ರೈತನಿಗೆ ಭೂಮಿಯೇ ಬದುಕು. ಆ ಭೂಮಿಯ ಗಡಿ ಎಲ್ಲಿ? ಎಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ? ಯಾರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ? ಯಾವ ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್‌ಗೆ ಸೇರಿದೆ? ಕುಟುಂಬದೊಳಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಹೇಗೆ? ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸಾಲ ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಯಾವ ದಾಖಲೆ ಬೇಕು? ಜಮೀನಿನ ಗಡಿ ವಿವಾದ ಬಂದರೆ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಯಾವುದು? ಇಂತಹ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಬೇಕಾದದ್ದು ಸರ್ಕಾರದ ಭೂ ದಾಖಲೆ.
ಆದರೆ, ಇದೇ ಭೂ ದಾಖಲೆ ಪಡೆಯಲು ರೈತ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಕಚೇರಿಗೆ ಅಲೆಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಳಂಬವಲ್ಲ; ರೈತನ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಹೊಡೆತ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಡಿ ಮತ್ತು ಹದ್ದುಬಸ್ತು ಸೇರಿ ಸುಮಾರು 3.73 ಲಕ್ಷ ಅರ್ಜಿಗಳು ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವರದಿಯಿಂದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.66 ಲಕ್ಷ ಪೋಡಿ ಹಾಗೂ 2.07 ಲಕ್ಷ ಹದ್ದುಬಸ್ತು ಅರ್ಜಿಗಳಿವೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ 5,525 ಭೂದಾಖಲೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅರ್ಜಿಗಳೂ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿವೆ. ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಾಕಿ ಅರ್ಜಿಗಳು ಇರುವಾಗ, ‘ಸರ್ಕಾರ ರೈತರ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬರಲಿದೆ’, ‘ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆಗಿವೆ’, ‘ರೈತರು ಕಚೇರಿಗೆ ಅಲೆದಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಗಳು ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.
ದಲ್ಲಾಳಿಗಳ ಕೈಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಸೇವೆಯೇ?
ಆನ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಂದ ನಂತರವೂ ರೈತನ ಕಷ್ಟ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಂಗ್ಯ. ಅರ್ಜಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಶುಲ್ಕವನ್ನೂ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಬಹುದು. ಭೂಮಿ, ಭೂಮಾಪನ, ನೆಮ್ಮದಿ ಕೇಂದ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಒನ್, ಸೇವಾ ಸಿಂಧು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಆದರೆ, ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ?, ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಯಾವಾಗ?, ಸರ್ವೇಯರ್ ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತಾರೆ?, ಕಡತ ಯಾವ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಬಳಿ ಇದೆ?, ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಇದೆಯೇ?, ದಾಖಲೆ ಏನು ಕೊರತೆಯಿದೆ?, ಅರ್ಜಿ ಏಕೆ ಬಾಕಿಯಾಗಿದೆ?, ಅರ್ಜಿ ತಿರಸ್ಕೃತವಾದರೆ ಕಾರಣವೇನು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ಪಡೆಯಲು ರೈತ ಮತ್ತೆ ತಾಲೂಕು ಕಚೇರಿಯ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ರೈತರ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪ. ‘ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಹೋದರೆ ಕೆಲಸ ಬೇಗ ಆಗುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದರೆ, ಅದು ಯಾವುದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಫಲ್ಯದ ಸೂಚನೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹಣ ಕೇಳುವವರು, ಅರ್ಜಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳುವವರು, ಕಡತ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡಲು ಸಹ ಹಣ ಕೇಳುವವರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ, ಲಂಚ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇರ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ಇದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಪ್ರಕರಣಾನುಸಾರ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ವಿಚಾರ. ಆರೋಪಗಳು ಸಾಬೀತಾಗುವ ಮುನ್ನ ಇಡೀ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ದೂರುಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಅದನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲೇಬೇಕು.
ಮೂರು ವರ್ಷ ಕಾಯಬೇಕಾದ ‘ಪೋಡಿ’ ಯಾವ ನ್ಯಾಯ?
ಪೋಡಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಸುವ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಒಂದು ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್‌ನ ಜಮೀನನ್ನು ಹಿಸ್ಸೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಗಡಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಪೋಡಿ ಅಥವಾ ದುರಸ್ತಿ. ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆ, ಜಮೀನು ಖರೀದಿ-ಮಾರಾಟ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸಾಲ, ಮಾಲೀಕತ್ವದ ದಾಖಲೆ, ಖಾತೆ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆ. ಪೋಡಿ ಆಗದಿದ್ದರೆ ರೈತನ ಜಮೀನು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಹದ್ದುಬಸ್ತು ಇಲ್ಲದ ಜಮೀನು ಎಂದರೆ ಗಡಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು
ಅಧಿಕೃತ ನಕಾಶೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜಮೀನಿನ ನೈಜ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗಡಿಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹದ್ದುಬಸ್ತು. ಪಕ್ಕದ ಜಮೀನಿನ ಮಾಲೀಕರೊಂದಿಗೆ ಗಡಿ ವಿವಾದ ಉಂಟಾದಾಗ ಇದರ ಮಹತ್ವ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ‘ನನ್ನ ಜಮೀನು ಇಷ್ಟು’, ‘ನಿಮ್ಮ ಜಮೀನು ಇಷ್ಟು’ ಎಂಬ ಮಾತಿನ ಬದಲು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವೇ ದಾಖಲೆಗಳೇ ಅಂತಿಮ ಆಧಾರವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಹದ್ದುಬಸ್ತು ಅರ್ಜಿಯೊಂದು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿದರೆ, ರೈತನಿಗೆ ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತೊಂದರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜಮೀನಿನ ಮೇಲಿನ ಭದ್ರತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.
| ಜಿಲ್ಲೆ | ಪೋಡಿ ಬಾಕಿ | ಹದ್ದುಬಸ್ತು ಬಾಕಿ | ಒಟ್ಟು |
|---|---|---|---|
| ತುಮಕೂರು | 14,816 | 17,660 | 32,476 |
| ಬೆಳಗಾವಿ | 8,760 | 17,158 | 25,918 |
| ಹಾಸನ | 9,840 | 12,626 | 22,466 |
| ಮಂಡ್ಯ | 11,231 | 8,999 | 20,230 |
| ಮೈಸೂರು | 8,077 | 9,970 | 18,047 |
| ವಿಜಯಪುರ | 4,088 | 10,666 | 14,754 |
| ಕಲಬುರಗಿ | 7,248 | 7,314 | 14,562 |
| ಕೋಲಾರ | 7,930 | 6,305 | 14,235 |
| ರಾಯಚೂರು | 8,199 | 5,169 | 13,368 |
| ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ | 6,220 | 7,105 | 13,325 |
| ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ | 5,212 | 6,535 | 11,747 |
| ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ | 6,534 | 4,019 | 10,553 |
| ಶಿವಮೊಗ್ಗ | 6,080 | 5,705 | 11,785 |
| ಹಾವೇರಿ | 1,579 | 9,235 | 10,814 |
| ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ | 5,205 | 7,697 | 12,902 |
| ಉಡುಪಿ | 6,751 | 2,965 | 9,716 |
| ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ | 1,826 | 5,046 | 6,872 |
| ಕೊಪ್ಪಳ | 4,663 | 3,578 | 8,241 |
| ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು | 5,071 | 4,163 | 9,234 |
| ಚಿತ್ರದುರ್ಗ | 5,043 | 7,154 | 12,197 |
| ಚಾಮರಾಜನಗರ | 1,652 | 2,257 | 3,909 |
| ಯಾದಗಿರಿ | 3,982 | 2,549 | 6,531 |
| ದಾವಣಗೆರೆ | 4,342 | 7,524 | 11,866 |
| ಧಾರವಾಡ | 1,347 | 5,885 | 7,232 |
| ಬಳ್ಳಾರಿ | 2,161 | 5,123 | 7,284 |
| ಬಾಗಲಕೋಟೆ | 1,447 | 7,258 | 8,705 |
| ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ | 5,640 | 1,779 | 7,419 |
| ವಿಜಯನಗರ | 2,528 | 5,936 | 8,464 |
| ಗದಗ | 1,366 | 4,103 | 5,469 |
| ಕೊಡಗು | 348 | 607 | 955 |
ಯಾರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊರೆ?
ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ 32,476 ಅರ್ಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೋಡಿ-ಹದ್ದುಬಸ್ತು ಒಟ್ಟು ಬಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ನಂತರ ಬೆಳಗಾವಿ 25,918, ಹಾಸನ 22,466, ಮಂಡ್ಯ 20,230 ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು 18,047 ಅರ್ಜಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ.
ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯು ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ 30 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದು ಹೊರಗುಳಿದಿದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ದತ್ತಾಂಶದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಪೂರ್ಣ ವಿವರ ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೈಸೂರು-ಮಂಡ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ದೊಡ್ಡ ಬಾಕಿ
ಹಳೆಯ ಮೈಸೂರು ಭಾಗವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಸಣ್ಣದಲ್ಲ.
ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ 11,231 ಪೋಡಿ ಮತ್ತು 8,999 ಹದ್ದುಬಸ್ತು, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ 8,077 ಪೋಡಿ ಮತ್ತು 9,970 ಹದ್ದುಬಸ್ತು ಅರ್ಜಿಗಳು ಬಾಕಿ ಇರುವುದಾಗಿ ಲಭ್ಯ ಅಂಕಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾಮರಾಜನಗರದಲ್ಲಿ ಪೋಡಿ 1,652 ಮತ್ತು ಹದ್ದುಬಸ್ತು 2,257 ಇದ್ದರೆ, ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 348 ಮತ್ತು 607 ಅರ್ಜಿಗಳಿವೆ. ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಒಂದು ರೈತನಿಗೆ ತನ್ನ ಎರಡು ಎಕರೆ ಜಮೀನಿನ ಹದ್ದುಬಸ್ತು ಮೂರು ವರ್ಷ ಬಾಕಿ ಉಳಿದರೆ, ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆ 1 ಅರ್ಜಿಯೇ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಭೂಸುಧಾರಣೆಯ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೂ ದಾಖಲೆ ಸಮಸ್ಯೆ
ಇನ್ನೊಂದು ಗಂಭೀರ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಗೇಣಿಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಜಮೀನು ಪಡೆದ ರೈತರದ್ದು. ಹಕ್ಕು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಜಮೀನಿನ ಸರ್ವೇ, ಪೋಡಿ, ಅಂತಿಮ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆ ಪೂರ್ಣವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಭದ್ರ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಫಾರಂ-7, ಫಾರಂ-7(ಎ) ಮೂಲಕ ಭೂಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ಭೂನ್ಯಾಯ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಂದೆ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ದರಖಾಸ್ತು, ಬಗರ್‌ಹುಕುಂ, ವಿಭಾಗ, ಕ್ರಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದ ಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ಸರ್ವೇ-ಪೋಡಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಪೋಡಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಸರ್ವೇ ಇಲಾಖೆಯ ಒಂದು ಸೇವೆ’ ಎಂದು ನೋಡುವ ಬದಲು ಭೂಹಕ್ಕಿನ ಅಂತಿಮ ಭದ್ರತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಆನ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಂದರೂ ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಅಲೆದಾಟ ಏಕೆ?
ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೂದಾಖಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ‘ಭೂಮಿ’ ಮಹತ್ವದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. RTC ಸೇರಿದಂತೆ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮಾಡಿ, ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮ್ಯುಟೇಷನ್ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇದೆ. ಭೂಮಾಪನ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ‘ಮೋಜಿಣಿ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಇವೆ. ಆದರೂ ರೈತ ಕಚೇರಿಗೆ ಅಲೆಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಸಮಸ್ಯೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅರ್ಜಿ, ಆಫ್‌ಲೈನ್ ವಿಳಂಬ, ರೈತನಿಗೆ ದ್ವಿಗುಣ ಹೊರೆ. ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಸರ್ವೇಯರ್‌ಗಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕು. ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅದರ ಅರ್ಥ ತಿಳಿಯಲು ಕಚೇರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ದಾಖಲೆ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ‘ಇದು ಸರಿಯಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ದಾಖಲೆ ತರಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶವೇ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿವೆ?
ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಭೂದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ‘ಭೂ ಸುರಕ್ಷಾ’ ಯೋಜನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕಂದಾಯ ಸಚಿವ ಕೃಷ್ಣ ಬೈರೇಗೌಡ ಅವರು ಬಾಕಿ ಇರುವ ಸರ್ವೇ-ಪೋಡಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಭೂದಾಖಲೆಗಳ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಗುರಿ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಅದೇ ವೇಳೆ 19 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇಲಾಖೆ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ನಂತರ 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ ಸಚಿವರಾಗಿರುವ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಾ. ಜಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ ಅವರು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ, ಪ್ರಜಾ ಸೇವಾ ಅಭಿಯಾನದಡಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಕಂದಾಯ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. RTC ತಿದ್ದುಪಡಿ ಹಾಗೂ ಪೋಡಿ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸರಳಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಅವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ: ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಆದೇಶಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ, ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರೈತನ ಕಡತ ಏಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಬಾಗಿಲಿಗೂ ಹೋಗಬೇಕಾದ ರೈತ
ಪೋಡಿ-ದುರಸ್ತಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಳಂಬ ಪ್ರಕರಣಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೂ ತಲುಪುತ್ತಿವೆ. 2026ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಪೋಡಿ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಭೂದಾಖಲೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಾಲಮಿತಿ ವಿಧಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ 2022ರಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋಡಿ ಅರ್ಜಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಅಹವಾಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಇದರ ಅರ್ಥ ಸ್ಪಷ್ಟ ಒಂದು ಸರಳ ಭೂಸರ್ವೇ ಸೇವೆ ಪಡೆಯಲು ರೈತ ನ್ಯಾಯಾಲಯದವರೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಾರದು.
ರೈತನ ಬಳಿ ಸಮಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಹಣವೂ ಇಲ್ಲ. ಕಚೇರಿ ಅಲೆದಾಟ ನಗರ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ದಿನದ ಕೆಲಸವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ, ರೈತನಿಗೆ? ಒಂದು ದಿನ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ ಕೆಲಸ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ತಾಲೂಕು ಕಚೇರಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಸ್‌ ದರ. ಸರ್ವೇ ಕಚೇರಿಗೆ ಹೋಗಲು ಮತ್ತೊಂದು ಖರ್ಚು. ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಕಾಯುವ ಸಮಯ. ಮತ್ತೆ ದಾಖಲೆ ತರಲು ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಜಿಯ ಹಿಂದೆ ರೈತನ ಹಣ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ, ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ, ಸಾಲದ ಹೊರೆ ಇರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಕಚೇರಿ ಅಲೆದಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ರೈತನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ.
ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವೇನು?
- ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ‘ಪೆಂಡೆನ್ಸಿ ಡ್ರೈವ್’ ನಡೆಸಬೇಕು.
ಮೂರು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ವಿಶೇಷ ತಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು. - ಅರ್ಜಿಯ ಹಂತವನ್ನು ರೈತನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ‘ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ ಬಳಿ’, ‘ಸರ್ವೇಯರ್ ಬಳಿ’, ‘ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಬಾಕಿ’, ‘ದಾಖಲೆ ಕೊರತೆ’, ‘ಆಕ್ಷೇಪಣೆ’, ‘ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಬಾಕಿ’ ಎಂಬ ಹಂತಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಬೇಕು.
ತಿರಸ್ಕಾರವಾದರೆ ಯಾವ ದಾಖಲೆ ಕೊರತೆ, ಯಾವ ನಿಯಮದಡಿ ತಿರಸ್ಕಾರ ಎಂಬುದನ್ನು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು. - ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಓಡಾಡುವ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಿಸಿಟಿವಿ, ಟೋಕನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು.
- ಸರ್ವೇಯರ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕು.
ಸರ್ವೇಯರ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅರ್ಜಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಥವಾ ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಪರ್ಯಾಯ ಸರ್ವೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. - ಸಕಾಲದ ಕಾಲಮಿತಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗಬೇಕು.
ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ವಿಲೇವಾರಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಎಸ್ಕಲೇಷನ್ ಆಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು. - ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾಸಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಜಿಲ್ಲಾವಾರು ಪೋಡಿ ಮತ್ತು ಹದ್ದುಬಸ್ತು ಬಾಕಿ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು.
- ರೈತರಿಗೆ ಕಚೇರಿ ಬಾಗಿಲು ಬಾಗಿಲು ಅಲೆದಾಟ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಒಂದೇ ಅರ್ಜಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಚೇರಿಗಳಿಂದ ದಾಖಲೆ ತರಲು ಹೇಳುವ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಿ, ಇಲಾಖೆಗಳ ನಡುವೆ ದಾಖಲೆ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು.
- ಭೂಸುಧಾರಣೆ, ದರಖಾಸ್ತು, ಬಗರ್‌ಹುಕುಂ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಘಟಕ ಬೇಕು. ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಪೋಡಿ ಆಗದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.
‘ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ’ ಎಂಬ ಮಾತು ಕಚೇರಿ ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಬಾರದು. ಸರ್ಕಾರ ರೈತರ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಸೇವೆ ತಲುಪಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ರೈತನ ಜಮೀನಿನ ಒಂದು ಗಡಿ ಗುರುತಿಸಲು ಮೂರು ವರ್ಷ ಕಾಯಬೇಕಾದರೆ, ಅದು ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದ ಆಡಳಿತವಲ್ಲ. ಆನ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಭೂಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಮೋಜಿಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಸೇವಾ ಸಿಂಧು ಇದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಒನ್ ಇದೆ. ನೆಮ್ಮದಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಆದೇಶಗಳಿವೆ. ಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. ಆದರೂ, 3.73 ಲಕ್ಷ ಪೋಡಿ-ಹದ್ದುಬಸ್ತು ಅರ್ಜಿಗಳು ಬಾಕಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾದರೆ, ಈಗ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ; ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏಕೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ.
ರೈತ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಬಾರದು. ರೈತ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಹಿಂದೆ ಓಡಬಾರದು. ರೈತ ತನ್ನ ಜಮೀನಿನ ದಾಖಲೆಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಬಾಗಿಲು ತಟ್ಟುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಬರಬಾರದು. ರೈತನ ಅರ್ಜಿ ಬಂದರೆ ಅದು ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸೇವೆಯಲ್ಲ. ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇ ಮಾಡುವುದು ಸೇವೆ. ದಾಖಲೆ ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಸೇವೆ. ಪೋಡಿ ಮಾಡುವುದು ಸೇವೆ. ಹದ್ದುಬಸ್ತು ಮಾಡುವುದು ಸೇವೆ. ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸುವುದೂ ಸೇವೆ. ಕೊನೆಗೆ, ರೈತನ ಭೂಮಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ರೈತನ ಭವಿಷ್ಯ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, 3.73 ಲಕ್ಷ ಬಾಕಿ ಅರ್ಜಿಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ; ರಾಜ್ಯದ ಭೂಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಹಾಕಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆ.
ಈ ವಿಶೇಷ ವರದಿ ಓದಿದ್ದೀರಾ? SIR: ಕೊಡಗಿನ ಬ್ಯಾಡಗೊಟ್ಟದಲ್ಲಿ 66 ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತಗಳ ಅಳಿಸುವಿಕೆಗೆ Form-7 ಅರ್ಜಿ
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಉತ್ತರ ಇರಬೇಕು. ‘ರೈತ ಕಚೇರಿಗೆ ಏಕೆ ಅಲೆಯಬೇಕು?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ, ‘ರೈತನ ಅರ್ಜಿ ಇನ್ನೂ ಏಕೆ ವಿಲೇವಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ.
