ʼನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನಾʼ ಸೋಗಿನ ಹಿಂದೆ, ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸದಂತೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಆಟವಿದೆ. ಇದು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಮಯ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಆಟದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಸ್ಪೆನ್ಸ್ ನಂತರ, ಪರದೆ ಕೊನೆಗೂ ಸರಿದಿದೆ. ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳಿಂದ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನಮಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಶುಭ ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ವಿಮರ್ಶಕರು ಏನೋ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಇದು “ಒಂದು ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿ, ಇನ್ನೊಂದರ ಮೇಲೆ ಗುರಿ” ಎಂಬ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಅದು ನಿಖರವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ʼನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನಾʼ ಸೋಗಿನ ಹಿಂದೆ, ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸದಂತೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಆಟವಿದೆ. ಇದು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಮಯ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಆಟದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಕೊನೆಗೂ, ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 36 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕಾದ ಸಂವಿಧಾನ (131 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಮಸೂದೆಯು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಕಡೆಗೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಏಕೆ ಮರೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ? ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಈ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಅದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಧಾನಿ ಸ್ವತಃ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಹಾಗಾದರೆ, ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಿಗೆ ಏಕೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ? ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಿಸಲು ಸರ್ವಪಕ್ಷ ಸಭೆ ಕರೆಯುವಂತೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಏಕೆ ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ? ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಮಧ್ಯೆ, ಚುನಾವಣೆಗೆ ಒಂದು ವಾರದ ಮೊದಲು ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಕರೆಯಲಾದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏನು?
ಮಸೂದೆ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಈ ರಹಸ್ಯವು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ. ಭಯಪಟ್ಟಂತೆ, ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ. ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಂವಿಧಾನದ 334(ಎ) ವಿಧಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲು ಹೊಸ ಜನಗಣತಿ ದತ್ತಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಿಳೆಯರು ಈಗ 2029ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಇದನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮೊದಲು, ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ.
ಸತ್ಯವೆಂದರೆ 2023ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಒದಗಿಸಲು ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವಾಗ, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಗಣತಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರವೇ ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುವುದು ಎಂಬ ಅನಗತ್ಯ ಷರತ್ತನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ಇದರರ್ಥ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆ ಈ ಷರತ್ತನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ 2024ರ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರ ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಈಗ, ಅದೇ ಸರ್ಕಾರವು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದೇ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಗಳ ಮರುಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ನೋಟದಲ್ಲಿ, ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ 547 ರಿಂದ (ವಾಸ್ತವ ಸಂಖ್ಯೆ 543) 815ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಪರವಾಗಿ ಬಲವಾದ ವಾದಗಳಿರಬಹುದು. ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಂದೂವರೆ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದರೆ ಅದು ನಿಜವಾದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಮಸೂದೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ, ಕಳೆದ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪಾಲನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಇದು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸಂವಿಧಾನದ 82 ನೇ ವಿಧಿಯು 1971 ರ ಜನಗಣತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಷೇಧವು 2026 ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ, ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರು ಒಟ್ಟು ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅನುಪಾತವು ಬದಲಾಗದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಒಟ್ಟು ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡರೆ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಾನಗಳು 80 ರಿಂದ 140 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಸ್ಥಾನಗಳು 20 ರಿಂದ 30 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಚಿಂತಿಸಬೇಡಿ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಆದರೆ ಕರಡು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಈ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು 55, 81, 82, 170 ಮತ್ತು 332 ನೇ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ, 1971 ರ ಜನಗಣತಿ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರ, 82 ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. 2011 ರ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಲೋಕಸಭಾ ಗಾತ್ರವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಕೇರಳದ ಸ್ಥಾನಗಳು 20 ರಿಂದ ಕೇವಲ 23 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಾನಗಳು 80 ರಿಂದ 132 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಒಡಿಶಾ, ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದು ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡದ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಫೆಡರಲ್ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನೀಡಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಬಹುದು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ, ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಸ್ಥಾನಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ಸಂಸತ್ತು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಈ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಜನಗಣತಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಈಗ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆ ಆಯೋಗ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ ಕಾನೂನಿನ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸಹ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ಹೊಸ ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್ 2011ರ ಜನಗಣತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸರಳ ಬಹುಮತದ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.
ಯೋಗೇಂದ್ರ ಯಾದವ್
ಸ್ವರಾಜ್‌ ಇಂಡಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕ
