ಭಾರತಕ್ಕೂ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ಪದ್ಧತಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಕಣದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮತಗಳು ಹಂಚಿಹೋಗಿ, ಕೇವಲ ಶೇ 30 ಅಥವಾ 40ರಷ್ಟು ಮತ ಪಡೆದವರೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಮತಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಗೆಲ್ಲುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನೈಜ ಬಹುಮತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮಾದರಿಯ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಬಹುದೇ ಎಂದು ಹಲವು ತಜ್ಞರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ 2026ರ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಪ್ರಬಲ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ‘ಎರಡು ಸುತ್ತಿನ ಚುನಾವಣಾ ಪದ್ಧತಿ’ಯ (Two-round system / Runoff election) ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಲೂಲಾ ಡ ಸಿಲ್ವಾ ಅವರು ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಿರುವಿನ ಮೂಲಕ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದು, ಈ ಚುನಾವಣಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ.
ಏನಿದು ಎರಡು ಸುತ್ತಿನ ಪದ್ಧತಿ? ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಚುನಾವಣಾ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 50ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ‘ಮಾನ್ಯ’ (Valid) ಮತಗಳು ಲಭಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮತ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಇಬ್ಬರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತಿಮ ಹಾಗೂ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಮತಗಳನ್ನು ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಮತದಾರರು ಹೊಸದಾಗಿ ಮರುಮತದಾನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಖಾಲಿ ಬಿಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅಮಾನ್ಯ ಮತಗಳನ್ನು ಬಹುಮತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
2026ರ ಚುನಾವಣೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಫಲಿತಾಂಶವು ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4ರಂದು ನಡೆದ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾವಿಯೊ ಬೊಲ್ಸೊನಾರೊ ಶೇ 47.03ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಲೂಲಾ ಡ ಸಿಲ್ವಾ ಶೇ 45.16ರಷ್ಟು ಮತ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಯಾರಿಗೂ ಶೇ 50ರಷ್ಟು ಬಹುಮತ ಸಿಗದ ಕಾರಣ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25ರಂದು ಈ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತು ನಡೆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಲೂಲಾ ಅವರು ಶೇ 51.79ರಷ್ಟು ಮತ ಪಡೆದು ಭರ್ಜರಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರೆ, ಬೊಲ್ಸೊನಾರೊ ಶೇ 48.21ರಷ್ಟು ಮತ ಪಡೆದು ಪರಾಭವಗೊಂಡರು. ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಲೂಲಾ, ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗೆಲುವಿನ ನಗೆ ಬೀರಿದರು.
ಈ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶದ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ರಾಜಕೀಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿದ್ದವು. ಲೂಲಾ ಅವರು ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಅವರ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು. ಅತ್ತ, ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಹೊರಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪರಾಜಿತ ಬೊಲ್ಸೊನಾರೊ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಆಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (TSE) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಈ ಗೆಲುವನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿವೆ.
ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸವೂ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾಗಿದೆ. 1988ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ 1989ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ವಿಜೇತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮತಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೆಲ್ಲುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಜನರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಜನಾದೇಶ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂಬ ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಎಲ್ಲ ಹಂತದ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೂ ಈ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲಾಭವೆಂದರೆ ಮತದಾರರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಎರಡನೇ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ನಾಯಕನಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ. ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಾವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದರೂ, ಉಳಿದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಬಲ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಮತದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಾಯಕನಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಾದ ಮಾನ್ಯ ಮತಗಳ ಪೈಕಿ ಶೇ 50ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಹುಮತ ಸಿಗುವುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈಗ ಭಾರತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಗಮನಿಸೋಣ. ಭಾರತದ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಫಸ್ಟ್ ಪಾಸ್ಟ್ ದಿ ಪೋಸ್ಟ್’ (FPTP) ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗಿಂತ ಒಂದು ಮತ ಹೆಚ್ಚು ಪಡೆದರೂ ಅವರೇ ವಿಜೇತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜೇತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಚಲಾವಣೆಯಾದ ಒಟ್ಟು ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 50ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಡೆಯಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿಲ್ಲ.
ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ಪದ್ಧತಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಕಣದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮತಗಳು ಹಂಚಿಹೋಗಿ, ಕೇವಲ ಶೇ 30 ಅಥವಾ 40ರಷ್ಟು ಮತ ಪಡೆದವರೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಮತಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಗೆಲ್ಲುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನೈಜ ಬಹುಮತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮಾದರಿಯ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಬಹುದೇ ಎಂದು ಹಲವು ತಜ್ಞರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, 1999ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕಾನೂನು ಆಯೋಗವು ತನ್ನ 170ನೇ ವರದಿಯಲ್ಲಿ (ಭಾಗ 8.4-8.9) ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿತ್ತು. ಶೇ 50ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತಗಳ ಷರತ್ತು, ಅಗ್ರ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಮರುಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಆಯೋಗ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಭಾರತದಂತಹ ಬೃಹತ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಭಾರಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತೊಂದರೆಗಳು, ಎರಡು ಬಾರಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ನೇರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನೂ, ಭಾರತದ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಒಂದೇ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗುವುದು ಕಷ್ಟ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಆಯ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಸದನದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬಹುಮತ ಎರಡೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಚಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಭಾರತದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದರ ಜಾರಿಯು ಲಾಭ, ವೆಚ್ಚ, ಚುನಾವಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮರುನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಮೇಲಾಗುವ ಭಾರಿ ಹೊರೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ತೂಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸುಧಾರಣಾ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
