ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ದೌರ್ಜನ್ಯದಿಂದ ನಲುಗಿದ್ದ ಸಿರಿಯಾದ ಜನತೆಗೆ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ಅಪಾರ ನೆಮ್ಮದಿ ತಂದಿದೆ. ತೀರ್ಪು ಹೊರಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಡಮಾಸ್ಕಸ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆವರಣ ಹಾಗೂ ದಾರಾ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಜಮಾಯಿಸಿ, ಹೊಸ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಬೀಸುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದರು. 2011ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ 13 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ಹಮ್ಜಾ ಅಲ್-ಖತೀಬ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು.
ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸಿರಿಯಾವನ್ನು ಉಕ್ಕಿನ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆಳಿದ್ದ ಬಶರ್ ಅಲ್-ಅಸ್ಸಾದ್ ರಾಜವಂಶದ ಕರಾಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಿರಿಯಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ತೆರೆ ಎಳೆದಿದೆ. 14 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಭೀಕರ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಮಾರಣಹೋಮ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯಾದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಶರ್ ಅಲ್-ಅಸ್ಸಾದ್‌ಗೆ ಡಮಾಸ್ಕಸ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. 2024ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಪತನಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಪರಾರಿಯಾಗಿರುವ ಬಶರ್ ಹಾಗೂ ಆತನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಮಹೆರ್ ಅಲ್-ಅಸ್ಸಾದ್‌ಗೆ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗರಿಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ನೂತನ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬನ ವಿರುದ್ಧ ಹೊರಬಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ತೀರ್ಪು ಇದಾಗಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಫಖ್ರ್ ಅಲ್-ದೀನ್ ಅಲ್-ಅರ್ಯಾನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಏಪ್ರಿಲ್ 2026ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಸುದೀರ್ಘ ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ಕೊಲೆ, 15 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ಹತ್ಯೆ, ಅಮಾಯಕರ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಘೋಷಿಸಿತು. “ಅಸ್ಸಾದ್ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು, ಸಿರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ತನ್ನದೇ ದೇಶದ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಅಪರಾಧ ಎಸಗಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕಟುವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಗಲ್ಲುಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಶರ್, ಆತನ ಸಹೋದರ ಹಾಗೂ ‘4ನೇ ಆರ್ಮರ್ಡ್ ಡಿವಿಷನ್’ ಪಡೆಯ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮಹೆರ್, ಮಾಜಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಫಹದ್ ಜಾಸೆಮ್ ಅಲ್-ಫ್ರೇಜ್, ಮಿಲಿಟರಿ ಗುಪ್ತಚರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಲೌಯ್ ಅಲ್-ಅಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಂಟು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅಸ್ಸಾದ್‌ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಹಾಗೂ ದಾರಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಭದ್ರತಾ ವಿಭಾಗದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಅತೇಫ್ ನಜೀಬ್ ಮಾತ್ರ ಸಿರಿಯಾ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದ್ದ. ಆತ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಟಕಟೆಯಲ್ಲಿ (ಬೋನಿನಲ್ಲಿ) ಕೈದಿಯ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಗಲ್ಲುಶಿಕ್ಷೆಯ ತೀರ್ಪನ್ನು ಆಲಿಸಿದನು.
ಈ ಇಡೀ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ್ದು 2011ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಸಿರಿಯಾದ ದಾರಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಘಟನೆ. ಅರಬ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಶಾಲೆಯೊಂದರ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ “ಜನತೆಗೆ ಆಡಳಿತ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಕಿದೆ” ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದ ಹದಿಹರೆಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅತೇಫ್ ನಜೀಬ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪೊಲೀಸರು ಬಂಧಿಸಿದರು. 15 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಆ ಬಾಲಕರನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ನಖ ಕೀಳುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಭೀಕರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಬೀದಿಗಿಳಿದ ಪೋಷಕರು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದವು. ಈ ಘಟನೆಯು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಭುಗಿಲೆದ್ದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.
2011ರಿಂದ 2024ರವರೆಗೆ ಸತತ 14 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಈ ಕರಾಳ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಮಾನವೀಯ ದುರಂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನರು ತಮ್ಮ ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು 1.2 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿ ಟರ್ಕಿ, ಲೆಬನಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಅಲವೈಟ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಸ್ಸಾದ್ ಆಡಳಿತವು, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಂತ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆಯೇ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಹಾಗೂ ರಹಸ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ನೀಡಿದ ಘೋರ ಆರೋಪಗಳೂ ಸಾಬೀತಾಗಿವೆ.
ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸಿರಿಯಾವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಬಿಗಿಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ್ದ ಅಸ್ಸಾದ್ ಕುಟುಂಬದ ಆಡಳಿತವು 2024ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಪತನಗೊಂಡಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಹ್ಮದ್ ಅಲ್-ಶರಾ ನೇತೃತ್ವದ ಬಂಡಾಯ ಪಡೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು 2024ರ ನವೆಂಬರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಸ್ಸಾದ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಮಿಂಚಿನ ದಾಳಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಕೇವಲ 11 ದಿನಗಳ ಸತತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಂಡಾಯ ಪಡೆಗಳು ರಾಜಧಾನಿ ಡಮಾಸ್ಕಸ್ ತಲುಪಿದವು. ಸೋಲು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ 2024ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಶರ್ ಅಲ್-ಅಸ್ಸಾದ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಕುಟುಂಬ ಅಧಿಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಿ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿತು. ಸದ್ಯ ರಷ್ಯಾ ಸರ್ಕಾರ ಅವರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ.
ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ದೌರ್ಜನ್ಯದಿಂದ ನಲುಗಿದ್ದ ಸಿರಿಯಾದ ಜನತೆಗೆ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪು ಅಪಾರ ನೆಮ್ಮದಿ ತಂದಿದೆ. ತೀರ್ಪು ಹೊರಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಡಮಾಸ್ಕಸ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆವರಣ ಹಾಗೂ ದಾರಾ ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಜಮಾಯಿಸಿ, ಹೊಸ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಬೀಸುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದರು. 2011ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ 13 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ಹಮ್ಜಾ ಅಲ್-ಖತೀಬ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು. ದಾರಾ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಪರ ವಕೀಲೆ ನೊಹಾ ಅಲ್-ಮಸ್ರಿ, “ಕಳೆದ 15 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾವು ಈ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆವು. ನಮ್ಮ ರಕ್ತ ಹರಿಸಿದವರಿಗೆ, ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಂದವರಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಭಾವುಕರಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು.
ಈ ತೀರ್ಪು ಸಿರಿಯಾದ ಜನತೆಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಜಯ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಅಪರಾಧಿಗಳಾದ ಬಶರ್ ಮತ್ತು ಮಹೆರ್ ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು ಸಿರಿಯಾಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ರಷ್ಯಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿರುವ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಹಲವು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ತೊಡಕುಗಳಿವೆ. ಆದರೂ, ಸಿರಿಯಾದ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ ಮೂಲಕ ರೆಡ್ ಕಾರ್ನರ್ ನೋಟಿಸ್ ಹೊರಡಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಜಾರಿಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ಈ ಸಂಕ್ರಮಣಕಾಲದ ನ್ಯಾಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ದೇಶದ ಜನತೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.
