ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಂದ್ರೆ ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆ ಅಲ್ಲ; ಅದು ಸಮಾಜದ ನೋವು, ಹೋರಾಟ, ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಯ ಆಸೆಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿಯಾಗಬೇಕು. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬರಹಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಸಾಹಿತಿ, ಜನಶಾಹಿರ್, ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿಂತಕ ಹಾಗೂ ಶೋಷಿತರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದವರು ಸಾಹಿತ್ಯರತ್ನ ಅಣ್ಣಾಭಾವು ಸಾಠೆ.
ಆ.1ರಂದು ಅವರ ಜಯಂತಿ ಆಚರಣೆ ಅಂದ್ರೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನವಲ್ಲ; ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನವಾಗಿದೆ. 1920ರ ಆ.1ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಅಣ್ಣಾಭಾವು ಸಾಠೆಯವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡವರು. ಬಡತನ, ಹಸಿವು, ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯ, ಜಾತಿ ಅಸಮಾನತೆ, ಶ್ರಮಿಕರ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತ ಜನರ ನೋವುಗಳನ್ನು ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಅರಮನೆಗಳ ಕಥೆಯಾಗದೆ, ಗುಡಿಸಲುಗಳ ಬದುಕಿನ ಕಥೆಯಾಯಿತು; ದುಡಿಯುವ ಕೈಗಳ ಬೆವರಿನ ಕಥೆಯಾಯಿತು; ಹಸಿದ ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೋವಿನ ಕಥೆಯಾಯಿತು.
ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ವಿಶೇಷತೆ ಅಂದ್ರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತಂದದ್ದು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕು, ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಕಷ್ಟ, ಬಡತನ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳು ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯೂ ಅಣ್ಣಾಭಾವು ಸಾಠೆಯವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪಾತ್ರಗಳು, ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಅಣ್ಣಾಭಾವು ಸಾಠೆಯವರು ಕೇವಲ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಲ್ಲ. ಅವರು ಕವಿ, ಕಥೆಗಾರ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಜನಶಾಹಿರ್ ಹಾಗೂ ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಲಾವಣಿ, ಪೊವಾಡ ಮುಂತಾದ ಜನಪದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಯ ಆಶಯವೂ ಇತ್ತು.
ಸಾಠೆ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ‘ಫಕೀರಾ’ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ, ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಈ ಕೃತಿ ಅಣ್ಣಾಭಾವು ಸಾಠೆಯವರ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಾಕ್ಷಿ. ಅವರ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಕೆಳಸ್ತರದ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತಂದವು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ದಲಿತ ಮತ್ತು ವಂಚಿತ ಜನರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಅಣ್ಣಾಭಾವು ಸಾಠೆಯವರ ಚಿಂತನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಮಾನವ ಸಮಾನತೆ. ಜಾತಿ, ವರ್ಗ, ಬಡತನ ಅಥವಾ ಅಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಗೌರವ ಕುಗ್ಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಶಯ. ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ, ದುಡಿಯುವವರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಬದುಕು ಸಿಗಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿರುವುದು ಅವರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಸಾಹಿತ್ಯರತ್ನ ಲೋಕಶಾಹಿರ್ ಅಣ್ಣಾಭಾವು ಸಾಠೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣಾಭಾವು ಸಾಠೆಯವರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದುವುದು ತುಂಬಾ ಅಗತ್ಯ. ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಷ್ಟೇ ಮುಂದುವರಿದರೂ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ-ವರ್ಗ ಅಸಮಾನತೆ, ಬಡತನ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯಗಳು ಉಳಿದಿದ್ದರೆ ನಿಜವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಮಗೆ ಸಮಾನತೆ, ಸಹೋದರತ್ವ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹ ಮಹಾನ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಧಾರೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ಹಾರ-ತುರಾಯಿ, ಭಾಷಣ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ಇಂದಿನ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಯುವ ಜನಾಂಗ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬೇಕು, ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಮುಂದಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಅಣ್ಣಾಭಾವು ಸಾಠೆಯವರ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಶೋಷಿತರ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು; ಅವರ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹಾಡನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು; ಅವರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಂದೆ ಘೋಷಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಠೆ ಅವರು ಕೇವಲ ಸಾಹಿತಿಯಲ್ಲ; ಜನರ ಬದುಕಿನ ಕವಿ, ಶ್ರಮಿಕರ ಧ್ವನಿ, ಶೋಷಿತರ ಆಶಾಕಿರಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರೇರಣೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ : ಬೀದರ್ | ವ್ಯಸನಮುಕ್ತ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕೈಜೋಡಿಸಿ: ಸಿಇಒ ಗಿರೀಶ್ ಬದೋಲೆ
ಅಣ್ಣಾಭಾವು ಸಾಠೆ ಅವರ ಜಯಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ‘ಮನುಷ್ಯನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಜಾತಿ ಇಲ್ಲ, ಮಾನವೀಯತೆಯಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ.
ಬರಹ : ಡಾ.ದೇವಿದಾಸ ತುಮಕುಂಟೆ, ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರು, ಬೀದರ್
