ಲಖನೌದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ನಿಷೇಧಿಸಿರುವುದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ‘ಆಹಾರ ರಾಜಕಾರಣ’ದ ಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ. ಶೇಕಡಾ 90ರಷ್ಟು ಭಾರತೀಯರು ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ದೇಶದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೇ ಅಪರಾಧೀಕರಿಸುವ ಹುನ್ನಾರಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ವಿರೋಧಿಸುವ ಬಿಜೆಪಿ, ಕೇರಳ, ಬಂಗಾಳ ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಕಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮೌನ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಜಾಗತಿಕ ಬೀಫ್ ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿರುವ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಈ ಅವಕಾಶವಾದಿ ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಇಬ್ಬಗೆಯ ನೀತಿಯ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಬೆತ್ತಲು ಮಾಡಿವೆ.
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಲಖನೌದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ (ಕೆಜಿಎಂಯು) 18 ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿರುವುದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ‘ಆಹಾರ ರಾಜಕಾರಣ’ದ ಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಘಟಿಕೋತ್ಸವದ ವೇಳೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಆನಂದೀಬೆನ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೌಖಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸುಮಾರು 2,500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಬಂಧವು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿರದೆ, ಆಡಳಿತರೂಢ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೇರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬಗೆಯ ನೀತಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದೆ.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮಹತ್ವ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅದೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಊಟದ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿರುವುದು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಪರ್ಯಾಸ. ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಮೆಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಬೇಯಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿರುವ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮಾಂಸಾಹಾರ ತಂದು ತಮ್ಮ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿನ್ನಲು ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಹಾಗೂ ಅತಾರ್ಕಿಕ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಲು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ತೋರಿಕೆಯ ಕ್ರಮವೇ ಹೊರತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಥವಾ ತಾರ್ಕಿಕ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ.
ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ‘ಶುದ್ಧ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರ’ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವವು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ (NFHS-5) ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಈ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕುತ್ತವೆ. ದೇಶದ ಶೇಕಡಾ 83.40ರಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 70.60ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು (15-50 ವಯೋಮಾನದವರು) ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಕೇರಳ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ, ತಮಿಳುನಾಡು ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವಿಸುವವರ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡಾ 90ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕವಿದೆ. ದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಊಟವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವಾಗ, ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 20ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಇಡೀ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹೇರಲು ಹೊರಟಿರುವುದು ಬಹುತ್ವದ ಭಾರತದ ಮೇಲಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಆಹಾರದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ ಅನುಕೂಲಸಿಂಧು ರಾಜಕಾರಣದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಕೇರಳ, ಕರಾವಳಿಯ ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮೇಘಾಲಯ, ಮಿಜೋರಾಂ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಫ್ (ಗೋಮಾಂಸ) ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡಾ 98ರಷ್ಟಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ, ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರಾಗಲೀ ಬೀಫ್ ನಿಷೇಧದ ಬಗ್ಗೆ ತುಟಿಬಿಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ.
ಹಿಂದಿ ಭಾಷಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಹರಿಯಾಣ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಗೋಮಾತೆ’ಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವ, ಗೋರಕ್ಷಕರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಮಾಡುವ ಇದೇ ಪಕ್ಷ, ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಬೀಫ್ ಹಬ್ಬ’ಗಳಿಗೂ ಮೌನ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಚುನಾವಣೆ ಬಂದಾಗ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಫ್ ಪೂರೈಸುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ದೇಶ ಕಂಡಿದೆ. ಇದು ಆಹಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಅಪ್ಪಟ ದ್ವಂದ್ವ ನೀತಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಆಹಾರ ರಾಜಕಾರಣದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮವು ದೇಶದ ತಲಾ ಆದಾಯ (Per capita income) ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಭದ್ರತೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಳುಕುಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ತಲಾ ಮಾಂಸದ ಅನುಭೋಗವು ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು 3.5 ರಿಂದ 4 ಕೆ.ಜಿ. ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ದೇಶದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ವರ್ಗಗಳಾದ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳು, ದಲಿತರು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮಾಂಸಾಹಾರವು ಅತ್ಯಂತ ಅಗ್ಗದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ತಲಾ ಆದಾಯ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದ ಜನರು ನೂರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು ಅಥವಾ ದುಬಾರಿ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯ ಖರೀದಿಸಲಾರರು. ಇಂತಹ ಅಗ್ಗದ ಆಹಾರದ ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುವುದು ಎಂದರೆ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಬಡಜನರನ್ನು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕೂಪಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದಂತೆ. ಈ ಸಮುದಾಯಗಳು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಾದರೂ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಚರ್ಮಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗಳನ್ನು ನಂಬಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಜೀವನವನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಿದೆ.
ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ದೇಶದ ಬೀಫ್ (ಬಫೆಲೊ ಮೀಟ್/ಕಾರಾಬೀಫ್) ರಫ್ತಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು. ದೇಶದೊಳಗೆ ಬಾಯಿ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬೀಫ್ ನಿಷೇಧದ ಕೂಗು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಲೇ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಫ್ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಂತರ ಭಾರತ ಈಗಲೂ 3ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ‘ಪಿಂಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್’ (ಗುಲಾಬಿ ಕ್ರಾಂತಿ) ಬಗ್ಗೆ 2014ಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಚುನಾವಣಾ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಸರ್ಕಾರ, ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರವೂ ಈ ರಫ್ತಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿಲ್ಲ.
ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, 2014ರಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರವಿದ್ದಾಗ ಭಾರತದ ಬೀಫ್ ರಫ್ತು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 13 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ 2014-15ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇದು 14.75 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆ ಬರೆಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ APEDA (ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ) ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು ₹25,000 ದಿಂದ ₹30,000 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬೀಫ್ ಅನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗೋಮಾಂಸವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಸರ್ಕಾರ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಅದರಿಂದ ಬರುವ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿಗಳ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಬೀದಿಗೆ ತಂದು, ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಸಾಯಿಖಾನೆಗಳಿಗೆ ರತ್ನಗಂಬಳಿ ಹಾಸುವ ಇಬ್ಬಗೆ ನೀತಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರಗಳದ್ದು.
ಬಿಜೆಪಿಯ ಈ ಇಬ್ಬಗೆಯ ನೀತಿಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಪ್ರಚಾರವು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಾಂಸ ತಿಂದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಇದೇ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು, ಬಂಗಾಳದ ಚುನಾವಣಾ ಕಣದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇಂದ್ರದ ಮಾಜಿ ಸಚಿವ ಅನುರಾಗ್ ಠಾಕೂರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಹಿರಿಯ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಾಗ, ‘ತಾವು ಮಾಂಸಾಹಾರ ವಿರೋಧಿಗಳಲ್ಲ’ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬಂಗಾಳಿ ಮತದಾರರನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೀನು, ಮಾಂಸದೂಟವನ್ನು ಸವಿದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದು ಕೇವಲ ವೋಟ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜಕಾರಣವೇ ಹೊರತು ಬೇರೇನೂ ಅಲ್ಲ.
ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಗೂ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಏನು ತಿನ್ನಬೇಕು, ಏನು ಉಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಆತನ ಖಾಸಗಿತನದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು. ಶೇಕಡಾ 90ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ಊಟದ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಗಾವಲು ಇರಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಣಕವಾಗಿದೆ.
ಲಖನೌದ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಮಾಂಸಾಹಾರ ನಿಷೇಧದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೀಫ್ ರಫ್ತಿನವರೆಗಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರೆ, ವಾಸ್ತವ ಚಿತ್ರಣ ಅತ್ಯಂತ ನಿಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಎಂಬುದು ಈ ನೆಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯ ಪ್ರತೀಕ. ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಮಸೂರದಿಂದ ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ವೋಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸ ಜನರ ಹಸಿವು ನೀಗಿಸುವುದೇ ಹೊರತು, ಅವರ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಲ್ಲ.
