ಜುಲೈ 11, 2026ರಂದು, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಮೌನವಾದ ಗಾನಕೋಗಿಲೆ ಎಸ್. ಜಾನಕಿಯವರದು, ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರ ಮತ್ತು ಸರ್ವತೋಮುಖ ಕಂಠಸಿರಿ. ಅವರ ಸ್ವರದ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅಳಿಸಿಹೋಗದ್ದು. ಭಾಷೆಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ್ದು. ಸಂಗೀತವೇ ತನ್ನ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದೆಯ ಕಾಲಾತೀತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ, ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಡಿನಲ್ಲೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ.
‘ಯಾವ ಜನ್ಮದ ಮೈತ್ರಿ ಈ ಜನ್ಮದಲಿ ಬಂದು…ʼ
‘ದೋಣಿಸಾಗಲಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲಿ, ದೂರತೀರವ ಸೇರಲಿ…ʼ
‘ಗಿಲ್ ಗಿಲ್ ಗಿಲ್ಗಿಲ್ ಗಿಲಕ್ಕ, ಕಾಲುಗೆಜ್ಜೆ ತಣಕ್ಕಾ…ʼ
‘ಗಾಳಿ ಗೋಪುರ… ನಿನ್ನಾಶಾ ತೀರ, ನಾಳೆ ಕಾಣುವ ಸುಖದಾ ವಿಚಾರ…ʼ
‘ಸಿಂಗಾರ ವೇಲನೆ ದೇವಾ…ʼ(ಕೊಂಜುಮ್ ಸಳಂಗೈ– ತಮಿಳು)
‘ಪಗಲೇ ವೆಂನ್ನೆಲಾ ಜಗಮೆ ಊಯೆಲಾ… ಕದಲೇ ಊಹಲಕೇ ಕಣ್ಣುಲುಂಟೆ…ʼ(ಪೂಜಾ ಫಲಮ್– ತೆಲುಗು)
‘ಸೆಂಧೂರಪೂವೇ… ಸೆಂಧೂರ ಪೂವೇ…ʼ(16 ವಯದಿನಿಲೆ- ತಮಿಳು)
‘ಕಿಳಿಯೇ ಕಿಳಿಯೇ ಒರು ಮಳೆಮೇಘಾ… ಸೋಕಿನ್…ʼ(ಆ ರಾತ್ರಿ– ಮಲಯಾಳಂ)
ಎಸ್ ಜಾನಕಿ ಅವರು ಹಾಡಿದ ಇಂಥ ಸಾವಿರಾರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವುಗಳ, ಸ್ವರ, ಭಾವ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳದಿಂಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಿದ ರೋಮಾಂಚನವಾಗುತ್ತದೆ. ನವಿರು ಭಾವವೊಂದು ಮೈಮನಸ್ಸನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾವ ಸಂಚಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಿವಿಗೂ ಮೀರಿದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ವರ್ಣಗಳ ಸದೃಢ ಗೆರೆಗಳು ತಾವೆ ತಾವಾಗಿ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡು ಅನಂತ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಅಮೂರ್ತ ಚಿತ್ರವೊಂದು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾಷೆ ಮೀರಿದ ಭಾವವೊಂದು ತೇಲಿ ಬಂದು ಮೈ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಗುರಗೊಳಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ದಾಟಿ ಹೊಸ ಅರ್ಥ, ಭಾವ ಚಿಮ್ಮಿಸುವ ಕಲಾಕೃತಿಯಾಗಿ ಅರಳಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ತಾಯಿಯ ಸ್ವರಸಿರಿಗಿದ್ದ ಅಪಾರ ಸಾಧ್ಯತೆ.
ಏಪ್ರಿಲ್ 23, 1938. ಆಂಧ್ರದ ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಲ್ಲಪಟ್ಲ ಎಂಬ ಕುಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸಿಸ್ಟಲ ಜಾನಕಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಧ್ವನಿಯ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ‘ಜಾನಕಿ ಅಮ್ಮ’ ಎಂದು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ, ‘ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಗಾನಕೋಗಿಲೆ’ ಎಂಬ ಬಿರುದಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಆ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದೆಯ ಆರು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಮಾನವ ಕಂಠದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನೇ ಪುನರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 20 ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 48,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಅವರ ಪಯಣವು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆ, ಅವಿರತ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಏಕೈಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಂಗೀತವು ಜಾನಕಿಯವರಿಗೆ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಒಲಿದುಬಂದ ಕಲೆ. ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ನೀಡಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಮೊದಲ ಸುಳಿವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅವರ ದಾರಿಯು ಅದೃಷ್ಟ ಮತ್ತು ಛಲದ ಸಂಗಮವಾಗಿತ್ತು. 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಅವಕಾಶಗಳ ಬಂಗಾರದ ನಗರಿ ಮದ್ರಾಸಿಗೆ (ಈಗಿನ ಚೆನ್ನೈ) ಪಯಣಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಎ.ವಿ.ಎಂ. ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸೇರಿದ ಅವರು, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಆರ್. ಸುದರ್ಶನಂ ಅವರ ಬಳಿ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಹೆಬ್ಬುಲಿ ಕಟ್: ಜಾತಿ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಹಳಿತಪ್ಪಿದ ಸರಳ ಜೀವಿಗಳ ದುರಂತಗಾಥೆ
1957ರಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 19 ವರ್ಷದ ಬಾಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಜಾನಕಿಯವರ ವೃತ್ತಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನವು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ‘ವಿಧಿಯಿನ್ ವಿಳಯತ್ತು’ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆಗಲೇ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಸಾಧನೆಯೊಂದು ನಡೆಯಿತು; ಆ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಅವರು ಆರು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು. ತೆಲುಗಿನ ‘ಎಂ.ಎಲ್.ಎ’ ಚಿತ್ರದ ‘ನೀ ಆಸ ಅದಿಯಾಸ’ ಮತ್ತು ‘ಇದೆನಂದಿ ಇದೆನಂದಿ ಭಾಗ್ಯನಗರಮು’ ಹಾಡುಗಳು, ಮಲಯಾಳಂನ ‘ಮಿನ್ನುನ್ನತೆಲ್ಲಾಂ ಪೊನ್ನಲ್ಲʼ ಚಿತ್ರದ ‘ಇರುಳ್ ಮೂಡುಕಯೋʼ, ಕನ್ನಡದ ‘ಓಹೀಲೇಶ್ವರʼ ನಂತರ ‘ರಾಯರ ಸೊಸೆʼ– ಹೀಗೆ ಅವರ ಬಹುಭಾಷಾ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಪ್ರಥಮ ಮಿಂಚು ಆ ವರ್ಷವೇ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅವರು ಗಾಯನ ಲೋಕದ ವಿಶಾಲ ಮಹಾಸಾಗರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಸೂಚನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಭಾಷೆಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿದ ಸ್ವರಯಾನಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತ್ತು.
1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಾನಕಿ ತಾಯಿಗೂ ಮೊದಲೇ ಪಿ. ಸುಶೀಲ ಅವರು ಒಂದು ಭದ್ರ ನೆಲೆ ಕಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪಿ. ಲೀಲಾ, ಜಿಕ್ಕಿ, ಪಿ. ಭಾನುಮತಿ ಅವರ ಪೈಪೋಟಿಯೋ ಇತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಪಿ. ಸುಶೀಲ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಜಾನಕಿ ತಾಯಿ ಅವರು 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಮನಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂದುಕೊಂಡರು.
ಜಾನಕಿಯವರನ್ನು ಇತರ ಗಾಯಕಿಯರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸಿದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗುಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಭಾಷಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಆ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ. ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ಹಿಂದಿ, ಒರಿಯಾ, ತುಳು, ಉರ್ದು, ಪಂಜಾಬಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 20 ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು. ಇದು ಸಾಲದೆಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಜಪಾನೀಸ್, ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಳದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಕಂಠಮಾಧುರ್ಯವನ್ನು ಹರಡಿದ ಸಾಧನೆ ಅಪ್ರತಿಮವಾದುದು.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ಲೋಕವನ್ನು ತೆರೆಗೆ ತಂದ ಕೆ. ಭಾಗ್ಯರಾಜ್
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗವೇ ಅವರ ಕರ್ಮಭೂಮಿಯಾಯಿತು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ ಜಾನಕಿ, ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನದಂಗಳದಲ್ಲಿ ‘ಗಾನ ಕೋಗಿಲೆ’ಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರ ಧ್ವನಿಯೇ ಶ್ರೀದೇವಿ, ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿರತ್ನಂ, ಖುಷ್ಬು ಅವರಂಥ ನಾಯಕಿಯರ ಭಾವನೆಗಳ ವಾಹಕವಾಯಿತು. ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎಸ್.ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಮತ್ತು ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಯುಗಳಗೀತೆಗಳು ಒಂದು ಯುಗದ ಪ್ರೇಮಗೀತೆಗಳಾಗಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹೃದಯಗಳ ತಾಳವಾದವು.
ಜಾನಕಿಯವರ ವಿಶೇಷತೆ ಅವರು ಹಾಡಿದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರದೊಳಗೂ ಧ್ವನಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಅವರ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಇಳಯರಾಜ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಂಪನಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥಳಾದ ಏಕೈಕ ಗಾಯಕಿ ಜಾನಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಡುವ ಮಗುವಿನಂತೆ, ಹಳ್ಳಿಯ ಬಾಲೆಯಂತೆ, ನಾಗರಿಕ ಸೊಬಗಿನ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ, ವೃದ್ಧೆಯಂತೆ (ದಶವತಾರದ ವೃದ್ಧ ಶಬರಿಯು ಹಾಡುವ ‘ರಘುಪತಿ ರಾಘವ ರಾಜರಾಮನ ನಗುಮುಖ ನೋಡಲು…’ ಹಾಡಿದಾಗ ಜಾನಕಿ ಅವರ ವಯಸ್ಸು 20)– ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ವರವನ್ನೂ ಒಂದೇ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಬಲ್ಲ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆ ಅವರದು. ‘ದೇವರ್ ಮಗನ್ʼ ಚಿತ್ರದ ‘ಇಂಜಿ ಇಡುಪ್ಪಡ ಗʼ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲಾಸ ಮತ್ತು ಮೋಹಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗೆಂದೇ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತರಬೇತಿಯು ಅವರಿಗೊಂದು ಅಡಿಪಾಯವಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಬೆರೆಸುವ ಕಲೆ ಅವರ ಸ್ವಂತದ್ದು. ‘ಕೊಂಜುಂ ಸಲಂಗೈʼ ಚಿತ್ರದ ‘ಸಿಂಗಾರ ವೇಲನೇ ದೇವʼ ಅಥವಾ ‘ಕುಮ್ಕುಮಂʼ ಚಿತ್ರದ ʼಚಿನ್ನಂಚಿರಿಯ ವಣ್ಣಪರವೈʼ- ಇವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಲಯ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಮ್ಮಿಲನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲೂ ಅವರ ಈ ಸಾಧನೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು; ‘ಸುರ್ ಸಂಗಮ್’ನಲ್ಲಿ ಅವರು ನೀಡಿದ ಖಯಾಲಿ ಸಂಗೀತದ ಟಾಂಸ್ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಾರಿಹೇಳಿತು.
1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಾನ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ, ‘ಸಾಹೇಬ್ʼ ಚಿತ್ರದ ಅಮರ ಡಿಸ್ಕೋ ಗೀತೆ ‘ಯಾರ್ ಬಿನಾ ಚೈನ್ ಕಹಾನ್ ರೇʼ ಮೂಲಕ ಬಾಲಿವುಡ್ ನ ಯುವಜನರ ಮನವನ್ನೂ ಗೆದ್ದರು. ಬಪ್ಪಿ ಲಾಹಿರಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತ್-ಪ್ಯಾರೇಲಾಲ್, ಆರ್.ಡಿ. ಬರ್ಮನ್, ಓ.ಪಿ. ನಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು ಸಲೀಲ್ ಚೌಧರಿಯಂಥ ದಿಗ್ಗಜರೊಡನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಅವರ ಹಿಂದಿ-ಉರ್ದು ಉಚ್ಛಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆದ ಅಪರೂಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕಿ ಇವರು.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಮಹಿಳಾ ಲೋಕದ ಅನನ್ಯ ಕಥನಕಾರ ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ
ಕೆ.ವಿ. ಮಹಾದೇವನ್, ಎಂ.ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್, ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಎ.ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಕೆಲಸವೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾದರೂ, ಇಳಯರಾಜ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಸೃಜನಶೀಲ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದುದು. ‘ಸೆಂತೂರ ಪೂವೆʼ, ‘ಕಾಟ್ರಿಲ್ ಎಂತನ್ ಗೀತಂʼ, ‘ಒರು ಸನಮ್ʼ- ಹೀಗೆ ಅವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗದ ಅಮೃತಗೀತೆಗಳೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ಎಸ್.ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರ ಜೊತೆಯ ಅವರ ಯುಗಳಗೀತೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಅತುಲನೀಯ (ಕರ್ಣ ಚಿತ್ರದ ಮಲರೇ ಮೌನಮಾ.. ಮೌನಮೆ ವೇದಮಾ.. ಹಾಡು ನೆನೆಯಿರಿ). ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೆಲುಗಿನ ʼಮೌನಮೇಲನೋಯಿʼ(ಸಾಗರ ಸಂಗಮಮ್)ಯಂಥ ಸುಮಧುರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಧ್ವನಿಗಳು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗದೇ ಪ್ರೇಮದ ಸಂವಾದವಾಗಿ ಅಪೂರ್ವ ಮಾಧುರ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು.
ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ 4 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ 33 ಸ್ಟೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ 12 ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾರ್ಹ 11 ಬಾರಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ– ಇವು ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಶಿಖರಗಳು. ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂದ ಅಭಿಮಾನದ ಕಿರೀಟಗಳು.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಭಾರತಿರಾಜ
ಆದರೆ, ಬಲವಾದ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ, 2013ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನೀಡಿದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. 55 ವರ್ಷಗಳ ಸಾಧನೆಯ ನಂತರ ತಮಗೆ ಈ ಗೌರವ ತಡವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಸೇವೆಗೆ ಭಾರತ ರತ್ನವೇ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.
1997ರಲ್ಲಿ ಪತಿ ವಿ. ರಾಮಪ್ರಸಾದ್ ಅವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಜಾನಕಿಯವರು ಸರಳತೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಶುಭ್ರ ಬಿಳಿ ಸೀರೆಗಳು ಅವರ ಅಚ್ಚ ಗುರುತಾದವು. 2016ರಲ್ಲಿ, 78ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವೇದಿಕಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಹಾಡುವ ಬಯಕೆಯು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಡಗುವಂಥದ್ದಲ್ಲ; 2018ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ‘ಪನ್ನಾದಿʼಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅವರ ಕೊನೆಯ ಗೀತೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿಯೇ ಮಲಯಾಳಂನ ’10 ಕಲ್ಪನಕಲ್ʼ ಚಿತ್ರದ ʼಅಮ್ಮಾ ಪೂವಿನುಂʼ ಆಯಿತು.
ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಲಯಾಳಂ ಹಾಡನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ‘ಅದೊಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕ, ಆ ಆಫರ್ ಬಂದಾಗ ನಾನು ವಿರಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ’ ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರು.
ಜುಲೈ 11, 2026ರಂದು, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 88ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಆ ಗಾನಕೋಗಿಲೆ ಮೌನವಾದಳು. ಆ ಮೌನದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತವು ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರ ಮತ್ತು ಸರ್ವತೋಮುಖ ಕಂಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಅವರ ಸ್ವರದ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅಳಿಸಿಹೋಗದ್ದು. ಭಾಷೆಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಆ ದಿವ್ಯ ಕಂಠವು, ಸಂಗೀತವೇ ತನ್ನ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದೆಯ ಕಾಲಾತೀತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ, ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಡಿನಲ್ಲೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ, ತೇಲುತ್ತದೆ.
ಡಾ. ಕೆ. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ
ಲೇಖಕ, ಪತ್ರಕರ್ತ. ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೀವ ಸಂಕುಲಗಳ ಉಗಮ, ಜೀವಜಾಲ, ಸಿನಿಮಾಯಾನ ಮುಂತಾದವು ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು. ಮಣಿ ಭೂಮಿಕ್, ಸಹಸ್ರಬುದ್ಧೆ, ಭೀರೇಂದ್ರ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ, ಎಚ್.ಜಿ.ವೇಲ್ಸ್, ಜೂಲ್ಸ್ ವರ್ನ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯ್ ವ್ಯಾಲೆಸ್ ಮುಂತಾದವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯ ಪರಿಸರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಕೊಡಮಾಡುವ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ.
