ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಕೈಕೆಲಸವನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು. ಈಗ ಮನುಷ್ಯನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಯಂತ್ರಗಳು ಮಾಡತೊಡಗಿವೆ. ಭಾಷಾಂತರ, ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ನೆರವು, ಆಡಳಿತದ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ AI ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಕೆಲಸದ ಸಮಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದೇ? ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದೇ? ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದಂತಹ ಸೇವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದೇ? ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಂತಹ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ. ಈ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯಾರ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿವೆ?
ಮನುಷ್ಯನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಗತಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕು ಸರಳವಾಗಿತ್ತು. ಆಗಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಂತೆ ಶ್ರೀಮಂತರು, ಬಡವರು, ಮಾಲೀಕರು, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಕಂದಕಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ. ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ.
ಆದರೆ ಕಾಲ ಬದಲಾಯಿತು. ಕೃಷಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಆಸ್ತಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. ಆಸ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವೂ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅಧಿಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಅಸಮಾನತೆಯೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಮನುಷ್ಯನೇ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಆಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.
ಇಂದು ನಾವು ಮತ್ತೊಂದು ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೇವೆ. ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಕೆಲವೇ ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆಯೇ?
ಇತಿಹಾಸದ ಈ ಕಮಾನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದಿನಿಂದ ನೋಡೋಣ.
ಆದಿಮ ಸಮಾಜ: ಆಗ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರೇ?
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ನೆಲೆಸುವಿಕೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಮನುಷ್ಯನ ಬಹುಪಾಲು ಬದುಕು ಬೇಟೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
ಅಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತು ಕೂಡಿಸಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ತನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಆದಿಮ ಸಮಾಜವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರು, ಯಾವುದೇ ಭೇದಭಾವ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ಕೌಶಲ ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಆದರೂ ಇಂದಿನಂತೆ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶೋಷಣೆ ನಡೆಸಲು ಬೇಕಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಆಗಿನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರಲಿಲ್ಲ.
ಆ ಕಾಲದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಮಗುವಿನ ಜನನ, ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ನಿರಂತರತೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶವನ್ನು ತಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ತಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ವಂಶ ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನೇ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಅಥವಾ ಮಾತೃಪ್ರಧಾನ ಆಡಳಿತ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಇಂತಹ ಸಮಾಜದಿಂದ ಇಂದಿನ ಆಸ್ತಿ, ಅಧಿಕಾರ, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳ ಗೋಡೆಗಳುಳ್ಳ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯ ಹೇಗೆ ಬಂದ?
ಆಸ್ತಿ ಬಂತು, ಅಧಿಕಾರ ಬಂತು; ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅಸಮಾನತೆಯೂ ಬಂತು!
ಮನುಷ್ಯ ಕೃಷಿ ಕಲಿತಾಗ ಅವನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಆಹಾರ, ಪಶುಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಕೆಲವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರತೊಡಗಿದವು.
ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಗಟ್ಟಿಯಾಗತೊಡಗಿತು.
ಯಾರ ಬಳಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿ ಇತ್ತೋ, ಅವರ ಬಳಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇತ್ತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಇತರರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇತ್ತು. ಹೀಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದವು.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಆಸ್ತಿ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು? ಅದನ್ನು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹೇಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬೇಕು? ಮಕ್ಕಳ ವಂಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಬೇಕು? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಅನೇಕ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕುಗ್ಗತೊಡಗಿತು. ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬಲಗೊಂಡವು.
ಆದರೆ, ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧ, ಧರ್ಮ, ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರ, ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.
ಮುಂದೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ರಾಜರು, ಸಾಮಂತರು, ಜಮೀನ್ದಾರರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರರು ಅಧಿಕಾರದ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ದುಡಿಯುವವರು ಒಂದು ಕಡೆ, ದುಡಿಮೆಯ ಫಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವರು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಎಂಬ ವಿಭಜನೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿತು.
ಈಗಲೂ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಯುವವನು ಒಬ್ಬ. ಅದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವವನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ. ದುಡಿಯುವವನು ಬಡವನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವಾಗ, ದುಡಿಮೆಯ ಫಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ಶ್ರೀಮಂತನಾಗುವುದು ಏಕೆ?
ಮಾರ್ಕ್ಸ್: ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಣ್ಣು
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕಿದ ಚಿಂತಕರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ರಮುಖರು.
ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಜರು, ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಥೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ? ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಧನಗಳ ಮಾಲೀಕರು ಯಾರು? ದುಡಿಯುವವರು ಯಾರು? ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಬಂದ ಸಂಪತ್ತು ಯಾರ ಕೈಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.
ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮಾಜದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅದರ ರಾಜಕೀಯ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಧನಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಸಮಾಜದ ವರ್ಗ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಆದಿಮ ಸಾಮೂಹಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಗುಲಾಮಗಿರಿ, ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಅವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಸಮಾಜವಾದ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸಂನಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಚರ್ಚಿಸಿದರು.
ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳೂ ಒಂದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದಾಟಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಾಲಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮಾಜಗಳ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ: ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಶ್ರಮ ನೀಡುವ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಫಲದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲು ಏಕೆ ಸಿಗಬಾರದು?
ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಧನಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಕೆಲವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಬಹುದು. ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ಶ್ರಮವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಬದುಕಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡಬಹುದು. ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಅದರ ಲಾಭ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಖಾತರಿ ಇಲ್ಲ.
ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಸಮಾಜವಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದವು. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳ ಅನುಭವಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಹಲವು ಸಾಧನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮಿತಿಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ದಕ್ಷತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿದವು.
1991ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಕುಸಿದದ್ದು ಒಂದೇ ಕಾರಣದಿಂದಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು.
ಹೀಗಾಗಿ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಾಗಲಿ, ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಾಗಲಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರು ಎತ್ತಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
AI: ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ನೀಡುತ್ತದೆಯೇ, ಹೊಸ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆಯೇ?
ಈಗ ನಾವು ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಅದೇ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಕೈಕೆಲಸವನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು. ಈಗ ಮನುಷ್ಯನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಯಂತ್ರಗಳು ಮಾಡತೊಡಗಿವೆ. ಭಾಷಾಂತರ, ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ನೆರವು, ಆಡಳಿತದ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ AI ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.
ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಕೆಲಸದ ಸಮಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದೇ? ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದೇ? ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದಂತಹ ಸೇವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದೇ? ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಂತಹ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ.
ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ. ಈ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯಾರ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿವೆ?
AI ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅದರ ಲಾಭ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪುತ್ತದೆಯೇ? ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕೆಲವೇ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಯಂತ್ರಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಬದುಕು ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಲಾಭ ಹಂಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಂತ್ರಗಳು ಕೆಲವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಾಗ, ಉಳಿದವರು ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಪರದಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ಹೀಗಾಗಿ AI ಸ್ವತಃ ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ತರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಯಾರು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ? ಅದರ ಲಾಭ ಯಾರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಅದನ್ನು ಸಮಾಜದ ಒಳಿತಿಗೆ ಬಳಸುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಯಾರು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ? ಎಂಬುದೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ.
ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಪತ್ತಿನ ಲಾಭ ಕೆಲವೇ ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಗಳು, ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ಸ್: ಭಾರತದ ಜಾತಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?
ಭಾರತದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ವರ್ಗ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗೋಡೆಯಿದೆ.
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬಡವನಾಗಿರುವುದು ಆತನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಆತ ಹುಟ್ಟಿದ ಜಾತಿಯೂ ಆತನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಅವಕಾಶ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಭಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರನ್ನೇ ಮೇಲಿನವರು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನವರು ಎಂದು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಅಸಮಾನತೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಜಾತಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಜವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.
ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಧನಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ವರ್ಗ ಶೋಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರೆ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಅವಮಾನ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು. ಭಾರತದ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಎರಡೂ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಅಗತ್ಯ.
ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಅವರ ಕೆಲಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗೌರವಿಸುತ್ತೇವೆಯೇ? ಅಥವಾ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಜಾತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತೇವೆಯೇ?
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದರೆ ಅವನ ಕೆಲಸ ಕೀಳು ಎಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ? ಸಮಾಜದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗೌರವ ಕಡಿಮೆ ಯಾಕೆ? ಒಬ್ಬ ರೈತ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ಪೌರಕಾರ್ಮಿಕ ನಗರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯ ರೋಗಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಸಮಾಜದ ಬದುಕಿಗೆ ಎಲ್ಲರ ಕೆಲಸವೂ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲವೇ?
ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ “ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸೇವಾದರ” ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರೇರಣೆಯೂ ಇದೆ.
ರೈತರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಯೇ?
ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ರೈತರು” ಎಂದು ಒಂದೇ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ರೈತರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿ ಹೊಂದಿರುವ ರೈತ ಮತ್ತು ಒಂದು ತುಂಡು ಭೂಮಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯವರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕನ ಬದುಕು ಒಂದೇ ಆಗಿದೆಯೇ?
ಸರ್ಕಾರ ಕೃಷಿಗೆ ಹಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ (MSP), ಬೋನಸ್, ಕೃಷಿ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ, ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ ಮುಂತಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೊಕ್ಕಸದ ಹಣ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಕ್ರಮಗಳೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಲಾಭ ಯಾರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕು.
ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿ ಹೊಂದಿರುವ, ಸಂಘಟಿತರಾಗಿರುವ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಇಡಬಲ್ಲರು. ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಬೋನಸ್ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಅವರಿಗಿರುತ್ತದೆ. ಅರ್ಹ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಸಾಲ ಮನ್ನಾದ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುವವರು ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ನಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು.
ಆದರೆ ಅದೇ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ಭೂರಹಿತ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕನಿಗೆ ಏನು ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಅವನೂ ಕೃಷಿಯಲ್ಲೇ ದುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಆದರೂ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಕೃಷಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಕೆಲವು ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ಲಾಭವೂ ಎಲ್ಲ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಬಾರದು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ವಾದವಲ್ಲ. ಕೃಷಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಕೃಷಿ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯನೊಬ್ಬನ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಕಾರ್ಮಿಕನ ಶ್ರಮವೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದಿಂದ ನೀಡುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿ, ಶ್ರಮವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದರೆ ಅದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ?
ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನ ಎದುರು, ಅದೇ ಕೃಷಿಯನ್ನು ನಂಬಿ ಬದುಕುವ ಭೂರಹಿತ ಕಾರ್ಮಿಕನಿಗೆ ಸಿಗುವ ನೆರವು ಬಹಳ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿರುವವರ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ದುರ್ಬಲರ ಪಾಲು ಮಾತ್ರ ದುರ್ಬಲವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪ್ರತಿಫಲ ಸಿಗಬೇಕಾದರೆ, ಅವನ ಬಳಿ ಎಷ್ಟು ಆಸ್ತಿ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನೇ ನೋಡಬೇಕೇ? ಅಥವಾ ಅವನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೇ?
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸೇವಾದರ: ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮೌಲ್ಯ
ಇಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ “ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸೇವಾದರ” ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಇದೆ.
ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಅದರ ಕೌಶಲ, ಶ್ರಮ, ಸಮಯ, ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮೌಲ್ಯ ನಿಗದಿಯಾಗಬೇಕು. ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಕೇವಲ ಗೌರವದ ಮಾತು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರತಿಫಲವೂ ಸಿಗಬೇಕು.
ಇದು ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ಸಂಬಳ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂಬ ವಾದವಲ್ಲ. ಕೆಲಸದ ಸ್ವರೂಪ, ತರಬೇತಿ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ಕೌಶಲ, ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅದರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಳೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಸ್ತಾಪ. ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕನಿಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ಇದರಿಂದ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಕೆಲಸದ ಕೀಳು-ಮೇಲು ಭಾವನೆಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಸೇವಾದರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದರೆ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ತಪ್ಪು. ಅದಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಭೂ ಸುಧಾರಣೆ, ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಗೌರವದ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಅಗತ್ಯ.
ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಿಗಬೇಕು. ಕೆಲಸದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮನೋಭಾವ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಭೂಮಿಯ ಒಡೆತನವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕನ ಶ್ರಮದ ಮೌಲ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಾರದು. ಜಾತಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನ ಗೌರವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಾರದು.
ಭಾಷೆಯ ಗೋಡೆ ಕುಸಿದರೆ ಜಗತ್ತು ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮನುಷ್ಯನ ನಡುವಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಗೋಡೆಯನ್ನೂ ಕುಸಿಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದು ಭಾಷೆಯ ಗೋಡೆ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಭಾಷೆ ಕಲಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಯಂತ್ರ ಭಾಷಾಂತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ತಕ್ಷಣ ಸಂವಹನ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗೆ, ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮಾತನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಇದರಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರವೇಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಒಂದು ದೇಶದ ರೈತ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ಕೃಷಿ ಅನುಭವ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಷೆಯ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಓದಬಹುದು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾಹಿತಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಸೇವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದು.
ಆದರೆ ಭಾಷೆಯ ಗೋಡೆ ಕುಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಜಗತ್ತು ಸಮಾನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸುವ ತರಬೇತಿ ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ, ಹಣ ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಈ ಅವಕಾಶಗಳು ಎಷ್ಟು ತಲುಪುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೂ ಮುಖ್ಯ.
ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಭಾಷೆ ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಅವಕಾಶ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹೊಸ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬದಲು ಹಳೆಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧನವಾಗಬೇಕು.
ಹೀಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಜಗತ್ತು ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಆ ಗ್ರಾಮದ ಬಾಗಿಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿರಬೇಕು. ಕೆಲವೇ ಜನರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶವಿರುವ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಗ್ರಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ.
ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಇತಿಹಾಸದ ಕಮಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ?
ಮನುಷ್ಯನ ಇತಿಹಾಸ ಒಂದು ನೇರ ರೇಖೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಯಾಣ. ಆದಿಮ ಸಮಾಜದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬದುಕಿನಿಂದ ಕೃಷಿ, ಆಸ್ತಿ, ರಾಜ್ಯ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಈಗ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಯುಗದವರೆಗೆ ಮನುಷ್ಯ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತನಾಗಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯ ಇಂದು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಆದರೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಗಳ ನಂತರವೂ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ: ಮನುಷ್ಯನ ಶ್ರಮದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಸಂಪತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಮಾನತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಕೆಲವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೂ ಹಳೆಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು. ಅದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಶ್ರಮದ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಬದುಕಿನ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು.
ಇದಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕು. ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಲದು; ಸಮಾಜದ ಮನಸ್ಸೂ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಕೇವಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತಂದರೆ ಸಾಲದು; ಅದರ ಲಾಭ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಬೇಕು.
ಇತಿಹಾಸದ ಕಮಾನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಮಾನತೆಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಇದು ಕೇವಲ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು. ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ದುಡಿಯುವ ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಕೊನೆಗೆ ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದದ್ದು ಇಷ್ಟೇ…
ಮನುಷ್ಯ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಯೇ? ಅಥವಾ ಯಂತ್ರಗಳ ಒಡೆಯರು ಮನುಷ್ಯನನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಯೇ?
ಇತಿಹಾಸದ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಯಂತ್ರಗಳ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಆ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನ ವಿವೇಕ.

ಆರ್. ಮುರಳೀಧರ ನಾಯಕ್
ಮಾಜಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಯೋಜನಾಧಿಕಾರಿ
ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಯೋಜನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (TCPO), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, ನವದೆಹಲಿ


