ಶಬರಿಮಲೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗುವ ಭಕ್ತರು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು. ಮೂಗಿನೊಳಗೆ ನೀರು ಹೋಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕು.
ಶಬರಿಮಲೆ ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು 18 ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 914 ಮೀಟರ್(3 ಸಾವಿರ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗೆ(ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತಾ) ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಂದಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಜಾತಿ, ಮತ, ಧರ್ಮ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೆದುಳು ಜ್ವರ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಒಂದು ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, “ನವೆಂಬರ್ 17ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರುವ ಶಬರಿಮಲೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಬರುವ ಭಕ್ತರು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು. ಮೂಗಿನೊಳಗೆ ನೀರು ಹೋಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಯಾತ್ರಿಕರು ತಮ್ಮ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕು. ಔಷಧಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವವರು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬೇಕು” ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ.
ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೆದುಳು ಜ್ವರ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಯಾತ್ರಿಕರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಲು, ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಎದೆನೋವು, ಸುಸ್ತು ಅಥವಾ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿದರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕುದಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು, ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲು ಕೈ ತೊಳೆಯುವುದು, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದ ನಂತರವೇ ಸೇವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತಂಗಳು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸದಂತೆಯೂ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಲ್ಲದೆ, ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೂ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವೂ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಮೆದುಳು ಜ್ವರ ಎಂದರೇನು?
ಮೆದುಳಿನ ಜ್ವರವನ್ನು ಎನ್ಸೆಫಾಲಿಟಿಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೆದುಳಿನ ಉರಿಯೂತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಮೆದುಳಿನ ಜ್ವರ’ ಎಂಬುದು ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪದವಲ್ಲ. ಆದರೆ 18 ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಪದವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸನ್ನಿ, ಅಧಿಕ ಜ್ವರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾವೂ ಕೂಡ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಗುರುತಿಸಿ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು.
19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೋಂಕುಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಈ ಪದವು ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದೆ.
ಇದು ನೇಗ್ಲೇರಿಯಾ ಫೌಲೇರಿಯಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಕಾಯಿಲೆಯಾದರೂ ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಕಾರಿ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮೆದುಳಿನ ಉರಿಯೂತವಾಗಿದೆ. ಕಲುಷಿತ ಸಿಹಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ನಂತರ ಅಮೀಬಾ ಎಂಬ ಜೀವಿ ಮೂಗಿನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಮೆದುಳನ್ನು ಸೇರಿದಾಗ ಜ್ವರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಅಧಿಕ ಜ್ವರ ಮೆದುಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಇತರೆ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
“ಕೆರೆ, ಕಟ್ಟೆ, ಕೊಳ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಮೀಬಾಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಜುವಾಗ ಅಥವಾ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಜೀವಿ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಮೆದುಳು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಮೆದುಳಿನ ಸೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಮನಷ್ಯನ ಮೆದುಳು ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪಿ ದೇಹದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅಮೀಬಾ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ 24-48 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ವೈದ್ಯರೊಬ್ಬರು ಈ ದಿನ.ಕಾಮ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು.
“ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪುನೀರಿನಿಂದ ಈ ರೋಗ(ಮೆದುಳು ಜ್ವರ)ವು ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈಜುಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ನೀರಿನಿಂದಲೂ ಮೆದುಳು ಜ್ವರ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಂತಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಕಲುಷಿತಗೊಂಡ ಸಿಹಿನೀರಿನಿಂದ ಈ ರೋಗವು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ನೀರು ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ದೇಹವನ್ನು ಸೇರುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ರೋಗ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಅಮೀಬಾ ಎಂಬ ಜೀವಿ ಮೆದುಳು ಸೇರದಂತೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವಾಗ ಮೂಗು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಮುಳುಗಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು” ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ತಿಳಿಸಿದರು.
“ಈ ರೋಗವು ಒಬ್ಬರಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲುಷಿತ ನೀರನ್ನು ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಂಥವರು ಮಾತ್ರ ಮೆದುಳು ಜ್ವರಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜ್ವರ ತಿಳಿದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಪಡಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ರೋಗ ಉಲ್ಬಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ. ಆ ಔಷಧಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮ ವಹಿಸುವುದು, ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ” ಎಂದರು.
ಮೆದುಳು ಜ್ವರದ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಮೆದುಳು ಜ್ವರದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಬೆಳೆದಾಗ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಧಿಕ ಜ್ವರ, ತೀವ್ರ ತಲೆನೋವು, ವಾಕರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ವಾಂತಿಯಾಗಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಂಕು ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ರೋಗಿಗಳ ಕುತ್ತಿಗೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಗಿತ, ಬೆಳಕಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭ್ರಮೆಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನರಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಅಥವಾ ವೇಗವಾಗಿ ಕುಂಠಿತವಾಗತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ಮೆದುಳಿನ ಜ್ವರದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿವೆ. ಈ ರೋಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಮಾಗೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಕೂಡಲೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಮಾರಕವಾಗಲೂಬಹುದು.
ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು
ಮೆದುಳಿನ ಜ್ವರವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಕಲುಷಿತ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಈಜುವುದು, ಡೈವಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರಗಳು, ಕೊಳಗಳು ಮತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸದ ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳೊಳಗೆ ನೀರು ಹೋಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.
1. ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕ್ಲೋರಿನೀಕರಣ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
2. ಬಾವಿಗಳು, ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗೃಹಬಳಕೆಯ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡುವ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.
3. ಜನರು ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುರಿತು ಮುಂಜಾಗೃತೆ ವಹಿಸಬೇಕು.
4. ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರಬೇಕು.
ಮೆದುಳು ಜ್ವರದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ
ಮೆದುಳು ಜ್ವರ ಬಂದರೆ ಕೂಡಲೇ ತುರ್ತಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಸೋಂಕು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಂಫೊಟೆರಿಸಿನ್ ಬಿ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಟೆಫೋಸಿನ್‌ನಂತಹ ಬಲವಾದ ಆಂಟಿಮೈಕ್ರೊಬಿಯಲ್ ಹಾಗೂ ಆಂಟಿಫಂಗಲ್ ಔಷಧಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈವರೆಗೆ ಈ ಔಷಧಿಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡ 10 ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ ಬೆಂಗಳೂರು
ರೋಗಿಗೆ ಉಸಿರಾಟದ ಬೆಂಬಲ, ಮೆದುಳಿನ ಊತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಬೆಂಬಲ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಆರೈಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಸೆರೆಬ್ರೊಸ್ಪೈನಲ್ ದ್ರವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ರೋಗದ ಆರಂಭಿಕ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕಳಪೆಯಾಗಿವೆ. ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆರೈಕೆಯಿಂದ ಸೋಂಕನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪಕ್ಕದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ತೆರಳುವ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಭಕ್ತರು, ಈ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಮೆದುಳು ಜ್ವರದಂತಹ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸಮಾಜದ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಲಸಿಕಾ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದರೆ ಈ ಭಯಾನಕ ರೋಗದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು. ಆರೋಗ್ಯವೇ ಭಾಗ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯದೇ ಜಾಗೃತರಾಗೋಣ!
