ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದ ನೂತನ ‘ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸ್ಟಾ’ (Central Vista) ಯೋಜನೆಯ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ, 135 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ದೆಹಲಿಯ ‘ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ’ದ (CSL) ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತೋರಿರುವ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಬರೋಬ್ಬರಿ 8.5 ಲಕ್ಷ ಅಪರೂಪದ ಹಾಗೂ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಕಾಳಜಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, “ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಗೌರವ ನೀಡಿ. ನಿಮಗೆ ಅವುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ದೇಶಕ್ಕಾದರೂ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡಿ” ಎಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕಟುವಾಗಿ ಛೀಮಾರಿ ಹಾಕಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಹಾಗೂ ಸಂಜೀವ್ ಸಚ್ದೇವ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಅಮೂಲ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಕೇವಲ ಬಾಯಿಮಾತಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, “ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯುವವರೆಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಜಾಗದಿಂದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಾರದು” ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ (Stay) ನೀಡಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಈ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸೂಕ್ತ ಜಾಗವಿಲ್ಲದೆ ಬೀದಿಪಾಲಾಗುವ ಆತಂಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಸದ್ಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಜೀವದಾನ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ, ದೇಶದ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ‘ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ’ವು ಸದ್ಯ ನವದೆಹಲಿಯ ‘ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಭವನ’ದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳು, ಅಪರೂಪದ ಗೆಜೆಟ್ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಜಗತ್ತಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ‘ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸ್ಟಾ ಮರು-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ’ಯಡಿ ಹೊಸ ಸಂಸತ್ ಭವನ ಹಾಗೂ ನೂತನ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಈಗಿರುವ ‘ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಭವನ’ವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಸಮ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಟ್ಟಡವೇನೋ ಕೆಡವಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ದಶಕಗಳಿಂದ ಸಂಶೋಧಕರು ಹಾಗೂ ಓದುಗರ ಜ್ಞಾನದ ದಾಹ ತಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ 8.5 ಲಕ್ಷ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕು? ಹೊಸ ‘ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸ್ಟಾ’ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಜಾಗವನ್ನೇ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆಘಾತಕಾರಿ ಸತ್ಯ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಯಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಕ್ಷರ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
“135 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, 8.5 ಲಕ್ಷ ಪುಸ್ತಕಗಳು- ಆದರೂ ಹೊಸ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸ್ಟಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅವಕ್ಕೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಆತಂಕಕಾರಿ ವರದಿಗಳನ್ನೇ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು ತನ್ನ ಸ್ವಯಂ ವಿವೇಚನಾಧಿಕಾರ ಬಳಸಿ, ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ (Suo Motu) ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4 ರಂದು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫ ರಂದು ಸುದೀರ್ಘ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.
ದೇಶದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡ’ದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಅಳಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಅರಿತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಣ್ಣಾಗುವ ಅಪಾಯವಿತ್ತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಸಾರಿದೆ.



