ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿರುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಏನು? ನಾವು ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಾದಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿಸಬಲ್ಲದೇ? ಈ ಕುರಿತು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ರಘುರಾಮ್ ರಾಜನ್ರ ಚಿಂತನೆ...
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ಡಿಕೋಡರ್’ (DeKoder) ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ನಿಧಿ ರಾಜ್ದಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ (RBI) ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊ. ರಘುರಾಮ್ ರಾಜನ್ ಅವರು ಕೆಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಗತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತಿರುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅನುಕೂಲಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳತ್ತಲೂ ಅವರು ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅಮೆರಿಕದ ಮಧ್ಯಂತರ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಮಧ್ಯಂತರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷವು ಸೆನೆಟ್ ಮತ್ತು ಹೌಸ್ (ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳು) ಎರಡರಲ್ಲೂ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿರುವುದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ತಂದಿದೆ ಎಂದು ರಾಜನ್ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಕಾರ್ಯಾಂಗಕ್ಕೆ (ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ) ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಸಂಸತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಯುದ್ಧದ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್ ಮೇಲೆ ಕಡಿವಾಣ ಬೀಳಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಇರಾನ್ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುವುದು ತಪ್ಪಲಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ತೈಲ ಆಮದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ನಿರಾಳತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನೂ ಇದು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೂಡಿಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವರದಾನವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಗವರ್ನರ್ಗಳು ಗೆದ್ದಿರುವುದರಿಂದ, ಹೊಸ AI ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಗಾ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, AI ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಯಾದಷ್ಟು ಆದಾಯ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆತಂಕದಿಂದ AI ಷೇರುಗಳ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು AI ಓಟದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ದೇಶವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ಈಗ AI ವಲಯಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ (Diversification) ಭಾರತದ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯತ್ತ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಕರ್ನಾಟಕ | ಆಸ್ತಿ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ಶಾಕ್: ನೋಂದಣಿ ದರ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧತೆ!
ಆದರೆ, ಅಮೆರಿಕ ವಿಧಿಸಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಂಕಗಳ (Tariffs) ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಪವಾಡವೇನೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಜನ್ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷವೂ ಸಹ ಸುಂಕಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರೋಧಿಯಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಏಕಾಏಕಿ ಶೇ. 50 ರಷ್ಟು ಸುಂಕ ಹೇರುವಂತಹ ಅತಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಡಿವಾಣ ಬೀಳಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಮಾಧಾನಕರ ಅಂಶ.
ಜಿಡಿಪಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಟು ವಾಸ್ತವ
ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿ (GDP) ಬೆಳವಣಿಗೆ ಶೇ. 7.8ರಿಂದ 8ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ದರ ಕುಸಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ ಶೇ. 6 ದಾಟಿದೆ. ಈ ವೈರುಧ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ರಾಜನ್ ಅವರು, “ನಾವು ಜಿಡಿಪಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿಹೋಗುವುದು ಬೇಡ. ಆ ಅಂಕಿಅಂಶ ಎಷ್ಟೇ ಇರಲಿ, ಅದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಯುವಜನತೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ” ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇಂದು ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಕರು ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇದರರ್ಥ, ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ದೇಶದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ರಾಜನ್ ಅವರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಜಡತ್ವ
2008ರ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಹೂಡಿಕೆ ತೀರಾ ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತುಂಬಲು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿಡಲು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸರ್ಕಾರವೇ (Public Investment) ರಸ್ತೆ, ರೈಲ್ವೆ, ಮೆಟ್ರೋ ಮುಂತಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಹೀಗೆ ಎಷ್ಟು ದಿನ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ? ಅದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಮಿತಿಯಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದೇಶದ ಪ್ರತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರದಲ್ಲೂ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಮೇಲೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮೆಟ್ರೋಗಳ ಮೇಲೆ ಹಣ ಸುರಿಯುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಅದು ‘ಅತಿಯಾದ ಹೂಡಿಕೆ’ (Overinvestment) ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆದಾಯ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುವುದರಿಂದ, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳೇ ಹೊಸ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ.
ಹಾಗಾದರೆ, ಖಾಸಗಿ ವಲಯ ಏಕೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ? ಇದಕ್ಕೆ ರಾಜನ್ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ:
ಜಾಗತಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಕೊರತೆ: ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲೇ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತೃಪ್ತವಾಗಿವೆ; ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಹಸಿವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. 1991ರ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಇದ್ದ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅವು ಮರಳಿದಂತಿವೆ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ (R&D) ಹಿನ್ನಡೆ: ಟಿಸಿಎಸ್ (TCS), ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ನಂತಹ ನಮ್ಮ ದೈತ್ಯ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಆರಂಭಿಕ AI ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ; ಇಂದು ಅವು ಅಮೆರಿಕದ OpenAI ಮತ್ತು Anthropic ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆಯೇ ಹೊರತು ಸ್ವಂತ ಮಾಡೆಲ್ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಲ್ಲ. ಚೀನಾ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ AI ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಔಷಧೀಯ (Pharmaceutical) ವಲಯದಲ್ಲೂ ಚೀನಾ ಹೊಸ ಔಷಧ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯ ಜೆನೆರಿಕ್ ಔಷಧಗಳಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಹಣ ಹೂಡದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ.
‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047’- ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಾಗಬಾರದು
2047ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿಸುವ (‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ’) ಗುರಿಯ ಕುರಿತು ರಾಜನ್ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಗುರಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದೇ, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪುವ ದಾರಿ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ನೀಲನಕ್ಷೆ (Roadmap) ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಇಲ್ಲ. ಈ ಹಿಂದೆ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘5 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ’ಯ ಗುರಿ (2024ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದುದು) ಈಗ 2027 ಹತ್ತಿರ ಬಂದರೂ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ; ಈಗ ಆ ಘೋಷಣೆಯೇ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಜನ್ ಅಚ್ಚರಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಲೋಕಸಭೆಯ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನ; ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮಸೂದೆ ಮಂಡನೆಗೆ ಬಿಜೆಪಿ ತಯಾರಿ
ದೆಹಲಿಯ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳು ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಹೊರತು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚಿಪ್ ತಯಾರಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ), ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಈಗಿನ ‘ನೀತಿ ಆಯೋಗ’ (NITI Aayog) ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅದು ಕೇವಲ ವರದಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಹೀನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಂಶೋಧನೆ, ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕಿದೆ.
ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟದ ಸವಾಲು
ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿಷಕಾರಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯವು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಥೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಾಜನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ಕಂಪನಿಗಳ ಸಿಇಒಗಳು ಮತ್ತು ತಜ್ಞರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಬೇಕಾದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಜೀವನಮಟ್ಟ (Quality of life) ಉತ್ತಮವಾಗಿರಬೇಕು. ‘ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್’ನಂತಹ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅಂಕಣಕಾರರು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೆಹಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. “ನಾವು ನಮ್ಮ ನಗರಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಿಯರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುವ ನಮ್ಮದೇ ದೇಶದ ಜನರಿಗಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಡವರಿಗಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಮಾರೋಪ: ಎರಡೂ ಕೈಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಬೇಕು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನವೋದ್ಯಮಗಳಿವೆ (Startups)- ಇವೆಲ್ಲಾ ನಮಗಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗಳು. ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧ ನಿಂತು ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ಸ್ಥಿರವಾದರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅನುಕೂಲವಾಗಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯವು ಜಾಗತಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ತೋರಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಲು ಎರಡೂ ಕೈಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಬೇಕಾದಂತೆ, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಗಳೆರಡೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಭಾರತ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಗತಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ರಘುರಾಮ್ ರಾಜನ್ ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಸಾರವಾಗಿದೆ.
ಕೃಪೆ: ‘ಡಿಕೋಡರ್’, ಸಂದರ್ಶನ: ನಿಧಿ ರಾಜ್ದಾನ್, ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ: ಟಿ.ಎಸ್. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಮೂಲ ವಿಡಿಯೋ: http://www.youtube.com/watch?v=uAVUD2NY3K4




