ಕಡಿಮೆ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (IQ) ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣವೊಂದರಿಂದಲೇ ಆರೋಪಿಯೊಬ್ಬರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ವಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಕೇರಳ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಾಬಿನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಅವರ ಪೀಠ, ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆ (BNSS)ಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 368 ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಆರೋಪಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಪ್ರಕರಣದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಆರೋಪಿ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೆ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.
‘ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ IQ ಇರುವುದು ಮಾತ್ರದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ವಿಚಾರಣೆ ಎದುರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಆರೋಪಿಗೆ ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ವಕೀಲರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದಾನೆಯೇ ಎಂಬುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29ರಂದು ‘ಕಮಲ್ ರಾಜ್ ವಿರುದ್ಧ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ’ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. 20 ವರ್ಷದ ಆರೋಪಿಯೊಬ್ಬರು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಾಕಿಯಿದ್ದ ಪೋಕ್ಸೋ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡುವಂತೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಸಮರ್ಥತೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.
ಆರೋಪಿಯ ಮನವಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ, ಅವರು ವಿಚಾರಣೆ ಎದುರಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಆರೋಪಿಯು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಪರ ವಕೀಲರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಯ IQ 35 ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು 10 ವರ್ಷ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿರಂತರ ನೆರವು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಸ್ಕ್ರೈಬ್‌ನ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ಬಳಸಿದ್ದರು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಇದ್ದರೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲರು ಹಾಗೂ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂದು ವರದಿ ನೀಡಿತ್ತು.
ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಆರೋಪಿಯು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ್ದ ಅವರು ವಿಚಾರಣೆ ಎದುರಿಸಲು ಸಮರ್ಥರು ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು, ಆರೋಪಿಯ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ಯೋಜನೆ: ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ತಡೆ ನೀಡಲು ಸುಪ್ರೀಂ ನಕಾರ
ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ IQ ಇರುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿಚಾರಣೆ ಎದುರಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆರೋಪಿಯ ನೈಜ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಯೊಬ್ಬರು ವಿಚಾರಣೆ ಎದುರಿಸಲು ಸಮರ್ಥರೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ IQ ಅಂಕೆ ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಸಮರ್ಥತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೊಂದನ್ನೇ ಅಂತಿಮ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆರೋಪಿಗೆ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪದ ಸ್ವರೂಪ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ತನ್ನ ವಕೀಲರೊಂದಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾನಸಿಕ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಆರೋಪಿಯನ್ನೂ ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವುದು ಅವರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವಿಚಾರಣೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
