ಮನೆಯಂಗಳದ ಅಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಹೂವಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದ ಡೇರೆ ಹೂವು (ಡೇಲಿಯಾ), ಇದೀಗ ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲಿಗೆ ಹೊಸ ಆದಾಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರಸಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಯಲ್ಲಾಪುರ ಹಾಗೂ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಡೇರೆ ಕೃಷಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮದ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಶಿರಸಿ ತಾಲೂಕಿನ ನಾನಿಕಟ್ಟ-ಕಲಗದ್ದೆ ಗ್ರಾಮದ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಈ ಹೂ ಕೃಷಿಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಡೇರೆ ಹೂಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿರುವ ಅವರು, ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನೆಟ್ಟ ಗಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಆರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದೀಗ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದ ಹೂಗಳು ಅರಳಿ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವೇ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಹೂತೋಟವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಶಿರಸಿಯ ಡೇರೆ ಮೇಳದ ಪರಂಪರೆ
ಡೇರೆ ಹೂ ಬೆಳೆಸುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಶಿರಸಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಕನಿಷ್ಠ 250 ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 50 ಬಗೆಯ ಡೇರೆ ತಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಡೇರೆ ಮೇಳದ ಸಂಘಟಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಅಂಜನಾ ಭಟ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಶಿರಸಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಸುಮಾರು 15 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಡೇರೆ ಮೇಳ, ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೂ ಮತ್ತು ಗಿಡಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳ ವಿನಿಮಯ, ಬೆಳೆ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ಗಿಡಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೂ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಮೇಳಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಹೂ ಬೆಳೆ ಆಸಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು, ಹೊಸ ತಳಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೇರೆ ತೋಟ ಆರಂಭಿಸಲು ಹಲವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ.
₹30ರಿಂದ ₹80ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಸಿ
ಡೇರೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲೀಗ ಹೂವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಸಸಿಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಶಿರಸಿ ಸಮೀಪದ ಗ್ರಾಮದ ಗೃಹಿಣಿ ವನಿತಾ ಭಟ್ ಕಲ್ಗಾರ್ ಒಡ್ಡು ತಮ್ಮ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100 ವಿಭಿನ್ನ ಡೇರೆ ತಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಗಡ್ಡೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಸಣ್ಣ ಚಿಗುರುಗಳಾದ ಸಸಿ ಅನ್ನು ಅವರು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ತಳಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಒಂದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ₹30ರಿಂದ ₹80ರವರೆಗೆ ಬೆಲೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಡೇರೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವವರು ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಗಿಡಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕವೂ ಗಿಡ ಮತ್ತು ಸಸಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಹೂವಿಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಬಾಳಿಕೆ ಸವಾಲು
ಡೇರೆ ಹೂವನ್ನೇ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಬನವಾಸಿಯ ರೈತ ಹನುಮಂತಪ್ಪ ಮದ್ಲೂರು ಅವರು ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ಡೇರೆ ಹೂಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೂವಿನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಹೂವಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹2ರಿಂದ ₹10ರವರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಬನವಾಸಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಧುಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತರು ಹೂಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಡೇರೆ ಹೂವು ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ತಾಜಾ ಉಳಿಯದ ಕಾರಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಮಳೆಗಾಲದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕೃಷಿ
ಡೇರೆ ಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣು, ಅಡಕೆ ಸಿಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಬಳಸಿ ಎತ್ತರದ ಮಡಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ನೆಡುವುದು ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪದ್ಧತಿ. ಗಿಡಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಳೆ ತೆಗೆಯುವುದು, ಮಲ್ಚಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ನೀಡಲು ಕಡ್ಡಿ ಅಳವಡಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರಂತರ ಆರೈಕೆ ಅಗತ್ಯ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೂ ಬಿಡುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ವರೆಗೂ ಹೂಗಳು ಅರಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹಂಗಾಮು ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಒಣಗಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಹಂಗಾಮಿನವರೆಗೆ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜ, ಪಾರ್ಶ್ವ ಚಿಗುರು, ಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಸಸಿ ಮೂಲಕ ಡೇರೆ ಗಿಡಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು.
ಹೂತೋಟ ನೋಡಲು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೂ ಅವಕಾಶ?
ಡೇರೆ ಕೃಷಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ಮನೆಗಳನ್ನೇ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟಿನ ಹೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಸಂಘಟಕರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿ ಆಸಕ್ತರು ತೋಟಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಬೆಳೆಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಿ, ಹೂತೋಟ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಚಿಂತನೆ ಇದೆ.
ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಯಾದರೆ ಹೂ ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ನೇರ ಆದಾಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಮೂಲ ಸಿಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಹೊಸ ಆಯಾಮವೂ ದೊರೆಯಬಹುದು.
ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಕೃಷಿಯತ್ತ ಗಮನ
ಡೇರೆ ಕೃಷಿಯನ್ನು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ನಡೆಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡವೊಂದು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳು, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದೆ.
ಡೇರೆ ಜೊತೆಗೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಸಮ್, ಕ್ರೈಸಾಂಥಿಮಮ್, ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್, ಕ್ರಾಸ್‌ಆಂಡ್ರಾ, ಗುಲಾಬಿ ಮತ್ತು ಜಿನ್ನಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಹೂಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಸಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸಾಂಥಿಮಮ್‌ನ ಐದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇದೆ.
ಮನೆಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಹೂವಿನ ಹವ್ಯಾಸ, ಇದೀಗ ತಳಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಗಿಡಗಳ ವಿನಿಮಯ, ಸಸಿ ಮಾರಾಟ, ಹೂ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಹೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಂತಹ ಹಲವು ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಮಹಿಳೆಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತಿರುವ ಈ ಡೇರೆ ಹೂಗಳು, ಸೌಂದರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿವೆ.
