ಮಳೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ನಡೆಸುವ ಗುರ್ಜಿ, ಜೋಕುಮಾರ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳಾಗಿವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಗೌರವವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮಳೆ ಸುರಿದಿದ್ದರೂ, ಬಿತ್ತನೆ ಬಳಿಕ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿರುವುದು ರೈತರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಹೆಸರು, ಉದ್ದು, ತೊಗರಿ, ಈರುಳ್ಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ರೈತರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಾದ ಗುರ್ಜಿ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮೌಢ್ಯವಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ನಿಸರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಮಳೆಗಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಜಾನಪದ ಆಚರಣೆಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಗುರ್ಜಿ ಪೂಜೆ. ರೊಟ್ಟಿಯ ಹಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಗುರ್ಜಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ ಗುರ್ಜಿಯ ಮೇಲೆ ನೀರು ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ವೇಳೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ಗುರ್ಜಿ ಗುರ್ಜಿ ಎಲ್ಲಾಡಿ ಬಂದೆ, ಹಳ್ಳ ಕೊಳ್ಳ ತಿರುಗಾಡಿ ಬಂದೆ, ಕಾರ ಮಳೆಯೋ ಕಪಾಟ ಮಳೆಯೋ, ಸುರಿ ಮಳೆಯೋ ಮಳೆರಾಯ…. ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತ ಮಳೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮನೆಯವರು ಗುರ್ಜಿ ಹೊತ್ತ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಜೋಳ, ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಹಣ ನೀಡಿ ಮಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುರಿಯಲೆಂದು ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುರ್ಜಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ನೀರು ಸುರಿದು ಮನೆ ಮನೆಗೆ ತಿರುಗಿದರೆ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮಳೆಗಾಗಿ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಮದುವೆ, ಕತ್ತೆಗಳ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಹಲವೆಡೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಮಳೆಗಾಗಿ ತೊಗಲು ಬೊಂಬೆಯಾಟ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ರೂಢಿಯೂ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ತೊಗಲುಬೊಂಬೆಯಾಟ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಕುಮಾರನನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ತಿರುಗಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ದತಿಯೂ ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಬಂದಿದೆ.
ಅಡ್ಡಡ್ಡ ಮಳೆ ಬಂದು, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆ ತುಂಬಿ, ಗೊಡ್ಡುಗಳೆಲ್ಲ ಹೈರಾಣಾಗಿ, ಜೋಕುಮಾರ ಎಂದು ಹಾಡುತ್ತ ಮಳೆಗಾಗಿ ಜೋಕುಮಾರನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೋಕುಮಾರನ ಬಾಯಿಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಜೋಳ, ದವಸ-ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಎತ್ತಿನ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಳೆದೇವರ ಪೂಜೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮಳೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಆಚರಣೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಈ ಕುರಿತು ರೈತ ಮಹಿಳೆ ರತ್ನವ್ವ ಮಾತನಾಡಿ, “ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಮಳೆಗಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ನಾವು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಹೆಸರು, ತೊಗರಿ, ಈರುಳ್ಳಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಈಗ ಮಳೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗುರ್ಜಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಹಾಡು ಹಾಡುತ್ತ ಮಳೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇದರಿಂದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮದು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಬೆಳಗಾವಿ | ಮುಂಗಾರು ವಿಳಂಬದಿಂದ ಬೆಳೆ ಒಣಗುವ ಭೀತಿ: ಆಕಾಶದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದ ರೈತರು
“ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಭರವಸೆ, ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿವೆ. ಮಳೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ನಡೆಸುವ ಗುರ್ಜಿ, ಜೋಕುಮಾರ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಆಚರಣೆಗಳು ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳಾಗಿವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಗೌರವವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
