ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ 1,500 ಮೆಗಾವಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬೃಹತ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ‘ಅದಾನಿ ಗ್ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ’ ಕಂಪನಿಯು ದಿಢೀರನೆ ನೂರರಷ್ಟು ಪಾಲು ತಗ್ಗಿಸಿದೆ. ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಕಂಪನಿಯು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಈ ಬೃಹತ್ ಕಡಿತ ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬ ಆಘಾತಕಾರಿ ಅಂಶವನ್ನು ‘ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‘ ಪತ್ರಿಕೆಯು ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿದೆ.
ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಟಾನ್ ತಾಲೂಕಿನ ನಿವಾಡೆ, ತೊಂಡೋಶಿ, ಕಳಂಬೆ ಮತ್ತು ಜಾಲು ಗ್ರಾಮಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 150.74 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ‘ತಾರಳಿ ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್’ (ಪಿಎಸ್‌ಪಿ) ತಲೆ ಎತ್ತುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕೊಯ್ನಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮದ ‘ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ’ಕ್ಕೆ (ಇಎಸ್‌ಜೆಡ್) ಸೇರಿದ್ದು, ಭವ್ಯ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ (ಎಸ್‌ಟಿಆರ್) ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನಿಯಮದಂತೆ, ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಟ್ಟು ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ ಶೇ. 4ರಷ್ಟನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಠೇವಣಿ ಇಡಬೇಕು.
2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 11ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯವು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವಾಗ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ ₹5,675 ಕೋಟಿ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ, 2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 23ರಂದು ರಾಜ್ಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿ ಸಭೆಯು ಶೇ. 4ರಷ್ಟು ನಿಧಿ ಪಾವತಿ ಸೇರಿದಂತೆ 15 ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿತ್ತು. ಇದರನ್ವಯ 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮುಖ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ (ವನ್ಯಜೀವಿ) ಎಂ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು, ಶೇ. 4ರ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ₹227 ಕೋಟಿ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಕಂಪನಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಆದರೆ, 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8ರಂದು ಅದಾನಿ ಗ್ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ (ಸಿಒಒ) ನರೇಶ್ ತೆಲುಗು ಅವರು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಹೊಸದೊಂದು ಅಫಿಡವಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. “ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ 5,675 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾದೃಶ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಾಗಿತ್ತು (Analogous estimation). ಈ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯ ನೈಜ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕೇವಲ ₹56.75 ಕೋಟಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ತರ್ಕಹೀನವಾಗಿ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಕೇವಲ ಒಂದು ದಶಮಾಂಶ ಬಿಂದುವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ 227 ಕೋಟಿ ರೂ. ನಿಧಿಯನ್ನು ಕೇವಲ 2.27 ಕೋಟಿಗೆ ಇಳಿಸುವ ಹುನ್ನಾರ ಇದಾಗಿತ್ತು.
ಅಚ್ಚರಿಯೆಂದರೆ, ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ಈ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮರುಪ್ರಶ್ನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಪರಿಷ್ಕೃತ ವೆಚ್ಚದ ಶೇ. 1ರಷ್ಟು (₹56.75 ಲಕ್ಷ) ತಕ್ಷಣ ಪಾವತಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿ 56 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಜಮೆ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಎಸ್‌ಟಿಆರ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ತುಷಾರ್ ಚವಾಣ್ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಕಿ ಶೇ. 3ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಂಡಳಿಯ (ಎನ್‌ಬಿಡಬ್ಲ್ಯುಎಲ್) ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ನಂತರ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕುರಿತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, “ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಯಾಕೆ ಇಳಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ನೀವೇ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು” ಎಂದು ರೆಡ್ಡಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಈ ಬೃಹತ್ ಗೋಲ್‌ಮಾಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೌರವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಪಾಲಕ ರೋಹನ್ ಭಾಟೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. “1,500 ಮೆಗಾವಾಟ್‌ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ 56 ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲು ಸರ್ವಥಾ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಶಮಾಂಶ ಬಿಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿ 100 ಪಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಧಿಗೆ ಬರಬೇಕಿದ್ದ ₹225 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಕ್ಕೆ ವಂಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಈ ಅಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ತನಿಖೆಯಾಗಬೇಕು” ಎಂದು ಅವರು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ದೂರಿನ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಅರಿತ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoEF&CC) ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತು ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತ್ವರಿತ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿಯ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಕೊಯ್ನಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮದ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಕೂಡ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿವೆ.
ಒಂದೆಡೆ ವನ್ಯಜೀವಿ ನಿಧಿಗೆ ಕನ್ನ ಹಾಕಿದ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅದಾನಿ ಸಮೂಹವು, ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಹತಾಶ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. “ಯೋಜನೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿದೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ನಾವು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಕೆರೆಗಳಿಂದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವೇ ಆಗಲಿದೆ” ಎಂದು ಕಂಪನಿಯ ವಕ್ತಾರರು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮೂಲ ವಿವಾದವಾದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ‘ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ ದಿಢೀರ್ ಕಡಿತ’ದ ಕುರಿತು ಕೇಳಲಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಾಗದೆ ವಕ್ತಾರರು ಜಾಣಮೌನ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಂಪನಿಯ ಈ ನಡೆಯು, ವನ್ಯಜೀವಿ ನಿಧಿಯನ್ನು ಕಬಳಿಸಲು ರೂಪಿಸಿದ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಂಚನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿ ಜಗಜ್ಜಾಹೀರು ಮಾಡಿದೆ.
