2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಮಾತೃಭಾಷಾ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 66.18 ಲಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಂದಿನ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 10.83 ಪ್ರತಿಶತ. ಅದೇ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುವನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 15.93 ಲಕ್ಷ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 2.61 ಪ್ರತಿಶತ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾನದಂಡವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವು ಮಹತ್ವದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಭಾಷೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಸಂವಹನದ ಸಾಧನವಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನೆನಪು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಭಾಷೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯುವುದು ಕೇವಲ ಕಚೇರಿ ವ್ಯವಹಾರದ ಬದಲಾವಣೆ ಅಲ್ಲ; ಆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಹೌದು.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿನ ವಿಚಾರವನ್ನು ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವ, ಶತಮಾನಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉರ್ದುವಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ದೊರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬರಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ವಿಶೇಷ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತುಳುವಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಎರಡು ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬಳಕೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ತುಳು ಭಾಷಿಕರ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.
ತುಳುವಿಗೆ ದೊರೆತ ಈ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉರ್ದುವಿನ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಮಾನದಂಡ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ವಿಚಾರವೇನಲ್ಲ.
2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಮಾತೃಭಾಷಾ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 66.18 ಲಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಂದಿನ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 10.83 ಪ್ರತಿಶತ. ಅದೇ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ತುಳುವನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 15.93 ಲಕ್ಷ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 2.61 ಪ್ರತಿಶತ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾನದಂಡವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವು ಮಹತ್ವದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ನಿಲುವು ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 345ನೇ ವಿಧಿಯು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. 347ನೇ ವಿಧಿಯೂ ಸಹ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಣನೀಯ ಭಾಗವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಷೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ಬಯಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಿಗದಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಅಥವಾ ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆ ಭಾಷೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಅರ್ಥ ಉರ್ದುವಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಉರ್ದುವಿನ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಬೇಡಿಕೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಹೊರಗಿನ ವಿಚಾರವೂ ಅಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಅದು ಕಾನೂನು, ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಅವಕಾಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ 1963ರ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಕಾಯ್ದೆ ಕನ್ನಡವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾಯ್ದೆಯ 3ನೇ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ 346 ಮತ್ತು 347ನೇ ವಿಧಿಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಕನ್ನಡದ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಅಚಲವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನ ಒದಗಿಸುವ ಇತರ ಭಾಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಕಾಶಗಳಿರುವುದನ್ನೂ ಈ ಚೌಕಟ್ಟು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉರ್ದುವಿನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನವಲ್ಲ.
ದೇಶದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನುಭವವೂ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ 2017ರ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ತೆಲುಗಿನ ಜೊತೆಗೆ ಉರ್ದುವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವ್ಯಾಪಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
2025ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪೊಂದರಲ್ಲಿಯೂ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ 345ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಬಳಕೆಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ತೆಲಂಗಾಣ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಬಳಕೆಯ ಅವಕಾಶವಿರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ತುಳುವಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದ್ದ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿಗೆ ಎರಡನೇ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲು ಅನುಸರಿಸಿದ ಮಾನದಂಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತ್ತು. 2026ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಕುರಿತು ವಿಧಾನಮಂಡಲದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಹಾಗಾದರೆ ಸಹಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ—ತುಳುವಿನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಾಗ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಉರ್ದು ಅನುಭವವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದಾದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಉರ್ದುವಿನ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕುರಿತು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸಮಗ್ರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲು ಏಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಾರದು?
ಇದು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಪರ ಅಥವಾ ವಿರೋಧದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ. ತುಳುವಿಗೆ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ನೆಲೆಯಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆತಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಚಾರ. ಉರ್ದುವಿನ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅದರದೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೆಲೆ, ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಗತ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರ. ಎರಡನ್ನೂ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಂತೆ ನೋಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಉರ್ದುವಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕಲಬುರಗಿ, ಬೀದರ್, ವಿಜಯಪುರ, ರಾಯಚೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ದಖನಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಬಹಮನಿ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆದಿಲ್ಶಾಹಿ ಆಡಳಿತಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ದಖನ್ನ ಈ ನೆಲ ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವನ್ನು ಕೇವಲ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ಜನರ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಅದರ ದೀರ್ಘ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಅಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಜನಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಇತಿಹಾಸವೂ ಉರ್ದುವಿನ ನಿರಂತರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವೇ ಉರ್ದುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ದಾಖಲೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಉರ್ದು ಅಕಾಡೆಮಿ 1977ರ ಜೂನ್ 1ರಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು; ನಂತರ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. 2011ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಲ್ಯಾಣ, ಹಜ್ ಮತ್ತು ವಕ್ಫ್ ಇಲಾಖೆಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದು ಕೇವಲ ಮನೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿರುವ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪರಂಪರೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಈಗ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವಲ್ಲ; ಆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉರ್ದು ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಾತ್ರವೂ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ನಾಯಕತ್ವ, ಉರ್ದು ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಉರ್ದು ಅಕಾಡೆಮಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ಸಮಗ್ರ ದಾಖಲೆ ಆಧಾರಿತ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಅದರಿಗಾಗಿ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಸಂವಿಧಾನದ 345 ಮತ್ತು 347ನೇ ವಿಧಿಗಳು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಕಾಯ್ದೆ, ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಉರ್ದುವಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹಾಗೂ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬಹುದು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ, ವಿಧಾನಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಇಲಾಖೆಗಳ ಮುಂದೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಬಹುದು. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಇಂತಹ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗಿಂತ ದಾಖಲೆಗಳು ಮುಖ್ಯ. ಭಾವನೆಗಿಂತ ಸಿದ್ಧತೆ ಮುಖ್ಯ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ನಿರಂತರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅನುಸರಣೆ ಮುಖ್ಯ. ಉರ್ದುವಿನ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದಾಖಲೆ, ಕಾನೂನು ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ಅಗತ್ಯ.
ಉರ್ದು ಜೀವಂತ ಭಾಷೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಜೀವಂತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವುದು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ವಿಚಾರಗಳು. ಒಂದು ಭಾಷೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ನಾಗರಿಕರ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಆ ಭಾಷೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಾಗ ಮಾತ್ರ ಭಾಷಾ ಅಂತರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಫೈಜ್ ಅಹ್ಮದ್ ಫೈಜ್ ಅವರ ‘ಬೋಲ್’ ಕವನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ—
“ಬೋಲ್ ಕಿ ಲಬ್ ಆಝಾದ್ ಹೈಂ ತೇರೆ
ಬೋಲ್, ಜಬಾಂ ಅಬ್ ತಕ್ ತೇರಿ ಹೈ”
ಆದರೆ ಉರ್ದುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಅದು ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ನಡುವಿನ ಭಾಷಾ ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಭಾಷೆಗೆ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಬಹುಭಾಷಾ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಭಾಗವಾಗಬಹುದು.
ಭಾಷೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ರಾಜಕೀಯ ಉಪಕಾರವೂ ಅಲ್ಲ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದಾಖಲೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಅವಕಾಶ—ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉರ್ದುವಿನ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಆ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಫಲ ಏನೇ ಆಗಿರಲಿ, ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರಬೇಕು.
ಈಗ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮುಂದಿಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಪಕ್ಷಾತೀತ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೇಳುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗೌರವವನ್ನೂ ರಾಜಕೀಯ ಕನ್ನಡಕದಿಂದಲೇ ನೋಡಬೇಕೇ?
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು ತುಳುವಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆಯಿತು. ಅದು ತುಳು ಭಾಷಿಕರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ದೊರೆತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾ ನೀತಿ, ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಬಹುಭಾಷಾ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅವಕಾಶವೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸರಳವಾಗಿದೆ: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉರ್ದುವಿನ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಯಾವಾಗ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ?
ಉರ್ದುವಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಯಾರ ಮೇಲಿನ ಅನುಗ್ರಹವೂ ಆಗಬಾರದು; ಅದು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಬೇಕು. ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಈಗ ಚದುರಿದ ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ದಾಖಲೆ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಿಡುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ.
ಅಬ್ದುಲ್ ಹಲೀಂ ಮನ್ಸೂರ್
ಉರ್ದು ಪತ್ರಕರ್ತ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕ.
