ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳು (OMCs) ಭಾರಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ ಐಸಿಆರ್‌ಎ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಐಸಿಆರ್‌ಎ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹8, ಡೀಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ₹9 ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹300ರಷ್ಟು ಅಂಡರ್‌-ರಿಕವರಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ ಮಾರಾಟದಿಂದ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ₹530 ಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಐಸಿಆರ್‌ಎ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಅಂಡರ್‌-ರಿಕವರಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ಐಸಿಆರ್‌ಎಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ ವಲಯ ರೇಟಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಸಹ-ಗುಂಪಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಪ್ರಶಾಂತ್‌ ವಶಿಷ್ಠ್‌ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಪೂರೈಕೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಂತಹ ಕೆಲವೇ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಟಲ್‌ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ ಅನಿಲದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಶಿಷ್ಠ್‌ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಖರೀದಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚವೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಒತ್ತಡ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಶೆಲ್‌ ಗ್ಯಾಸ್‌ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2.7 ಕೋಟಿ ಟನ್‌ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು ಲಭ್ಯವಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್‌ ಅಥವಾ ಎಲ್‌ಪಿಜಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಕಂಪನಿಗೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ, ಕಂಪನಿಗೆ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನೇ ‘ಅಂಡರ್‌-ರಿಕವರಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ದರ ಕುಸಿತವಾದರೂ ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡಿಸೇಲ್ ಬೆಲೆ ಯಾಕೆ ಇಳಿಸಿಲ್ಲ: ಖರ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಲೀಟರ್‌ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಕಂಪನಿಗೆ ಒಟ್ಟು ₹100 ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ₹92ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ, ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ₹8 ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಷ್ಟವನ್ನು ಐಸಿಆರ್‌ಎ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ಗೆ ₹8 ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್‌ಗೆ ₹9 ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಒಂದು ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಾಗ ಕಂಪನಿಗೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಬೆಲೆಯ ನಡುವೆ ಸುಮಾರು ₹300ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇದೆ ಎಂದು ಐಸಿಆರ್‌ಎ ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.
ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ನಷ್ಟ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೂ ಒತ್ತಡ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ, ಡಾಲರ್‌ ಎದುರು ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂಡರ್‌-ರಿಕವರಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೂ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಖರೀದಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ದರದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ನಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.
ಸದ್ಯ ಐಸಿಆರ್‌ಎ ಅಂದಾಜಿಸಿರುವಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ಗೆ ₹8, ಡೀಸೆಲ್‌ಗೆ ₹9 ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು ₹300ರಷ್ಟು ಅಂಡರ್‌-ರಿಕವರಿ ಇದೆ. ಅಂದರೆ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬೆಲೆಗಳು ಇದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಮೊತ್ತದ ನಡುವಿನ ಅಂತರವೂ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು. ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಕಂಪನಿಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆಯೇ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಅವುಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ, ಕಂಪನಿಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿದೂಗಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಇಳಿಯದಿದ್ದರೆ, ಮುಂದೆ ದೇಶೀಯ ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್‌ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅದರ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ವಾಹನ ಸವಾರರ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಟ್ರಕ್‌, ಲಾರಿ, ಬಸ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಸರಕು ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಾರಿಗೆ ವಾಹನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್‌ ಪ್ರಮುಖ ವೆಚ್ಚವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂಧನ ದರ ಏರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಸಾಗಣೆ ದರಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ತರಕಾರಿ, ಹಣ್ಣು, ದಿನಸಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯೇ ನೇರವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ, ಬೇಡಿಕೆ-ಪೂರೈಕೆ, ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸಬ್ಸಿಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾದ ತಕ್ಷಣ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು ₹300ರ ಅಂಡರ್‌-ರಿಕವರಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿನ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರದ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ದರವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಎದುರಾಗಬಹುದು.
