ಸುಳ್ಳು ಪೊಲೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುವುದು, ಭಿನ್ನಮತವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ’ಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದು ಮೇಧಾ ರೂಪಂ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಉನ್ನತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯ ಈ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ನಡೆಗಳು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೇಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ಆಶಯಗಳಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ (ಸಿಇಸಿ) ಗ್ಯಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯೂ ಆಗಿರುವ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಗೌತಮ್ ಬುದ್ಧ ನಗರದ (ನೋಯ್ಡಾ) ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ, ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮೇಧಾ ರೂಪಂ ಅವರ ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿಯು ಇದೀಗ ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ನಾಗರಿಕರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಅವರ ನೀತಿಗಳು, ಕರಾಳ ಶಾಸನಗಳ ಯಥೇಚ್ಛ ದುರ್ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚಿನ ತನ್ನ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿದೆ. ಅವರ ‘ಸಂವಿಧಾನ ವಿರೋಧಿ’ ನಡೆಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾದ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಸಮೇತ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದೆ.
ಈ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮುಷ್ಕರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ನಡೆಸಿದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಆಕೃತಿ ಚೌಧರಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದರು. ಕೇವಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ’ (NSA) ಯಂತಹ ಕಠಿಣ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಬಂಧನ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಮೇಧಾ ರೂಪಂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿರುವ ‘ಜೀವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ’ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಊಹಾಪೋಹ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ‘ತೀವ್ರ ತಿರಸ್ಕಾರಾರ್ಹ’ (worthy of derision) ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ 19ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ಬರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು. ಆದರೆ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವ ಇತರರನ್ನು ಹೆದರಿಸುವ ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಆಕೃತಿ ಚೌಧರಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ‘ಉದಾಹರಣೆ’ಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದ ‘ಸಂವಿಧಾನ ವಿರೋಧಿ’ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಅತುಲ್ ಶ್ರೀಧರನ್ ಮತ್ತು ಅಚಲ್ ಸಚ್‌ದೇವ್ ಅವರ ಪೀಠವು ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಕುರಿತು ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಅಂಶಗಳು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿವೆ. “ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿಷ್ಠೆ ಇರಬೇಕಾದ್ದು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೊರತು, ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಾಂಗಕ್ಕಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಜನರೇ ನಿಜವಾದ ಯಜಮಾನರು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೇವಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರು. ಆದರೆ, ಮೇಧಾ ರೂಪಂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರದ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಾನು ಮಾಡಿದ ‘ಪ್ರಮಾಣವಚನದ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನೇ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆ’ (guilty of violating her oath of allegiance) ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯ ಇಂತಹ ದರ್ಪದ ವರ್ತನೆಗಳು (despotic conduct) ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯವು ‘ಆರ್ವೆಲಿಯನ್ ಡಿಸ್ಟೋಪಿಯಾ’ (Orwellian Dystopia – ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಕರಾಳ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರೆ, ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಇಂತಹ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕೇವಲ ಬಂಧನ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಸುಮ್ಮನಾಗದೆ, ಅಕ್ರಮ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಸಂತ್ರಸ್ತೆಗೆ 5 ಲಕ್ಷ ರೂ. ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಈ ಹಣವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಬೊಕ್ಕಸದಿಂದ ಭರಿಸದೆ, ಖುದ್ದು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಮೇಧಾ ರೂಪಂ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ವರದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣಾಧಿಕಾರಿಯ (SHO) ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೇತನದಿಂದಲೇ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸೇವಾ ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ (Service records) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಈ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿರುವುದು ಇವರ ಆಡಳಿತ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.
ಮೇಧಾ ರೂಪಂ ಅವರ ಸಂವಿಧಾನ ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ಸತ್ಯಂ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಮೇಲೂ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. 2026ರ ಮೇ 12ರಂದು ಮೇಧಾ ರೂಪಂ ಅವರು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಆಘಾತಕಾರಿ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ, ಸತ್ಯಂ ವರ್ಮಾ ವಿರುದ್ಧದ 170 ಪುಟಗಳ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ ಕಡತವನ್ನು (dossier) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಬಲಪಂಥೀಯ ಟ್ವಿಟರ್ ಖಾತೆಗಳ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪದಶಃ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಸತ್ಯಂ ವರ್ಮಾ ಅವರ ಕಡತದಲ್ಲಿ, 2024ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನ್ ಪರವಾದ ಸಭೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು “ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಾಂತಿ” ಎಂದು ತಿರುಚಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ನಕಲಿ ಕಡತಗಳಿಗೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯು ಸಂವಿಧಾನದ 19ನೇ ವಿಧಿಯು ನೀಡುವ ‘ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ’ದ ಕಗ್ಗೊಲೆಗೆ ನೇರ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಮೇಧಾ ರೂಪಂ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರಿದ್ದಾರೆ. ‘ಮಹೇಂದ್ರ ದತ್ ಶರ್ಮಾ’ ಎಂಬುವವರ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸತತ ಸೂಚನೆಗಳ (2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 8 ಹಾಗೂ 2026ರ ಜನವರಿ 5) ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅಫಿಡವಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, 2026ರ ಜುಲೈ 1ರಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೌರಭ್ ಶ್ಯಾಮ್ ಶಂಶೇರಿ ಅವರ ಪೀಠವು ಮೇಧಾ ರೂಪಂ ವಿರುದ್ಧ ‘ಜಾಮೀನು ಸಹಿತ ವಾರಂಟ್’ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕೇವಲ ಒಂದೇ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ವಿರುದ್ಧ ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ‘ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ’ (Contempt of Court) ಅರ್ಜಿಗಳು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತದ (Rule of Law) ಮೇಲಿನ ಇವರ ತಾತ್ಸಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಔಟ್‌ಸೋರ್ಸಿಂಗ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಇಳಿದರೆ ಆಯಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನೇ ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಕಪ್ಪುಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದಾಗಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯು ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದರು. ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕಾಗಿರುವಾಗ, ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಮುಚ್ಚಿಸುವ ಇಂತಹ ಆದೇಶಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ.
ಸುಳ್ಳು ಪೊಲೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುವುದು, ಭಿನ್ನಮತವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ’ಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದು ಮೇಧಾ ರೂಪಂ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಉನ್ನತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯ ಈ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ನಡೆಗಳು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೇಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ಆಶಯಗಳಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.
