದರು. ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ನಿರ್ಮಾಣದ, ರೇವತಿ ಹಾಗೂ ಊರ್ವಶಿ ಅವರಂತಹ ಘಟಾನುಘಟಿ ಕಲಾವಿದರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ‘ಮಗಳಿರ್ ಮಟ್ಟುಂ’ ಚಿತ್ರವು ದುಡಿಯುವ ಮಹಿಳೆಯರ ದಿನನಿತ್ಯದ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಟು ಹಾಸ್ಯದ ಲೇಪನದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಬಲೆಯರಾಗಿಯೂ, ಕಥೆಯ ಗತಿಯನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ದೃಢವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.
ನಟ ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಿಂಗೀತಂ ಅವರದು ಬಹುಶಃ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಹಾಗೂ ಸೃಜನಶೀಲ ಜೋಡಿ ಎಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ‘ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನ’ದ ಅಪ್ರತಿಮ ಯಶಸ್ಸಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಕುಳ್ಳನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಮಲ್ ನಟಿಸಿ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿದ ‘ಅಪೂರ್ವ ಸಗೋಧರರಗಳ್’ (ಅಪೂರ್ವ ಸಹೋದರರು) ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಕಾಮಿಡಿ ಎಂಟರ್‌ಟೈನರ್ ‘ಮೈಕೇಲ್ ಮದನ ಕಾಮರಾಜನ್’ ಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಅವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜಾಣ್ಮೆಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಜ್ವಲಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅವರ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೇಜಿ ಮೋಹನ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಕಮಾಲ್, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ನಗೆಗಡಲಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸುತ್ತಲೇ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ವಯಸ್ಸು ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಎಂಬುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿರುವವರೆಗೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ ಸಾಧಕರು ಸಿಂಗೀತಂ. 94ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಟಾಲಿವುಡ್‌ನ ಯುವ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ‘ಕಲ್ಕಿ 2898 ಎಡಿ’ ಖ್ಯಾತಿಯ ನಾಗ್ ಅಶ್ವಿನ್ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಹುಕಾಲದ ಕನಸಾದ ‘ಸಿಂಗ್ ಗೀತಂ’ (Sing Geetham) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ಈ ವರ್ಷದ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಚಿತ್ರವೊಂದು ಅನನ್ಯ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ. ಕುಬೇರಪುರ ಎಂಬ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಕೇವಲ ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕವೇ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲ್ಪನೆಯ ಈ ಚಿತ್ರ, ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕನಸಿನ ಕೂಸಾಗಿತ್ತು. ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಹಳೆಯ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮೂಡಿಬಂದಿತ್ತು.
ಒಬ್ಬ ಅಪ್ಪಟ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರೇಮಿ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಸಾಯಬೇಕು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ಬದುಕೇ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆ. ನಿಧನರಾಗುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮುನ್ನ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ ನಾಗ್ ಅಶ್ವಿನ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ ಸಿಂಗೀತಂ, ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಹೊಸ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. “ಹಣ್ಣೊಂದು ಚಾಕುವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ” (A fruit cuts the knife) ಎಂಬ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ನಿಗೂಢ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅವರು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 95 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದರೂ, ಅನಾರೋಗ್ಯ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವರೊಳಗಿನ ಸೃಜನಶೀಲ ಕಿಚ್ಚು ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಆರಿರಲಿಲ್ಲ; ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಬದುಕನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಗಳಿಕೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲು ಖಂಡಿತ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಸೂತ್ರದ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಶೈಲಿಯ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸದಾ ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಅನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರದಂತೆಯೇ ಭಾವಿಸಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಅವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದು. ಆರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಯ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರದ ಗಡಿಗಳನ್ನೂ ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಮೀರಿ ಬೆಳೆದ ಈ ದಂತಕಥೆಗೆ ಸಿನಿಮಾ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದವರ ಉಸಿರಾಗಿತ್ತು. ಸಿನಿಮಾಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬದುಕಿ, 94ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿ, ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲೂ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರದ ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಲೇ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ ಇಂತಹ ಅಪ್ರತಿಮ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ ಬಹುಶಃ ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ಕಾಣಲಾರದು.
