ಅಂದು ಮಾನ್ವಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮದ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಸಾದ್, ಇಂದು ದೇವದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹದ್ದಿನಾಳ ಗ್ರಾಮದ ಭೂಮಾನಂದ. ನಾಳೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಯುವಕ. ಹೀಗೆ ಹೆಸರುಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ; ದಲಿತ ಯುವಕರ ಸರಣಿ ಹತ್ಯೆ ಬರಿ ಕೊಲೆಯಲ್ಲ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಧಃಪತನ. ಘಟನೆ ನಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, ಆಕ್ರೋಶದ ಧ್ವನಿಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ತನಿಖೆಯ ಭರವಸೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಎಲ್ಲವೂ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಇನ್ನೂ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಜಾತಿಯ ತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ದುರಂತವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಸಮಾನತೆಯ ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸಿದರೂ, ಕೆಲವು ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜಾತಿಯ ಕತ್ತಲೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಾಗಿಲ್ಲ. ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು, ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಬದುಕಲು ಬಯಸಿ, ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ದಲಿತ ಯುವಕರ ಬದುಕು ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತಿದೆ.
ಒಂದು ಕೊಲೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹತ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಕನಸಿನ ಹತ್ಯೆ. ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಭವಿಷ್ಯದ ಹತ್ಯೆ. ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಆಶಯಗಳ ಹತ್ಯೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಲಿತ ಯುವಕನ ಸಾವಿನ ಹಿಂದೆ ಸಮಾಜದ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಜಾತಿ ದ್ವೇಷದ ಕರಾಳ ಮುಖ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಹಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು; ಆದರೆ ಇಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಅಪರಾಧಿ.
ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಈಗ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸುದ್ದಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಮರೆತು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಜನಸಮಾಜವೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇಂತಹ ಕ್ರೌರ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಂತಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವಕ್ಕಿಂತ ಜಾತಿಯ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ನೀಡುವ ಮನೋಭಾವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಳಂಕವಾಗಿದೆ.
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ “ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯೇ ಮುಖ್ಯ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಈ ಮಾತುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ. ಕಾನೂನುಗಳು ಬದಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಮನಸ್ಸುಗಳ ಗೋಡೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದಿಲ್ಲ. ಜಾತಿಯ ವಿಷ ಕೆಲವೆಡೆ ಇನ್ನೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳೊಳಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆಗಳ ಬ್ಯೂರೋ (NCRB) 2023ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ದಲಿತರ ವಿರುದ್ಧ ಒಟ್ಟು 57,789 ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 908 ದಲಿತರು ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಬಲಿಪಶುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (2014–2023) ದಲಿತರ ಮೇಲಿನ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 700 ರಿಂದ 1,000ರ ನಡುವೆ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದು ವರದಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 8,000 ರಿಂದ 9,000 ದಲಿತರು ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು.
ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ನೋವು, ಕಣ್ಣೀರು ಮತ್ತು ಮುರಿದುಹೋದ ಕನಸುಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಾಗಿವೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರಿದರೂ, ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ದ್ವೇಷ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದಲಿತ ಯುವಕರನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಮನೋಭಾವವೇ ಅನೇಕ ಅಮಾನವೀಯ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪ್ರಸಾದ್ ಆಗಲಿ, ಭೂಮಾನಂದ ಆಗಲಿ, ಅವರ ಸಾವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ದುರಂತವೆಂದು ನೋಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಗಂಭೀರ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸವೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು.
ಏಕೆಂದರೆ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ನಿಜವಾದ ಅಳತೆ ಅದರ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ; ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲನ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅದು ನೀಡುವ ಗೌರವದಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ದೇಶ ಮಹಾನ್ ಆಗುವುದು ಅದರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಮನುಷ್ಯನ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸುವ ಮಾನವೀಯತೆಯಿಂದ.
ದಲಿತ ಯುವಕರ ರಕ್ತದಿಂದ ಕೆಂಪಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ನೆಲಕ್ಕೆ ಇಂದು ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲ; ಸಮಾನತೆ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪ.
ಒಬ್ಬ ಯುವಕನ ಜೀವ ಕಳೆದುಹೋದಾಗ ಕೇವಲ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಒಂದು ಕನಸು, ಒಂದು ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಆಶಯಗಳೂ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಲಿತರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಮಾಜ ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಬರಹ– ತಾಯಪ್ಪ ಮರ್ಚಟ್ಹಾಳ್, ರಾಯಚೂರು.
