ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕರು, ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ದಲಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ದಲಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರ ಒಕ್ಕೂಟ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಪುರಭವನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಮಂಡಲೋತ್ಸವ-2026 ನಡೆಯಿತು.
ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಸುರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಿಷಾಸುರನಿಗೆ ಪುಷ್ಪನಮನ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ, ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಅಸ್ಮಿತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಿಷಮಂಡಲದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಬೌದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು, ಪುರಾಣಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು.
ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಕೇವಲ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಆಯೋಜಕರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಬದುಕು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮ್ ಮಾತನಾಡಿ, ಮಹಿಷ ದಸರಾ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಮಿತಿ ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಜಾತ್ಯತೀತ ಜನತೆ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಹಿಷಾಸುರನಿಗೆ ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಆಚರಣೆಗೆ ಜಾತಿಯ ಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿ, ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಇತರ ಜಾತಿಯ ಜನರನ್ನು ಎತ್ತಿಕಟ್ಟುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ವಿಷಾದನೀಯ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಮಹಿಷನಿಗೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಯಾವುದೇ ಸಮುದಾಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಈ ನೆಲದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಜಾತಿಯ ಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಮಹಿಷನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಂತೆ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಅವರು, ಪ್ರಾಚೀನ ಸಮಾಜದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬೇಕಿದೆ. ಮಹಿಷನಿಗೆ ಪುಷ್ಪನಮನ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ಜಾತಿ ಸಂಘರ್ಷದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಬದಲು, ಮೈಸೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಕುರಿತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.
ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಮಂಡಲ, ಮಹಿಷರಾಷ್ಟ್ರ, ಮೈಸನಾಡು, ಮಹಿಷಪುರ ಮೊದಲಾದ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಹೆಸರುಗಳ ಕಾಲಮಾನ, ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ. ಇಂತಹ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಹತ್ವದ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರುಷೋತ್ತಮ್ ಹೇಳಿದರು.
ಮೈಸೂರಿನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಈ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ ಜನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರು, ರಾಜಕೀಯ ಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕಾಲಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಬದುಕು ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ದೀಪವಂಶ ಮತ್ತು ಮಹಾವಂಶ ಎಂಬ ಬೌದ್ಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಮಂಡಲದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಬೌದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂರನೇ ಬೌದ್ಧ ಸಂಗೀತಿಯ ನಂತರ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾವಂಶದ 12ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವ ಥೇರರು ಮಹಿಷಮಂಡಲಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಈ ಸಂಗತಿಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಸರಣದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ ಮಹಿಷಮಂಡಲದ ನಿಖರವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಂದಿನ ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಶಾಸನಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಧಾರಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಂತಹ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನೆರವಾಗಲಿವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.
ಸಾಹಿತಿ ವಿಠ್ಠಲ್ ವೆಗ್ಗನ್ ಮಾತನಾಡಿ, ಮಹಿಷಾಸುರನ ಕುರಿತು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಸ್ಮಿತೆ, ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮಹಿಷಾಸುರನು ಪ್ರಾಚೀನ ಮೈಸೂರನ್ನು ಆಳಿದ ರಾಜನೆಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಹಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿದ್ದು, ಮಹಿಷಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಮಹಿಷೂರು ಮೊದಲಾದ ಹೆಸರುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ಮೂಲಪುರುಷನಾಗಿ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಮಹಿಷಮಂಡಲೋತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಿಷಾಸುರ ಹಾಗೂ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕಥೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮಹಿಷಾಸುರನ ಪ್ರತಿಮೆ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತುಗಳಾಗಿವೆ. ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯು ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಕಥೆಯು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಮೈಸೂರಿನ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೋಡುವ ಪರ್ಯಾಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೂ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಎರಡು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ದ್ವೇಷದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ಬದಲು, ಮೈಸೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು. ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲೆಗಳು, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಿಠ್ಠಲ್ ವೆಗ್ಗನ್ ಹೇಳಿದರು.
ಮಹಿಷ ಜನರು ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟ ಅವರು, ಮಾನವ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ನೆಲ, ಜಲ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅಂತಹ ಸಮುದಾಯಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದರು. ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಈ ರೀತಿಯ ರಕ್ಷಕ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸುವುದು ಮಹಿಷಮಂಡಲೋತ್ಸವದ ವಿಚಾರಧಾರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮಹಿಷಾಸುರನು ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರದೇಶದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದ, ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕರು ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಮಹಿಷನ ಕಥೆಯಲ್ಲ ಮೂಲಪುರುಷ. ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವವರ ವಾದಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಹಜ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮಹಿಷಮಂಡಲದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮದ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಠ್ಠಲ್ ವೆಗ್ಗನ್ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಮೌರ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆಯಿತು. ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದರು.
ಮಹಾವಂಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವ ಥೇರರು ಮಹಿಷಮಂಡಲಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಧಮ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾಕ್ಕೆ ಮಹಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಘಮಿತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಸರಣ ನಡೆದಿರುವುದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಬೌದ್ಧ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಳವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಬೌದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.
ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಅವರು, ಚೇರ, ಪಾಂಡ್ಯ, ಕೊಂಗು, ಕಳಿಂಗ ಮತ್ತು ಬನವಾಸಿ ಮೊದಲಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದವು. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವಂತಿ, ಕೋಸಲ, ಮಗಧ ಮತ್ತು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜನಪದಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದವು. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಭೂಪಟವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಗಳು, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಕಾಲಾನುಸಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ಮಹಿಷಮಂಡಲವನ್ನು ಇತರ ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವಾಗ ಅವುಗಳ ಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಮಹಿಷಮಂಡಲದ ಕುರಿತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು, ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾಚೀನ ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಚಿತ್ರಣ ದೊರೆಯಬಹುದು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು.
ಮಹಿಷಮಂಡಲದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರಿಯಲು ವಿವಿಧ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಬೌದ್ಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೃತಿಗಳಾದ ಮಹಾವಂಶ ಮತ್ತು ದೀಪವಂಶಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಸರಣದ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಸನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಕೃತಿಗಳೂ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಮಹಿಷಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಕುರಿತು ಪರ್ಯಾಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅವುಗಳ ಲೇಖಕ, ಪ್ರಕಟಣಾ ವರ್ಷ, ಮೂಲ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಡಿಸಿರುವ ವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು, ಶಾಸನಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಪುರಾವೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಹಿಷಮಂಡಲೋತ್ಸವವು ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಅಸ್ಮಿತೆ, ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಲ್ಲ; ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುವುದು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಈ ವೀಡಿಯೊ ವೀಕ್ಷಿಸಿ: https://youtu.be/LjQ1qNssx5g?si=y5cdupVPajc7Fdi–
ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ಮೂಲಪುರುಷನಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಹಿಷಮಂಡಲದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಮಹಿಷಮಂಡಲೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಲುವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಲುವಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಆಚರಣೆ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಅಸ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನವು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬಹುದು. ಎಲ್ಲ ಸಮುದಾಯಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬೆಳೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.
ಈ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಮೈಸೂರು | ಬರದ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಸಂಭ್ರಮ! ಕಂಬಳ ಮುಖ್ಯವೋ, ಅನ್ನದಾತನ ಬದುಕೋ?
ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ. ಕೆ.ಎಸ್. ಭಗವಾನ್, ಪ್ರೊ. ಪಿ.ವಿ. ನಂಜರಾಜ ಅರಸ್, ದಲಿತ ಸಂಘರ್ಷ ಸಮಿತಿಯ ಹಿರಿಯ ಮುಖಂಡರಾದ ಹರಿಹರ ಆನಂದಸ್ವಾಮಿ, ಸಿದ್ದುಸ್ವಾಮಿ, ದಸಂಸ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ ಅಲಗೂಡು ಶಿವಕುಮಾರ್, ದೇವಗಳ್ಳಿ ಸೋಮಶೇಖರ್, ಭುಗತಗಳ್ಳಿ ಮಣಿ, ಅಹಿಂದ ಜವರಪ್ಪ, ಮಲ್ಲಳ್ಳಿ ನಾರಾಯಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕರು, ದಲಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮುಖಂಡರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಹಾಗೂ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಇದ್ದರು.
