ಡಿಜಿಟಲ್ ಭಾರತದ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವುದು ಯುಪಿಐ. ಈ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದೇ ಅದರ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಅದರ ಮೇಲೂ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಂಗಣ್ಣು ಬಿದ್ದಿದೆ. ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ವಿವಿಧ ಶುಲ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರೋಕ್ಷ ಶುಲ್ಕಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಜೇಬಿಗೆ ಕತ್ತರಿ ಹಾಕುವುದು ಖಚಿತ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (NPCI) ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಪಿಐ (ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ನೇರ ವರ್ಗಾವಣೆ) ಪಾವತಿಗಳು ಉಚಿತವಾಗಿಯೇ ಇವೆ. ಆದರೆ, ‘ಪ್ರೀಪೇಡ್ ಪೇಮೆಂಟ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್’ (PPI – ವಾಲೆಟ್‌ಗಳು, ಗಿಫ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು) ಮೂಲಕ ವರ್ತಕರಿಗೆ ಮಾಡುವ ರೂ. 2,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಶೇ. 1.1ರವರೆಗೆ ಇಂಟರ್‌ಚೇಂಜ್ ಶುಲ್ಕ (MDR) ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: 2,000 ರೂ.ಗೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟು ಮೇಲೆ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ? ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ
ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಆತಂಕವೇನು?
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು 13 ಶತಕೋಟಿಗೂ (1,300 ಕೋಟಿ) ಹೆಚ್ಚು ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು 20 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ನಡೆಸುವುದು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಆಪ್‌ಗಳಿಗೆ (Google Pay, PhonePe, Paytm) ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಬಿಐನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆದರೆ, ಈ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಲು ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಅಂತಿಮ ಬಿಸಿ ಬಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆಯೇ ತಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ.
ಯುಪಿಐ ಬಳಸುವ ಜನರ ಮೇಲೆ ಮೋದಿ ಶುಲ್ಕ!
ವರ್ತಕರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಲಾಭದ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಭರಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಮದಂತೆ ವರ್ತಕರು ತಮಗೆ ಬೀಳುವ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರಕು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳ ಅಂತಿಮ ಬೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಸೇರಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ತಕರು ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಮೊತ್ತದ ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪೋಸ್ (POS) ಯಂತ್ರಗಳಂತೆ ಯುಪಿಐಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶೇ. 1-2 ರಷ್ಟು ಶುಲ್ಕ ನೀಡುವಂತೆ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇವರು ಯುಪಿಐ ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ‘ನಗದು’ (Cash) ಪಾವತಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದಲೇ ಆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಆರ್‌ಬಿಐ ತನ್ನ Discussion Paper on Charges in Payment Systems ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆ, ಯುಪಿಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿಡಲು ಹಣಕಾಸಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಪೇ, ಫೋನ್ ಪೇ ನಂತಹ ಆಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಸರ್ಕಾರವು ನೀಡುವ ಸಹಾಯಧನ (Subsidy) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತು, ಪಾವತಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ‘ಫ್ಲಾಟ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಶುಲ್ಕ’ (Platform Fee – ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿಗೆ 1 ರಿಂದ 2 ರೂ.) ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ‘ಮಾಸಿಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ಶುಲ್ಕ’ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಬಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮಾಸಿಕ ಬಜೆಟ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಪಾವತಿ ಆಪ್‌ಗಳು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ರಿವಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ಈಗ ಉಚಿತ ವಹಿವಾಟೂ ನಿಂತರೆ, ಸಾಲ ಅಥವಾ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೆಬಿಟ್ ಪಾವತಿಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದುಬಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದು ಖಚಿತ.
