ಶಾಲೆಯ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸುವ ಸದ್ದು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಲ್ಲ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಧ್ವನಿಯಿಲ್ಲ, ಪಾಠದ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆಟದ ಮೈದಾನವೂ ಖಾಲಿ. ಇದು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುತೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿ.
ಪ್ರಸಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ 35 ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೂ ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಇದು ‘ಶೂನ್ಯ ದಾಖಲಾತಿ’ ಎಂಬ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ಒಂದು ಶೂನ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣದ ಭವಿಷ್ಯ, ಪೋಷಕರ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ, ಶಾಲೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ.
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಐದು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 20 ಶಾಲೆಗಳು ಶೂನ್ಯ ದಾಖಲಾತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಘಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಶಿರಸಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೂ 15 ಶಾಲೆಗಳು ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿವೆ.
ತಾಲ್ಲೂಕುವಾರು ನೋಡುವುದಾದರೆ ಶಿರಸಿಯಲ್ಲಿ 8, ಅಂಕೋಲಾದಲ್ಲಿ 5, ಯಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ 5, ಭಟ್ಕಳದಲ್ಲಿ 4, ಹೊನ್ನಾವರದಲ್ಲಿ 4, ಕುಮಟಾದಲ್ಲಿ 4, ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿ 3 ಹಾಗೂ ಸಿದ್ದಾಪುರದಲ್ಲಿ 2 ಶಾಲೆಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ.
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮಗಳ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ನಗರ ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮಸ್ಯೆಯಷ್ಟೇ ಆಗಿರದೆ, ಅದು ಹಳ್ಳಿಯ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಶಾಲೆಯ ಬಾಗಿಲಿನವರೆಗೂ ಬಂದು ನಿಂತಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳೇ ನೇರ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಕೆಪಿಎಸ್ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಶಾಲೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉತ್ತಮ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು (ಕೆಪಿಎಸ್) ಉತ್ಕೃಷ್ಟತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹವೇ ಆದರೂ, ಕೆಪಿಎಸ್‌ಗಳು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಣ್ಣ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳತ್ತ ಪೋಷಕರ ಒಲವು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆ, ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎಸ್‌ಗಳತ್ತ ಮಕ್ಕಳ ವರ್ಗಾವಣೆ ಇವು ಸಣ್ಣ ಶಾಲೆಗಳ ದಾಖಲಾತಿಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ. ಒಬ್ಬ ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಾಗ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲಿಕೆ, ಆಟ, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪೋಷಕರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಮೀಪದ ದೊಡ್ಡ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸವಾಲುಗಳು
ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ಶಾಲೆ ಉತ್ತಮ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ದೂರದ ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರೆ, ಪ್ರತಿದಿನ ಆ ದೂರವನ್ನು ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗೆ ಭರಿಸಬೇಕು? ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪವೇ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು.
ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬರದ ಮಳೆ, ಕಾಡಿನ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯ ಕೊರತೆಯ ನಡುವೆ ಮೈಲುಗಟ್ಟಲೆ ಸಾಗುವುದು ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಮಗುವಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಾಹಸವೇ ಸರಿ. ಹೀಗಾಗಿ, ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸಮೀಪದ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಆ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಮನೆಗಳ ದೂರ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲಮಟ್ಟದ ವಾಸ್ತವ
ಶೂನ್ಯ ದಾಖಲಾತಿಯ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ನಿಲುವಾಗಿದ್ದು, ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂತಹ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದು ಇಲಾಖೆಯ ಮಾತು.
ಆದರೆ, ಒಮ್ಮೆ ಶಾಲೆಯ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದರೆ ಆ ಗ್ರಾಮದೊಂದಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರು ಕೇವಲ ಪಾಠ ಮಾಡುವವರಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಜನರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಶಾಲೆ ಉಳಿಸುವ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಕಿದೆ
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪೋಷಕರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಿದೆ. ಬಹುತರಗತಿ ಬೋಧನಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು, ಸಮೀಪದ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಡಿಜಿಟಲ್ ತರಗತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬೋಧನೆ ನೀಡುವುದು, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಎಸ್‌ಡಿಎಂಸಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.
ಶಾಲೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲ; ಅದು ಹಳ್ಳಿಯ ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗ. ಈ 35 ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಕಡತಗಳಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ‘ಅಲಾರಂ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಶೂನ್ಯ ದಾಖಲಾತಿಗೆ ತಲುಪುವ ಮುನ್ನವೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ಏಕೆ ರೂಪಿಸಬಾರದು?
ಕೆಪಿಎಸ್ ಬಲಪಡಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಣ್ಣ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಶಾಲೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ದಾಖಲಾತಿ ಆರಂಭವಾದರೆ, ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲು ನಿಗದಿತ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏನು?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮಾತ್ರ ‘ಶೂನ್ಯ ದಾಖಲಾತಿ’ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯೋ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯ ಆರಂಭವೋ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿದೆ. ಕೆಪಿಎಸ್‌ಗಳು ಬೆಳೆಯಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಬರಲಿ, ಆದರೆ ಅದರ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಣ್ಣ ಶಾಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಬಾರದು.
