ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದು ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ರೂಮ್ ಸೇರಿದ ಮರುದಿನವೇ ಈ ನಾಯಕರು ಮತ್ತೆ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಮಾನ್ಯರು ಪೊಲೀಸ್ ಕಾವಲುಗಾರರ ಬಳಿ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅರಿವಿದೆ. ಆದರೂ, ಚುನಾವಣೆ ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲೆ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಅಭಿನಯಿಸುವ ಈ ದೃಶ್ಯಕಾವ್ಯಗಳು ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುವುದಂತೂ ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಸತ್ಯ
ಚುನಾವಣೆಗಳು ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನಾಟಕ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ, ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಲುಕದ ನಾಯಕರು ದಿಢೀರನೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಅವತಾರ ತಾಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಮತಬೇಟೆಯ ಹಗಲುವೇಷ’ ಎಂದೇ ಕರೆಯಬಹುದು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮತದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಮನವೊಲಿಸಲು ನಾಯಕರು ಧರಿಸುವ ಈ ಮುಖವಾಡಗಳು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಿಕರ ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇ ವಿಪರ್ಯಾಸದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳೊಂದಾಗಿದೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ‘ಹಗಲುವೇಷ’ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಬಹುಚರ್ಚಿತ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಅಸ್ಸಾಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು ಚಹಾ ತೋಟದ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟು, ಬೆನ್ನಿಗೊಂಡು ಬಿದಿರಿನ ಬುಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ತೋಟದ ಕಾರ್ಮಿಕರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು, ಖುದ್ದಾಗಿ ಚಹಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕೀಳುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟರು. ಅಸ್ಸಾಂನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿರುವ ಚಹಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಮತಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಇದೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ಹಾಗೂ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಚುನಾವಣಾ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಈ ರೀತಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ನಡೆಯ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶ ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. “ನಾನು ಯಾವುದೇ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಮೂಲತಃ ನಾನು ನಿಮ್ಮವನು, ನಿಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ನಾನು ಭಾಗಿಯಾಗಬಲ್ಲೆ” ಎಂಬ ನೇರ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸುವುದೇ ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಮರ್ಮ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಇದನ್ನು ಎಷ್ಟೇ ಟೀಕಿಸಿದರೂ, ಈ ರೀತಿಯ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ನಮ್ಮ ನಾಯಕ ತಮಗಾಗಿ ಮಣ್ಣಿಗಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಭ್ರಮೆ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನಾಯಕರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೋದಿಯವರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷದವರು ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಬಾಳೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿದ್ದು ಭಾರಿ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬಿಜೆಪಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೆ.ಪಿ. ನಡ್ಡಾ ಅವರು ಕೂಡ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ ಇದೇ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪಕ್ಷದ ವರಿಷ್ಠರು ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಂತೆ ಬೆರೆಯಬಲ್ಲರು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷವು ಸದಾ ಬಡವರು ಹಾಗೂ ಶೋಷಿತರ ಪರವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಸಾರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಮೈಬಣ್ಣದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದರು’- ಕಹಿ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟ ಮಾಜಿ ಲೆಗ್ ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಶಿವರಾಮಕೃಷ್ಣನ್
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ ಬಿಜೆಪಿಯ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕ ಶಿವರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಚೌಹಾಣ್ ಅವರದು ಕೂಡ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿದರ್ಶನ. ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಮ್ಮ ವಿವಿಐಪಿ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಧೂಳಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಭಜನೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಪಾದಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಗೌರವಿಸುವಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕಾರದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಬೆರೆಯಬಲ್ಲೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅವರು ಬಳಸುವ ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ತಂತ್ರಗಳು ಮತದಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಅಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥ್ ಅವರದು ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯ ತಂತ್ರ. ಅವರು ಚುನಾವಣೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಗೋಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ಬೆಲ್ಲ, ಮೇವು ತಿನ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಭೋಜನ ಸವಿಯುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ‘ಸಂತ’ ಹಾಗೂ ‘ಸಾಮಾನ್ಯ’ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಧಿಕಾರದ ಗೀಳಿಲ್ಲದ, ನೆಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ನಾಯಕ ತಾನು ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ತಳಮಟ್ಟದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮತಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ಇಂತಹ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾರೆ.
ಕೇವಲ ಬಿಜೆಪಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದರ ಎನ್‌ಡಿಎ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾಯಕರು ಕೂಡ ಈ ‘ಹಗಲುವೇಷ’ದ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಏಕನಾಥ್ ಶಿಂಧೆ (ಶಿವಸೇನೆ) ಅವರು ರೈತರೊಂದಿಗೆ ಹೊಲಕ್ಕಿಳಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯರಂತೆ ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ತಾನೊಬ್ಬ ‘ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ’ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷವಾದ ಜನಸೇನಾದ ನಾಯಕ ಪವನ್ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಅವರು ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಟೀ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಹಾ ಸವಿಯುವುದು, ರೈತರ ಕಷ್ಟ ಕೇಳಲು ಹೊಲಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು ಕೂಡ ಇದೇ ಚುನಾವಣಾ ತಂತ್ರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ.
ಆದರೆ, ಇಂದಿನ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಮತದಾರರಿಗೆ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಗಿಮಿಕ್ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ. ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದು ಮತದಾನದ ಯಂತ್ರಗಳು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ರೂಮ್ ಸೇರಿದ ಮರುದಿನವೇ ಈ ನಾಯಕರು ಮತ್ತೆ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಮಾನ್ಯರು ಪೊಲೀಸ್ ಕಾವಲುಗಾರರ ಬಳಿ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯಬೇಕು ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅರಿವಿದೆ. ಆದರೂ, ಚುನಾವಣೆ ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲೆ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಅಭಿನಯಿಸುವ ಈ ದೃಶ್ಯಕಾವ್ಯಗಳು ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುವುದಂತೂ ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ಸತ್ಯ.
ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿಯಲು ಅಥವಾ ಇದ್ದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಹಂತಕ್ಕಾದರೂ ಇಳಿಯಬಲ್ಲರು, ಎಂತಹ ಪಾತ್ರವನ್ನಾದರೂ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಮೇಲಿನ ಘಟನೆಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಅಸ್ಸಾಂನ ಚಹಾ ತೋಟದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಹಳ್ಳಿಯ ಕುಗ್ರಾಮದ ಗುಡಿಸಲಿನವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಈ ‘ಹಗಲುವೇಷ’ಗಳ ಸರಣಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿಪರ್ಯಾಸ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಜನ ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಮರುಳಾಗುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಚುನಾವಣೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕರ ಈ ಹೊಸ ಹೊಸ ಅವತಾರಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.
