ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕುರಿತಾದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿಲುವು ಅತ್ಯಂತ ಖಂಡನೀಯ ಹಾಗೂ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿದೆ. ತಾನು ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ದಾಖಲೆಯನ್ನೇ ನಂಬದ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ, ತನ್ನ ದೇಶದ ಜನರನ್ನು ಹೇಗೆ ನಂಬುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರವು, ಜನರನ್ನು ಕಟಕಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಇಂತಹ ಕಠೋರ ಹಾಗೂ ಜನವಿರೋಧಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೈಬಿಡಬೇಕು.
ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯೊಬ್ಬ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹಾಗೂ ಅತಿಮುಖ್ಯ ದಾಖಲೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವದ ಅಧಿಕೃತ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಲ್ಲ ಎಂಬ ಕೇಂದ್ರದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೇಳಿಕೆಯು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹೊಸದೊಂದು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ನೀಡಿರುವ ಈ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವು, ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ತೀವ್ರ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ದೂಡಿದ್ದು, ತಾವೇನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳ (FAQ) ಮೂಲಕ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿದೆ. 1967ರ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕಾಯ್ದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಹಿಂದಿನ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ತೀರ್ಪೊಂದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಸರ್ಕಾರ, ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ನೀಡಲಾಗುವ ದಸ್ತಾವೇಜೇ ಹೊರತು, ಅದು ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ನೀಡಲಾಗುವ ದಾಖಲೆಯು ಕೇವಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ 1955ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಾದದ ತಿರುಳಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ನಾಗರಿಕರ ಪಾಲಿಗೆ ಎಸಗಿದ ದೊಡ್ಡ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ತಾವೇ ಈ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆಯನ್ನು ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಷ್ಕರುಣೆಯಿಂದ ಹೊರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಜಂಜಾಟ ಹಾಗೂ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಹೋರಾಟಗಳ ನಡುವೆ, ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಅಲೆಯುವಂತಹ ದುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಈ ಕಠಿಣ ನಿಯಮವು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಸಿಎಎ (CAA) ಮತ್ತು ಎನ್ಆರ್ಸಿ (NRC) ತರುವ ಮೂಲಕ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪೌರತ್ವದ ಕುರಿತು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಆತಂಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು. ಆ ಭಯದಿಂದ ಜನ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಪೌರತ್ವದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಲ್ಲ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು, ಬಡವರು, ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭದ್ರತೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಜನರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸುವ ಬದಲು, ಸದಾ ಭಯದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಖೇದಕರ.
ಇಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಪರ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವ ನೀತಿಯನ್ನು ನಾವು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ. ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಬಡವನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಿರಿವಂತನಾಗಲಿ, ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್, ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ, ಶಾಲಾ ದಾಖಲಾತಿ, ವೋಟರ್ ಐಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತಾರು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಇದಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಮತ್ತು ಕೂಲಂಕಷವಾದ ಪೊಲೀಸ್ ಪರಿಶೀಲನೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಭದ್ರತಾ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾದ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಪೌರತ್ವದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದರೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ತಪಾಸಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಗಂಭೀರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಜಗತ್ತೇ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಫಿಫಾ ವಿಶ್ವಕಪ್: ಭಾರತದ ತಂಡ ಯಾಕೆ ಆಡುತ್ತಿಲ್ಲ?
ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮುಕ್ತ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಡಾಯಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರವು, ಪೌರತ್ವದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜನರನ್ನು ಸಂಶಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ. ನಾಗರಿಕಸ್ನೇಹಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾದ ಸರ್ಕಾರ, ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ಇಡುವುದನ್ನೇ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಭೂತ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಡೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕೇವಲ ಕಾಗದ-ಪತ್ರಗಳ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಭಾರತೀಯರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ನೇರ ಪ್ರಹಾರವಾಗಿದೆ. ನಾಳೆ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ದಿಢೀರನೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ, ಆತ ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಿಂದ ತನ್ನ ತಾತ-ಮುತ್ತಾತನ ಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ನೆರೆಹಾವಳಿ, ಭೂಕಂಪ, ಅಥವಾ ಬಡತನದ ಕಾರಣದಿಂದ ದಾಖಲೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅದೆಷ್ಟೋ ಮಂದಿ ಭಾರತೀಯರಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನೀತಿಯು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿ ವರ್ತಿಸಲು ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕುರಿತಾದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿಲುವು ಅತ್ಯಂತ ಖಂಡನೀಯ ಹಾಗೂ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿದೆ. ತಾನು ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ದಾಖಲೆಯನ್ನೇ ನಂಬದ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ, ತನ್ನ ದೇಶದ ಜನರನ್ನು ಹೇಗೆ ನಂಬುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರವು, ಜನರನ್ನು ಕಟಕಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಇಂತಹ ಕಠೋರ ಹಾಗೂ ಜನವಿರೋಧಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೈಬಿಡಬೇಕು. ಪೌರತ್ವ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಸರಳೀಕರಿಸಿ, ದೇಶದ ಜನತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆತಂಕವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಬದುಕು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
