ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳು ತುಂಬಿಲ್ಲ. ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ರೈತನಿಗೆ ಆದಾಯದ ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಕೊಳ್ಳದ ಜಲಾಶಯಗಳಿಂದ ನೀರು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಈ ವೈರುಧ್ಯವೇ ಹಳೇ ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ರೈತರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು, ಕೊಡಗು, ಮಂಡ್ಯ ಹಾಗೂ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷದ ಮುಂಗಾರು ಕೃಷಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬೆಂಬಲ ನೀಡದೆ, ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಯಿಗಿಂತ ಶೇ.58ರಷ್ಟು ಕೊರತೆ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಚಾಮರಾಜನಗರದಲ್ಲಿ ಶೇ.47 ಮತ್ತು ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇ.37ರಷ್ಟು ಮಳೆ ಕೊರತೆ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಕುಸಿದಿತ್ತು. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದ ಶೇ.44.1ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬಿತ್ತನೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.59.3ರಷ್ಟಿತ್ತು.
ಮಳೆ ಬರದ ಹೊಲ; ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದರೂ ಭರವಸೆಯಿಲ್ಲ
ಕೃಷಿ ಎಂದರೆ ಮಳೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಬದುಕು. ರೈತ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವಾಗ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಸಾಲ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಬೀಜ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾನೆ, ಗೊಬ್ಬರ ತರುತ್ತಾನೆ, ಕೂಲಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಮಳೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬಂದರೆ ಆ ಹೂಡಿಕೆ ಬೆಳೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮರಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೇ ರೈತನಿಗೆ ಭಾರವಾಗಿದೆ.
ಮಳೆ ಬಾರದ ಕಾರಣ ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಬೆಳೆಗಳು ಒಣಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿವೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶ ಉಳಿಯದೆ ಬೆಳೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ರೈತನ ಜೊತೆಗೆ ಕೃಷಿ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೂ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ.
ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ತೇವಾಂಶ ಕುಸಿತ. ಮಳೆ ಬಂದು ಒಂದೆರಡು ದಿನದಲ್ಲಿ ನಿಂತುಹೋದರೆ ಅದು ಕೃಷಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರಂತರ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಸಿಗಬೇಕು. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಇದ್ದರೂ ರೈತನ ಹೊಲಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಿಲ್ಲ
ಕಾವೇರಿ ಕೊಳ್ಳದ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾಶಯಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಈ ವರ್ಷ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಜೂನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಆರ್‌ಎಸ್ ಜಲಾಶಯದ ಮಟ್ಟ ಕೇವಲ 81 ಅಡಿ ಇತ್ತು. ಆಗ ಒಳಹರಿವು ಸುಮಾರು 530 ಕ್ಯುಸೆಕ್ ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಇದೇ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಹಳ ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು.
ನಂತರ ಕೊಡಗು ಹಾಗೂ ಕಾವೇರಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಮಳೆಯಿಂದ ಜಲಾಶಯಗಳಿಗೆ ಒಳಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಆರ್‌ಎಸ್ ಮಟ್ಟವೂ ವೇಗವಾಗಿ ಏರಿತು. ಆದರೆ, ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ನೀರು ಬಂದಿರುವುದೇ ರೈತನ ಹೊಲಕ್ಕೆ ನೀರು ತಲುಪಿದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಜಲಾಶಯದ ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಪರಿಸರದ ಅಗತ್ಯ, ಕೆಳಹರಿವು ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ರೈತನಿಗೆ ತನ್ನ ಬೆಳೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆ ನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ರೈತನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸರಳವಾಗಿದೆ-ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ನೀರು ಇದ್ದರೆ ಅದು ಮೊದಲು ಯಾರ ಬದುಕನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು? ಎಂಬುದು.
ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ನೀರು ಹರಿಸುವ ಆದೇಶ; ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತನಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಯಾವಾಗ?
ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ವಿಚಾರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ವಿಷಯ. ಕರ್ನಾಟಕವು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹಾಗೂ ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಿಂದ 15 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ 12,000 ಕ್ಯುಸೆಕ್ ನೀರು ಬಿಡುವಂತೆ ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಿತಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದು, ಕಾವೇರಿ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವೂ ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲೂ ಇದೇ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಸಂಬಂಧ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆದಿದೆ.
ಆದರೆ, ರೈತನ ನೋವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಹೊಲಕ್ಕೆ ನೀರಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿದಿದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಹುಡುಕಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಕೆಳಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯ ರೈತನಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 17ರಂದು ಕಬಿನಿಯಿಂದ 13,600 ಕ್ಯುಸೆಕ್ ನೀರು ಹೊರಹರಿವು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಬಿನಿಗೆ ಒಳಹರಿವು 7,747 ಕ್ಯುಸೆಕ್ ಇದ್ದರೆ, ಹೊರಹರಿವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ ರೈತರ ಆಕ್ರೋಶವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ 22ರ ವೇಳೆಗೆ ಕಬಿನಿ ಮತ್ತು ಕೆಆರ್‌ಎಸ್‌ನಿಂದ ಮುಂದುವರಿದ ನೀರು ಹರಿವಿನ ಪರಿಣಾಮ ಹೊಗೆನಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಒಳಹರಿವು 12,000 ಕ್ಯುಸೆಕ್‌ಗೆ ಏರಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ 13ರಿಂದ 22ರವರೆಗೆ ಕಬಿನಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 4.95 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ತಮಿಳುನಾಡಿನತ್ತ ಹರಿದಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಯುಸೆಕ್ ನೀರಿನ ಹಿಂದೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ರೈತನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೂ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವವರು ಮರೆಯಬಾರದು.
ನಾಲೆಗೆ ನೀರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಭತ್ತ ಹೇಗೆ?
ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು ಹಾಗೂ ಚಾಮರಾಜನಗರದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಭತ್ತಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಬಿತ್ತನೆಯ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ನಾಟಿ, ಕಳೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಪೋಷಣೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಇಡೀ ಹೂಡಿಕೆಯೇ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ.
ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ನಡುವೆ ಕಾಲುವೆ ನೀರಿನ ಭರವಸೆಯೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ರೈತ ಭತ್ತದ ಬದಲು ಯಾವ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾದರೂ ಅವುಗಳಿಗೂ ನೀರು ಬೇಕು. ಬೋರ್‌ವೆಲ್ ಇರುವ ರೈತನಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್, ಪಂಪ್, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಸಮಸ್ಯೆ. ಬೋರ್‌ವೆಲ್ ಇಲ್ಲದ ರೈತನಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ವರ್ಷದ ಕೃಷಿ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ’ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಾಲಿನ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗದು. ಮಳೆ ಕೊರತೆ + ನೀರಾವರಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ + ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ + ಸಾಲದ ಒತ್ತಡ = ರೈತನ ಬದುಕಿನ ಬಹುಮುಖ ಸಂಕಷ್ಟ.
ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳು ಬರಿದಾದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೇ ಒಣಗುತ್ತದೆ
ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆರೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳು ಕೇವಲ ಕೃಷಿಗೆ ನೀರು ಕೊಡುವ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಜಾನುವಾರುಗಳ ನೀರಿನ ಮೂಲ, ಭೂಮಿಯ ತೇವಾಂಶ ಕಾಪಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣದ ಆಧಾರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸರದ ಜೀವನಾಡಿ.
ಕೆರೆಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳ ಮೇಲೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಬಾವಿಗಳ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳು ನೀರಿಗಾಗಿ ದೂರ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ನೀರು ಹುಡುಕಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕುಸಿದಾಗ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ಹಣದ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಕೆರೆ ಒಣಗುವುದು ಒಂದು ಗ್ರಾಮದ ಸಮಸ್ಯೆಯಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ, ನೂರಾರು ಕೆರೆಗಳು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದಾಗ ಅದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಎಲ್ಲಿಂದ?
ರೈತನ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಲಾಗದು. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ. ಮಳೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಹಸಿರು ಮೇವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಬೆಳೆಯದಿದ್ದರೆ ಒಣಮೇವು ಸಂಗ್ರಹವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂಡಿ, ಬೂಸ, ತೌಡು ಮತ್ತಿತರ ಪಶು ಆಹಾರವನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬೆಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ರೈತನ ಬಳಿ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು?
ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಹಸು ಅಥವಾ ಎಮ್ಮೆ ರೈತನಿಗೆ ಕೇವಲ ಜಾನುವಾರು ಅಲ್ಲ; ಅದು ದಿನನಿತ್ಯದ ಆದಾಯದ ಮೂಲ. ಆ ಜಾನುವಾರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಆಹಾರ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಲಿನ ಆದಾಯ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಮನೆಯ ಖರ್ಚು, ಸಾಲದ ಕಂತು, ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ, ಪಶು ಆಹಾರದ ವೆಚ್ಚ-ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಆಡು-ಕುರಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಇದೇ. ಮಳೆ ಬಾರದ ಕಾರಣ ಹಸಿರು ಸೊಪ್ಪು, ಹುಲ್ಲು ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ. ಮೇವು ಖರೀದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೂಡ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಷ್ಟದ ವೃತ್ತವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಒಂದು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿ ಸಾಕಾಗುವುದೇ?
ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಮೇವು ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಒಂದು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತೊಟ್ಟಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮದ ಜಾನುವಾರುಗಳ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ.
ಗ್ರಾಮದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ, ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಚಾರದ ದೂರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಮೂಲಕ ನೀರು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಮೇವು ಕೊರತೆಯಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮೇವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ನೆರವು ನೀಡಬೇಕು. ಇದು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯವಲ್ಲ; ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ, ತಾಲೂಕು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತಗಳ ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ತುರ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಕೆರೆ ತುಂಬಿಸುವ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳತ್ತ ಗಮನ ಏಕೆ ಇಲ್ಲ?
ಕಾವೇರಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕೆರೆಗಳೂ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಬರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲುವೆ ನೀರು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆರೆ ತುಂಬಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು.
ಲಿಫ್ಟ್‌ ಇರಿಗೇಶನ್ ಅಥವಾ ಏತ ನೀರಾವರಿ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಾಲುವೆ ನೀರಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮರುಹಂಚಿಕೆ, ಕೊಳವೆಬಾವಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಮೂಲಗಳ ಸಮನ್ವಯ-ಇವುಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.
ಕೆರೆ ತುಂಬಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ನೀರು ಹಾಕುವುದಲ್ಲ. ಅದು ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ನೀರು ನೀಡುವುದು, ಮುಂದಿನ ಬೆಳೆಗಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶ ಉಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಿಸರವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು.
ರೈತನ ಸಾಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತರವೇನು?
ಈ ವರ್ಷದ ಕೃಷಿ ವಿಫಲವಾದರೆ ರೈತನ ಮುಂದೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾಲದ ಮರುಪಾವತಿ. ಬೀಜಕ್ಕೆ ಸಾಲ. ಗೊಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಸಾಲ. ಕೃಷಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಕ್ಕೆ ಸಾಲ. ಕೂಲಿಗೆ ಸಾಲ. ಕುಟುಂಬದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಲ. ಬೆಳೆ ಬಂದರೆ ಈ ಸಾಲ ತೀರಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ. ಆದರೆ ಬೆಳೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ಸಾಲ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವಾಗ ಸರ್ಕಾರ ಕೇವಲ ಎಷ್ಟು ಮಳೆ ಬಂತು ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಬಾರದು. ಎಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಎಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು, ಎಷ್ಟು ಬೆಳೆ ಒಣಗಿತು, ಎಷ್ಟು ರೈತರು ಸಾಲದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಎಷ್ಟು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು-ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು.
ಬೆಳೆ ನಷ್ಟದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ ಅರ್ಹ ರೈತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ, ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಸಡಿಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಪುನರ್‌ರಚನೆ, ಬಡ್ಡಿ ಭಾರ ಕಡಿತ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಸಭೆಗಳು ಸಾಕು; ನೆಲಮಟ್ಟದ ಪರಿಹಾರ ಬೇಕು
ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕುರಿತು ತಾಲೂಕು, ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳು ನಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ, ಸಭೆಯ ನಂತರ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ನೆಲಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪದಿದ್ದರೆ ಆ ಸಭೆಗಳ ಅರ್ಥವೇನು? ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿವಾರು ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ, ಕೆರೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ, ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮೇವು ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು.
ಒಂದು ಕಡೆ ರೈತನಿಗೆ ‘ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯಬೇಡಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯದೆ ಉಳಿದ ರೈತನಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಯಾವುದೇ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡದಿರುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ರೈತನನ್ನು ಕೃಷಿಯಿಂದ ದೂರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿ, ಪರ್ಯಾಯ ಬೆಳೆ, ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ರೂಪಿಸಬೇಕು.
ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ-ರೈತನ ಹಿತವೂ ಚರ್ಚೆಯ ಭಾಗವಾಗಲಿ
ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಬದ್ಧತೆ ಎಂಬುದು ವಾಸ್ತವ. ಆದರೆ, ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮೂಲ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಗಣನೆಯಾಗಬೇಕು. ಜಲಾಶಯಗಳ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ, ಒಳಹರಿವು, ಮುಂದಿನ ಮಳೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ಬೆಳೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಹಂಚಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯ-ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಾದರಿ ಅಗತ್ಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ-‘ನೀರಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನೀರು ಎಲ್ಲಿಗೆ?’
ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ-ರೈತನ ಬದುಕು ಹೇಗೆ?
ಈ ವರ್ಷದ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಋತುವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯೇ? ಅಥವಾ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಈಗಲೇ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ರೈತ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಕಾಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರವೂ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಾದಾಗ ಪರಿಹಾರ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಘೋಷಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ, ಕೆರೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಮೈಕ್ರೋ ಇರಿಗೇಶನ್, ಜಲಾನಯನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಬೆಳೆ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ, ಬರ ನಿರೋಧಕ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಮೇವು ವ್ಯವಸ್ಥೆ-ಇವುಗಳತ್ತ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ದೃಷ್ಟಿ ಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಇಂದು ಹೊಲ ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆರೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ರೈತನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆದಾಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಲ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೈತನಿಗೆ ‘ಮುಂದೆ ನೋಡೋಣ’ ಎಂಬ ಉತ್ತರ ಸಾಲದು. ಮಳೆ ಬಂದಾಗ ರೈತನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುವುದು ಎಂಬ ಚಕ್ರದಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಬರಬೇಕು.
ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಹರಿಯುವ ದಾರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಾವೇರಿ ನೀರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ರೈತನ ಬದುಕು ಯಾವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಬೇಕು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಚರ್ಚೆಯಾಗಬೇಕು. ಯಾಕೆಂದರೆ ರೈತನ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವೇನು? ರೈತನ ಮನೆಗೆ ಆದಾಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜಲಾಶಯದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವೇನು? ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಮತ್ತು ಮೇವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಭದ್ರತೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?
ಈ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿ ಓದಿದ್ದೀರಾ?SIR: ಮಠಾಧಿಪತಿಗಳಿಗೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಕಗ್ಗಂಟು; ‘ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರೋ, ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಹೆಸರೋ
ಮಳೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಬೆಳೆಯೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಈ ವರ್ಷದ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ರೈತನಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಕೇವಲ ಭರವಸೆ ಅಲ್ಲ-ನೀರು, ಮೇವು, ಪರಿಹಾರ, ಸಾಲದ ನೆರವು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕೃಷಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದಾರಿ. ಇದೇ ಈಗ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ.
ಸಂಚಿಕೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ…
