ಆಗಸ್ಟ್ 7ರ ಈ ಪುಣ್ಯ ದಿನದಂದು ನಾವು ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರಿಗೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ. ಅವರ ಕನಸಿನ ಭಾರತ ಕಟ್ಟಲು, ʼಎಲ್ಲಿ ಮನವು ಭಯವಿಲ್ಲದೋʼ ಎಂಬ ಗೀತಾಂಜಲಿಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಸಲು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡೋಣ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪೆನ್ನು, ಮುಂದೆ ಗೀತಾಂಜಲಿ, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ನೆನಪುಗಳಿವೆ. ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ಹೋದರು, ಆದರೆ ʼಚಿರನೂತನʼರಾಗಿ ಉಳಿದರು.
ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ರಚನಾಕಾರ, ವಿಶ್ವಕವಿ, ಮಹಾನ್ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯ ದಿನವಿದು. 1941ರ ಈ ದಿನದಂದು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಜೋರಾಸಾಂಕೊ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಚಿಂತನೆ, ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿ ಉಸಿರಿನಲ್ಲೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.
ʼಜನ ಗಣ ಮನ ಅಧಿನಾಯಕ ಜಯ ಹೇʼಯ ಐದು ಸಾಲುಗಳು ಕೇವಲ ಗೀತೆಯಲ್ಲ. ಇದು 140 ಕೋಟಿ ಭಾರತೀಯರ ಆತ್ಮಗೀತೆ. 1911ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 27ರಂದು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಾಡಲಾದ ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ 1950ರ ಜನವರಿ 24ರಂದು ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.
ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ʼಭಾರತ ಭಾಗ್ಯ ವಿಧಾತʼ ಎಂದು ಬರೆದರು. ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಭಾಷೆ, ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಭೇದ ಮರೆತು ʼಪಂಜಾಬ ಸಿಂಧು ಗುಜರಾತ ಮರಾಠಾ, ದ್ರಾವಿಡ ಉತ್ಕಲ ವಂಗʼ ಎಂದು ಇಡೀ ಭಾರತವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿದ ಕವಿ ಅವರು. ʼತವ ಶುಭ ನಾಮೇ ಜಾಗೇʼ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಇಂದು ಪ್ರತಿ ಶಾಲೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಎದೆಯನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದ ಕೀರ್ತಿ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ʼಅಮಾರ್ ಶೋನಾರ್ ಬಾಂಗ್ಲಾʼ ಕೂಡ ಅವರ ರಚನೆಯೇ ಆಗಿದೆ.
1861ರ ಮೇ 7ರಂದು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಅವರು, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕವಿತೆ, ಚಿತ್ರ, ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. 8ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮೊದಲ ಕವಿತೆ ಬರೆದರು. ಬಳಿಕ 16 ಕಾದಂಬರಿ, 8 ಕಥಾ ಸಂಕಲನ, 2000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳು, ನೂರಾರು ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಗರ ಅಪಾರ.
1913ರಲ್ಲಿ ʼಗೀತಾಂಜಲಿʼ ಕೃತಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಾಗ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಗೌರವ ಪಡೆದವರು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಅವರದ್ದಾಯಿತು. ʼಎಲ್ಲಿಯ ಮನವು ಭಯವಿಲ್ಲದೋ, ಎಲ್ಲಿ ತಲೆ ಉನ್ನತವಾಗಿರುತ್ತದೋ…ʼ ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡ ಕನಸಿನ ಭಾರತ ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ: ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಕೇವಲ ಕವಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ದಾರ್ಶನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರು. 1901ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಬೋಲ್‌ಪುರದ ಬಳಿ ಮರಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ʼಶಾಂತಿನಿಕೇತನʼ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ತರಗತಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆ ನೀಡುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅದು. 1921ರಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಶ್ವಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾತು. ʼಯತ್ರ ವಿಶ್ವಂ ಭವತ್ಯೇಕ ನೀಡಂʼ ಎಂಬುದು ಇಡೀ ವಿಶ್ವವೇ ಒಂದು ಗೂಡು ಎಂಬ ಅವರ ಆಶಯ ಇಂದಿಗೂ ಆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆತ್ಮವಾಗಿದೆ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ ಅವರು, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದರು.
ಮಾನವತೆಯ ಕವಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ತೀವ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ʼವಿಶ್ವಮಾನವʼರಾಗಿದ್ದರು. 1919ರ ಜಲಿಯನ್‌ ವಾಲಾಬಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ ʼನೈಟ್ʼ ಪದವಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ನೀಡಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು. ಆದರೆ ದ್ವೇಷದಿಂದಲ್ಲ, ಮಾನವೀಯತೆಯಿಂದ. ʼನಾನು ಭಾರತೀಯನಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮನುಷ್ಯʼ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ʼಗುರುದೇವ್ʼ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ಗಾಂಧೀಜಿಯನ್ನು ʼಮಹಾತ್ಮʼ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರನ್ನು ʼಗುರುದೇವ್ʼ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿದರು.
ಇಂದು 85 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ನಮ್ಮನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ʼರವೀಂದ್ರ ಸಂಗೀತʼ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಸಂತೋಷ-ದುಃಖಕ್ಕೆ ಸಾಥ್ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳು ನಮಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅರ್ಥ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ʼಎಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೋʼ ಎಂಬ ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದಿಕ್ಸೂಚಿ.
ಟ್ಯಾಗೋರ್ ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿದ್ದು ಏನು?
ಭಾಷೆ ಬೇರೆಯಾದರೂ ಭಾವ ಒಂದೇ. ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಬೇರೆಯಾದರೂ ರಾಷ್ಟ್ರ ಒಂದೇ. ಮತ ಬೇರೆಯಾದರೂ ಮಾನವತೆ ಒಂದೇ. ʼಜನ ಗಣ ಮನʼ ಹಾಡುವಾಗ ನಾವು ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆ ಸಾಲುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆಗಸ್ಟ್ 7ರ ಈ ಪುಣ್ಯ ದಿನದಂದು ನಾವು ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರಿಗೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ. ಅವರ ಕನಸಿನ ಭಾರತ ಕಟ್ಟಲು, ʼಎಲ್ಲಿ ಮನವು ಭಯವಿಲ್ಲದೋʼ ಎಂಬ ಗೀತಾಂಜಲಿಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಸಲು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡೋಣ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪೆನ್ನು, ಮುಂದೆ ಗೀತಾಂಜಲಿ, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ನೆನಪುಗಳಿವೆ. ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ಹೋದರು, ಆದರೆ ʼಚಿರನೂತನʼರಾಗಿ ಉಳಿದರು.
