ಒಂದು ಜನಪದ ಕಾವ್ಯ, ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ, ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ತಂಬೂರಿಯ ನಾದದಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಂದ ತತ್ವ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಘನತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಜನರ ಮುಂದಿಟ್ಟ ಪರಂಜ್ಯೋತಿ ಗುರು ಮಂಟೇದಲಿಂಗಯ್ಯನವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಥನ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಅರಮನೆಗಳು, ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕೃತಿಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖವಿದೆ. ಅದು ಅರಮನೆಗಳ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಇತಿಹಾಸ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳ ನೆನಪು, ಹಾಡು, ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಬಂದಿರುವ ಈ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಉದಾಹರಣೆ.
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ, ಧರೆಗೆ ದೊಡ್ಡವರು, ಪರಂಜ್ಯೋತಿ ಗುರು, ಮಂಟೇದಲಿಂಗಯ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಜನಪದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕೇವಲ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರವಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಖಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ನಾಯಕ, ನೀಲಗಾರರ ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಬಿಂದು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಜನಪದ ತತ್ತ್ವದ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು.
ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಳವಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೊಪ್ಪೇಗೌಡನಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಗದ್ದುಗೆ ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಲ್ಲೂರಿನ ಸಿದ್ಧಪ್ಪಾಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪಡಿಯ ರಾಚಪ್ಪಾಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಈ ಗುರುಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಯಾರು? ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜನಪದದ ನಡುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ಜನನ, ಮರಣ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು 15ನೇ ಅಥವಾ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅವರ ಕಾಲಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಿಧ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿರುವುದರಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಷವನ್ನು ಖಚಿತ ಇತಿಹಾಸವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು.
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು, ಚಾಮರಾಜನಗರ, ರಾಮನಗರ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀಲಗಾರರಿಂದ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯವು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬದುಕು, ವೃತ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶಾಲ ಜನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯ.
ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಬಸವಣ್ಣ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣದ ಶರಣರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶರಣರೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಇದನ್ನು ಇಬ್ಬರೂ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಯುವುದು ಜನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.
ಆದಿಜಾಂಬವ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆತ್ಮಗೌರವ
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರನ್ನು ಆದಿಜಾಂಬವ ಕುಲಪುರುಷನಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಜನಸ್ಮೃತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುರಿತ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು. ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ವೃತ್ತಿ, ಆಹಾರ, ವಾಸಸ್ಥಳ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಜನಪದ ಕಾವ್ಯವು ಮಹಾನ್ ಗುರುವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ.
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನ್ಮ, ವೇಷಭೂಷಣ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕಿಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆತ್ಮಗೌರವ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು.
ಕಲ್ಯಾಣದ ಶರಣರೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿ
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರಸಂಗ ‘ಕಲ್ಯಾಣದ ಕಥನ’. ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರು ಸತ್ತ ಕರು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತೆ ಶರಣರ ನಡುವೆ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಪತ್ನಿ ಅವರನ್ನು ಅರಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.
ನಂತರ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಶರಣರ ನಡುವೆ ವಾದ-ವಿವಾದಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ವೇಷವೇ ಜ್ಞಾನದ ಸಂಕೇತವೇ? ಲಿಂಗ ಧರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಮೂಡುತ್ತದೆಯೇ? ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಹೊಂದಿದವನೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿಯೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಈ ಕಥನ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.
ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಲೆಯರ ಹೊನ್ನಪ್ಪ, ಮಾದಿಗರ ಚನ್ನಯ್ಯ, ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಯ್ಯ, ಗಾಣಿಗರ ದಾಸಪ್ಪ, ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಾತ್ರಗಳೂ ಬರುತ್ತವೆ. ಅವರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಕಥನವು ಜನ್ಮಾಧಾರಿತ ಶ್ರೇಣೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ: ಎರಡು ಪರಂಪರೆಗಳ ಸಂವಾದ
12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣ ಚಳವಳಿ ಕಾಯಕದ ಘನತೆ, ದಾಸೋಹ, ಜಾತಿ ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿತು. ಬಸವಣ್ಣ, ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಶರಣರ ವಚನಗಳು ಕನ್ನಡದ ತಾತ್ವಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಜನಪದ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಕಥನದ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನದ ಸಾಲುಗಳು:
“ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ.”
ದುಡಿಮೆಗೆ ಘನತೆ ನೀಡಬೇಕು, ವೃತ್ತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣಬಾರದು ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಈ ವಚನ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯದ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ತಾತ್ವಿಕ ಸಾಮ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸ್ವರೂಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಲಿಖಿತ ವಚನ ಪರಂಪರೆಯಾದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಗಾಯಕರ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಮೌಖಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ.
ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯ ತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ನೀಲಗಾರರ ಹಾಡುಗಳು
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯ ಜೀವಂತಿಕೆ ನೀಲಗಾರರ ಗಾಯನದಲ್ಲಿದೆ. ತಂಬೂರಿ ಹಿಡಿದು ಊರಿಂದೂರಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ ನೀಲಗಾರರು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ಕಥನ, ತತ್ತ್ವ, ಕಾಲಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವರವಚನಗಳನ್ನು ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದ ಹಾಡು.
ಆದಿ ಒಳಗಲ ಜೋತಿ,
ಬೀದಿ ಒಳಗಲ ಜೋತಿ,
ಬಡವರ ಮನೆಗೂ ಜೋತಿ,
ಬಲಗಾರರ ಮನೆಗೂ ಜೋತಿ,
ಸತ್ತಮನೆಗೂ ಜೋತಿ,
ಹೆತ್ತಮನೆಗೂ ಜೋತಿ,
ಕುಲೇಳದಿನೆಂಟು ಜಾತಿ ಒಳಗೆ
ಏಕದುಡ ಪರಂಜೋತಿ.
ಈ ಹಾಡಿನ ಆಶಯ ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವಿನ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಭೇದಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಚೈತನ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದು. ಬಡವರ ಮನೆ ಮತ್ತು ಬಲಾಢ್ಯರ ಮನೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಜ್ಯೋತಿ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ರೂಪಕವು ಮಾನವ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿ ಕೇವಲ ದೀಪದ ಬೆಳಕಲ್ಲ. ಅದು ಜ್ಞಾನ, ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಸಂಕೇತ.
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾವ್ಯಭಾಗ ಕಲ್ಯಾಣ ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಲು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣದ ಶರಣರ ಬದುಕು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಅವರ ನಡುವಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ನೀಲಗಾರರ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ಕಾಲಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವರವಚನಗಳಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಸಮಾಜದ ನಡವಳಿಕೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಗುಣ, ಕಾಲದ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಈ ಹಾಡುಗಳು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವರವಚನಗಳ ಪರಂಪರೆಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೆಲವು ಜನಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನ 13 ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಚಪ್ಪಾಜಿಯವರ 10 ಕೃತಿಗಳು ಕೊಡೇಕಲ್ಲ ಮಠದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಪಾಠ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃತ್ವದ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದಿನ ಜನಪದ ಕಥೆ
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ಹೆಸರಿನ ಕುರಿತು ಜನಪದ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆಯಿದೆ. ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಬಂದ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರು ಮಳವಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ಆದಿಹೊನ್ನಾಯಕನಹಳ್ಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಬಳೆ ಮುದ್ದಮ್ಮ ಎಂಬಾಕೆಯ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಬಂದಾಗ ಹಸು ಬೆದರಿ ಹಾಲಿನ ತಂಬಿಗೆಯನ್ನು ಒದೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಥನ.
ಇದರಿಂದ ಸಿಟ್ಟಾದ ಮುದ್ದಮ್ಮ, “ಹಾಳಾದ ಮಂಟೇದಯ್ಯ, ಮುಂದೆ ಹೋಗು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮಂಟೇದಯ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು ಎಂದು ಜನಪದ ಕಥೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ದೃಢಪಟ್ಟ ಘಟನೆ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಮಹಾನ್ ಜನಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಘಟನೆಯೊಂದು ನೆನಪಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಬೊಪ್ಪೇಗೌಡನಪುರ: ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆ
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬೊಪ್ಪೇಗೌಡನಪುರ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಳವಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಜನಪದ ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದ ನಂತರ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರು ಇಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯರಾದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಗದ್ದುಗೆ ಭಕ್ತರ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನೀಲಗಾರರ ಗಾಯನ, ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಲೆಯೂ ಆಗಿದೆ.
ಕಪ್ಪಡಿಯ ರಾಚಪ್ಪಾಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಲ್ಲೂರಿನ ಸಿದ್ಧಪ್ಪಾಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಆಚರಣೆಗಳು, ಜನಪದ ಕಥನಗಳು ಮತ್ತು ನೀಲಗಾರರ ಗಾಯನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಕನ್ನಡದ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂದೇಶ
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಥೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯವು ಅಧಿಕಾರ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಜಾತಿ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ, ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯ ಮಾನವೀಯ ಸಂದೇಶ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ತಂಬೂರಿಯ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ನೀಲಗಾರರು ಹಾಡುವ ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯವು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ; ಜನರ ಇತಿಹಾಸ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ.
ಈ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಗಾಂಧೀಯ ‘ರಾಮ’-ಮನುವಾದಿಗಳ ‘ಶ್ರೀರಾಮ’ನಲ್ಲ
ಧರೆಗೆ ದೊಡ್ಡವರು ಎಂಬ ಬಿರುದು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಧರೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿಗೂ ಘನತೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಜನಪದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಹೊರಗೆ ‘ರಾಮ’-ಒಳಗೆ ‘ನಾಥೂರಾಮ’: ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ತಾತ್ವಿಕತೆಯ ಮುಂದೆ ಬಲಪಂಥೀಯ ರಾಜಕಾರಣದ ಆತಂಕ
ಮುಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ: ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ಕಾಲಜ್ಞಾನ, ಸ್ವರವಚನಗಳು, ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯ ತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ನೀಲಗಾರರ ಗಾಯನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥದ ಹಿನ್ನಲೆ ಕುರಿತಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ.
