ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ‘ಸಮತೆ’ ಎನ್ನುವುದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ‘ಮಹಾಮನೆ’ಯ ಸಮಾನತೆ; ನೆಹರೂ ಅವರ ‘ಸಮಾಜವಾದ’ ಎನ್ನುವುದು ಶರಣರ ‘ಕಾಯಕ-ದಾಸೋಹ’ ತತ್ವದ ಆಧುನಿಕ ರೂಪ; ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ‘ಅಹಿಂಸೆ’ ಎನ್ನುವುದು ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅಶೋಕರ ಕರುಣೆಯ ಧಾವಂತ. ಯಾವಾಗ ನಾವು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನಿನ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ನೋಡದೇ, ನಮ್ಮ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಅಲ್ಲಮ, ಬಸವಣ್ಣ, ಬುದ್ಧರ ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೋ, ಆಗ ಈ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೊಸ ವಿವೇಕ ಬರುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮ ಭಾರತ ದೇಶ ಅಂದ್ರೆ ಬರೀ ನಕ್ಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಮುದ್ದೆಯಲ್ಲ; ಇದೊಂದು ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಮಹಾಮನೆ. ಆದರೆ ಇವತ್ತಿನ ದಿವಸ ಒಳಗಣ್ಣು ತೆರೆದು ನೋಡಿದ್ರೆ, ಈ ಮಹಾಮನೆಯ ಒಳಗೆ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯ ಕೋಣೆಗಳೊಳಗೆ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ಬೇಲಿಗಳೊಳಗೆ ಬಂದಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೇ ಭದ್ರವಾಗಿ ಕೂತುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಯಾರಿಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನೈತಿಕತೆ ಅಥವಾ ನೆಲಮೂಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೈತಿಕತೆಯ ಅರಿವು ಉಳಿದಿದೆ? ಈ ಅಂಧಕಾರದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊಟ್ಟು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಗತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಲು ನಾವಿಂದು “ನೈತಿಕತೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೇಶೀಕರಣ” ಎಂಬ ಹೊಸ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ.
1. ಬೇರಿನ ಸತ್ವ: ಭಾರತೀಯ ನೆಲಮೂಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾತೀತ ಪ್ರಜ್ಞೆ
ಇವತ್ತು ಜಾತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾಡುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ ನಮ್ಮ ನೆಲಮೂಲದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. “ಹಿಂದೂ” ಎಂಬುದು ಪಾರ್ಸಿಯವರಿಂದ ಬಂದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರೇ ಹೊರತು, ಅದು ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲ. ಹರಪ್ಪ-ಮೊಹೆಂಜೋದಾರೋ ಕಾಲದಿಂದ ಬಂದ ನಮ್ಮ ಅಸಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕಲಿಸಿದ್ದು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದನ್ನು.
ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯನವರು ಅಂದೇ ಸಾರಿದ್ದರು:
“ಮೊಲೆ ಮುಡಿ ಬಂದೊಡೆ ಹೆಣ್ಣೆಂಬರು,
ಗಡ್ಡ ಮೀಸೆ ಬಂದೊಡೆ ಗಂಡೆಂಬರು,
ಒಳಗಿನ ಅರಿವು ಹೆಣ್ಣೂ ಅಲ್ಲ, ಗಂಡೂ ಅಲ್ಲ ನೋಡಾ ರಾಮನಾಥ.”
ಇವತ್ತು ಜಾತಿಯ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಈ ವಚನ ಒಂದು ಚಾಟಿಯೇಟು. ನಿಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಇರಬಹುದು; ಆದರೆ ನಿಮ್ಮೊಳಗಿರುವ ‘ಅರಿವಿಗೆ’ ಯಾವ ಜಾತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಧರ್ಮವೂ ಇಲ್ಲ. ಬುದ್ಧ ಭಗವಾನರು ದೇವರಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿ, ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಕಳಚಿದರು. ಕಳಿಂಗ ಯುದ್ಧದ ರಕ್ತಪಾತ ನೋಡಿ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಿಸಾಡಿದ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿದ್ದು—”ಯುದ್ಧ ಬೇಡ, ಬುದ್ಧ ಬೇಕು” ಎಂದು. ಇವತ್ತು ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗನ್, ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ತಿರುಗುವವರು ಅಶೋಕನ ಈ ಶಾಂತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮರೆತರೆ, ಈ ಇಡೀ ಸಮಾಜ ವಿನಾಶದ ಪ್ರಪಾತಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೈತಿಕತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
2. ಧಾರ್ಮಿಕ ನೈತಿಕತೆಯ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ: ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ
ಇವತ್ತಿನ ಧರ್ಮವಾದಿಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪ ಒಂದು ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮ ಎಂದರೆ ಬರೀ ಗುಡಿ-ಗುಂಡಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು, ರಾಜಕೀಯಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅಲ್ಲ. ಅನುಭವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂವಾದ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ದೇಹದ ಉಡುಪನ್ನು ಮೀರಿ, ಅರಿವಿನ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಹೇಳಿದಂತೆ:
“ಗಿಡದ ಮರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಹಲ್ಲಿ ಕಾಡದೇ?
ಬೆಟ್ಟದ ಮರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಚೇಳು ಇರಿಯದೇ?
ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನದೇವ ಒಲಿದ ಮೇಲೆ ಕಾಯದ ಹಂಗೇಕೆ?”
ಬಾಹ್ಯದ ಆಚರಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಒಳಗಿನ ವೈಚಾರಿಕತೆ ಮುಖ್ಯ. ಬಸವಣ್ಣನವರು “ಕಳಬೇಡ, ಕೊಲಬೇಡ, ಅನ್ಯರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯಪಡಬೇಡ” ಅಂದಾಗ, ಇವತ್ತು ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿರುವವರು ಯಾವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಶರಣರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನೈತಿಕತೆ ನಮಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ—ಯಾವ ಧರ್ಮ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ, ಅದು ಧರ್ಮವೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಅಧರ್ಮ!
3. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆಯ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕೊನೆಯ ಆಸರೆ
ಇನ್ನು ಈ ಗೊಂದಲದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಇರುವ ಏಕೈಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಎಂದರೆ ಅದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆ. ಸಂವಿಧಾನ ಎಂದರೆ ಬರೀ ಕಾಗದದ ಪುಸ್ತಕವಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಸೂತ್ರ.
ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಭಾಳ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು: “ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬರುವ ಗುಣವಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿವಾದ ಇರುವ ತನಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ.”
ಈ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಜೀವ ತುಂಬಿದವರು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರು. ನೆಹರೂ ಅವರ ಲಿಬರಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ (ಉದಾರವಾದಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ) ಮತ್ತು ಸೋಷಿಯಲಿಸಂ (ಸಮಾಜವಾದ) ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿದ್ದು ಏನಪ್ಪಾ ಅಂದ್ರೆ—ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇರಬೇಕು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಸಂಪತ್ತು ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಬಡವನಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಬೇಕು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಅಹಿಂಸೆಯ ಆಯುಧವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು.
ಆದರೆ ಇವತ್ತು, ಹಿಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಮುಸಲೋನಿಯ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ದೇಶದ ಜನರಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷದ ವಿಷವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಿವೆ. ಅವರು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಒಡೆದು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ: “ನೈತಿಕತೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೇಶೀಕರಣ”
ಇವತ್ತಿನ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತ ಏನೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಜನರಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿರುವ “ಸಮತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಭ್ರಾತೃತ್ವ” ಅನ್ನೋದು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ‘ಲಿಬರ್ಟಿ, ಈಕ್ವಾಲಿಟಿ, ಫ್ರಟರ್ನಿಟಿ’ ಇಂದ ಬಂದ ಪರಕೀಯ ಪದಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಜನ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ನಾವು ಈ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ನೆಲದ ಭಾಷೆಗೆ ದೇಶೀಕರಣ ಮಾಡಬೇಕು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ ಮುಖವಾಡ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಇಕ್ಕಟ್ಟು: ಸಂಘಕ್ಕೊಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪಾಠ
ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ‘ಸಮತೆ’ ಎನ್ನುವುದು ಬಸವಣ್ಣನವರ ‘ಮಹಾಮನೆ’ಯ ಸಮಾನತೆ; ನೆಹರೂ ಅವರ ‘ಸಮಾಜವಾದ’ ಎನ್ನುವುದು ಶರಣರ ‘ಕಾಯಕ-ದಾಸೋಹ’ ತತ್ವದ ಆಧುನಿಕ ರೂಪ; ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ‘ಅಹಿಂಸೆ’ ಎನ್ನುವುದು ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅಶೋಕರ ಕರುಣೆಯ ಧಾವಂತ. ಯಾವಾಗ ನಾವು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನಿನ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ನೋಡದೇ, ನಮ್ಮ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಅಲ್ಲಮ, ಬಸವಣ್ಣ, ಬುದ್ಧರ ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೋ, ಆಗ ಈ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೊಸ ವಿವೇಕ ಬರುತ್ತದೆ. ಜನರೆಲ್ಲ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಭದ್ರವಾಗಿ ಕೂತಿರುವಾಗ, ಅವರನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ದಂಡದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅವರದೇ ಬೇರಿನ ಅಸಲಿ ಸತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಯಾವಾಗ ಈ ದೇಶದ ನಾಗರಿಕ ತನ್ನ ಜಾತಿಗಿಂತ ಸಂವಿಧಾನ ದೊಡ್ಡದು, ತನ್ನ ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಮನುಷ್ಯತ್ವ ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ, ಆ ದಿನ ಮಾತ್ರ ಈ “ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಮಹಾಮನೆ” ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಗ್ರಂಥಗಳ ರೆಫರೆನ್ಸ್ (References in APA 7th Edition Format)
Ambedkar, B. R. (2014). Annihilation of caste: The annotated critical edition (A. Anand, Ed.). Navayana. (Original work published 1936).
Gandhi, M. K. (2001). An autobiography: The story of my experiments with truth (M. Desai, Trans.). Navajivan Publishing House. (Original work published 1927).
Nehru, J. (2004). The discovery of India. Penguin Books India. (Original work published 1946).
Ramanujan, A. K. (1973). Speaking of Śiva. Penguin Books.
Thapar, R. (2012). Aśoka and the decline of the Mauryas (3rd ed.). Oxford University Press
ಬಸವ ಪಾಟೀಲ್
ಆರೋಗ್ಯ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಲಹೆಗಾರ, ಬರಹಗಾರ. ಲಂಡನ್
