ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ನೀರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕರ್ನಾಟಕ–ತೆಲಂಗಾಣದ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ತೆಲಂಗಾಣದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ನಿಂತಿರುವ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಕೃಷ್ಣಾ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಆ ರಾಜ್ಯದ ಸಚಿವರು ಹಾಗೂ ಶಾಸಕರ ನಿಯೋಗ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಮನವಿ ಮಾಡಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಆಲಮಟ್ಟಿ–ನಾರಾಯಣಪುರ ಜಲಾಶಯಗಳ ನೀರಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಕೃಷ್ಣಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಸೆ.22ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತೆಲಂಗಾಣದ ಸಚಿವರಾದ ಜೂಪಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಹಾಗೂ ವಕಿಟಿ ಶ್ರೀಹರಿ ನೇತೃತ್ವದ ನಿಯೋಗ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಜುರಾಲಾ, ಭೀಮಾ, ನೆಟ್ಟೆಂಪಾಡು ಹಾಗೂ ಕೊಯಿಲ್ಸಾಗರ್ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸುಮಾರು 5.5 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು 5,000 ಕ್ಯುಸೆಕ್ ಕೃಷ್ಣಾ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಈ ಬೇಡಿಕೆಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಕರ್ನಾಟಕವು ನಾರಾಯಣಪುರ ಜಲಾಶಯದಿಂದ 3 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದಿವೆ.
“ತೆಲಂಗಾಣದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂಗಾರು ಬೆಳೆ, ಜಾನುವಾರು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಮುಂಗಾರು ತನಕದ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯ ಲೆಕ್ಕವೇನು?
ಆಲಮಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಇದೆ… ಆದರೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ‘ಹೆಚ್ಚುವರಿ’ ನೀರೇ?
ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣಪುರ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೇ ಬಳಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ನೀರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ನೀರಾವರಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ರೈತರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡೂ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸುಮಾರು 106.447 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಬಳಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 80 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಬಳಕೆಯಾಗಬೇಕಿದ್ದು, ಉಳಿಯುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಸೀಮಿತವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದು ರೈತರ ವಾದ.
ಅಂದರೆ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ನೀರು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.ಇಂದಿನ ನೀರಿನ ಒಂದು ಟಿಎಂಸಿ ನಾಳೆಯ ಹಿಂಗಾರು ಬೆಳೆಗೆ, ನಾಳಿನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಅಥವಾ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ತೆಲಂಗಾಣದ ನಿಯೋಗವು 5,000 ಕ್ಯುಸೆಕ್ ನೀರನ್ನು 30 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೇಳಿತ್ತು. ಈ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಜುರಾಲಾ, ಭೀಮಾ, ನೆಟ್ಟೆಂಪಾಡು ಹಾಗೂ ಕೊಯಿಲ್ಸಾಗರ್ ಯೋಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 5.5 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ.ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನೀರಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ.
ಆಲಮಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣಪುರದ ನೀರನ್ನು ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಮಳೆಗಾಲದವರೆಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಲೇ ಕೃಷ್ಣಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ತೆಲಂಗಾಣದ ರೈತರಿಗೆ ಬೆಳೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀರು ಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಿಜಯಪುರ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಯಾದಗಿರಿ, ರಾಯಚೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೃಷ್ಣಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರೂ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳೆ ಉಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜ್ಯದ ರೈತರ ಭವಿಷ್ಯದ ನೀರಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ರೈತರ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟಿಎಂಸಿ ನೀರಿಗೂ ಮುಂದಿನ ಬಳಕೆಯ ಲೆಕ್ಕ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ರೈತರು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ನೀರಾವರಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ವಿಜಯಪುರ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಹಾಗೂ ಜಲಾಶಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ನಗರ–ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯೂ ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ರೈತರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸರಳವಾಗಿದೆ: “ಹಿಂಗಾರು ಬೆಳೆಗೂ ನೀರು ಬೇಕು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಬೇಕು. ಮುಂದಿನ ಮುಂಗಾರಿನವರೆಗೆ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಭದ್ರತಾ ಸಂಗ್ರಹ ಇರಬೇಕು. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರವೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?”ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನೀರಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹೊರಬರಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕವು 3 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದು ತೆಲಂಗಾಣದ ತುರ್ತು ಕೃಷಿ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ತೆಲಂಗಾಣದ ಆರಂಭಿಕ ಬೇಡಿಕೆ 5,000 ಕ್ಯುಸೆಕ್ನ್ನು 30 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು.ಹೀಗಾಗಿ ಈಗ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಎಷ್ಟು ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಬಿಡುಗಡೆ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟು? ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ಇದೇ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಹಿಂಗಾರು ಬೆಳೆ ಹಾಗೂ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೃಷ್ಣಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
“ನಮ್ಮ ರೈತರ ಹಿತ ಮರೆತರೆ ಹೋರಾಟ”
“ಹಿಂಗಾರು ಹಂಗಾಮಿನ ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯತೆ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ತೆಲಂಗಾಣಕ್ಕೆ ನೀರು ಹರಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ರೈತರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಲಿದೆ. ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಕೃಷ್ಣಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರ ಹಿತವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.”ಎಂದು ಅಖಂಡ ಕರ್ನಾಟಕ ರೈತ ಸಂಘದ ಅರವಿಂದ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ತೆಲಂಗಾಣಕ್ಕೆ ನೀರು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ಆಲಮಟ್ಟಿ–ನಾರಾಯಣಪುರದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ನೀರು ಎಷ್ಟು?
ಹಿಂಗಾರು ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಈಗಾಗಲೇ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದೆಯೇ?
ಮುಂದಿನ ಮುಂಗಾರು ಬರುವವರೆಗೆ ಕೃಷ್ಣಾ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಒಳಹರಿವು ಎಷ್ಟು ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆಯೇ?
ಈ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯದೆ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಆಲಮಟ್ಟಿಯ ನೀರು ಇಂದು ಹರಿಯಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮದ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಕೃಷ್ಣಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರು ನಾಳೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣಾ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಈಗ ಕೇವಲ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಚಾರವಲ್ಲ; ಅದು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ರೈತರ ಬೆಳೆ, ಜನರ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಹಂಗಾಮಿನ ಭದ್ರತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
