ಕಾಲದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಕಾಲಜ್ಞಾನ, ಎಲ್ಲರೊಳಗೂ ಬೆಳಗುವ ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯ ತತ್ವ, ಕಪಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟಿರುವ ನೀಲಗಾರರ ಗಾಯನ ಪರಂಪರೆ
ತಂಬೂರಿಯ ನಾದ ಮೊಳಗುತ್ತದೆ. ಜಾಗಟೆಯ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಕಂಡಾಯವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನೀಲಗಾರರು ಹಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಸಂಗೀತದ ಆರಂಭವಲ್ಲ; ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಉಳಿದು ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕ್ಷಣ. ಆ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಕಥೆಯಿದೆ, ತತ್ವವಿದೆ, ಸಂಭಾಷಣೆಯಿದೆ, ಹಾಸ್ಯವಿದೆ, ಪವಾಡಗಳಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಮಾಜದ ಅಸಮಾನತೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಪಟ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಧ್ವನಿಯೂ ಇದೆ.
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸಂತನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗದು. ಅದು ಜನರ ಬದುಕು, ನಂಬಿಕೆ, ಸಂಘರ್ಷ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಜನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯ. ಈ ಕಾವ್ಯದೊಳಗೆ ಕಾಲಜ್ಞಾನ, ಸ್ವರವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.
ಕಾಲಜ್ಞಾನ ಎಂದರೇನು?
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರನ್ನು ಮಂಟೇದಲಿಂಗಯ್ಯ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಊಹಿಸುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ. ಕಾಲದ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಾನವ ನಡವಳಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಧರ್ಮದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಚಿಂತಿಸುವ ಜನಪದ ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಕಾಲಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಪದವು ಕಾಲದ ಕುರಿತು ಹೊಂದಿರುವ ಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವರ್ತಮಾನದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಳುವ ನುಡಿಗಳು, ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಕನ್ನಡದ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಲಜ್ಞಾನ ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಪದಗಳ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಆದರೂ, ಈ ಕಾಲಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆಯು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಜನಪದ ತಾತ್ವಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದು.
ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿದ ಜ್ಞಾನದ ಸಂದೇಶ
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾಲಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕಟಿತ ಉಲ್ಲೇಖವೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಲುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ:
“ಕಂದಾ, ಕಾಲ ಕಳೆಯೋಗಂಟಾ; ನನ್ನ ಕಾಲಜ್ಞಾನದ ಬುಕ್ಕು ಬಾಳುತದೆ, ನನ್ನ ಕಂದಾ.”
ಈ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂದೇಶವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಕಾಲಜ್ಞಾನದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೇವಲ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುವ ಗ್ರಂಥವೆಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳು, ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು.
ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಅನುಭವ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನವರು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನವರು ಪುನರಾವರ್ತಿಸದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸುವುದೂ ಜ್ಞಾನದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಲಜ್ಞಾನವು ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಹೇಳುವ ನುಡಿಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಿಂತನೆಯೂ ಆಗಿದೆ.
ಪರಂಜ್ಯೋತಿ: ಎಲ್ಲರೊಳಗೂ ಇರುವ ಬೆಳಕು
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಪರಂಜ್ಯೋತಿ ಎಂದರೆ ಪರಮ ಬೆಳಕು. ಇದು ಕೇವಲ ಹೊರಗೆ ಬೆಳಗುವ ದೀಪವಲ್ಲ. ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಜ್ಞಾನ, ಮನುಷ್ಯನೊಳಗಿನ ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೆಳಕಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು.
ನೀಲಗಾರರ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹಾಡು ಈ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಗುರು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಹಾಡು
ಪದವ ಹೇಳೊ ನಾಲಿಗೇಗೆ ಒಲಿದು ಬಾಪ್ಪ ಧರ್ಮಗುರುವೆ ಸಿದ್ದಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ಬನ್ನಿ… ಮಂಟೇದ ಲಿಂಗಯ್ಯ ದಯಮಾಡೋ… ನಂಬಿದವರ ಮನೆಯ ಒಳಗೆ ತುಂಬಿ ತುಳುಕಾಡುಬಾಪ್ಪ ಸಿದ್ದಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ಬನ್ಯೋ…
ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಭಕ್ತರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಳಿತಾಗಲಿ ಎಂಬ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರು ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನದ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ.
ತಿಪ್ಪೆಯ ಮೇಲೂ ಬೆಳಗುವ ಪರಂಜ್ಯೋತಿ
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟವಾದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉಲ್ಲೇಖವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಾಲುಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ.
“ತಿಪ್ಪೆ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಿಟ್ಟರು ಭಿನ್ನ-ಭೇದ ಇಲ್ಲದೆ, ಉರಿವ ಏಕದುಡ ಪರಂಜ್ಯೋತಿ.”
ಈ ಸಾಲುಗಳು ಸರಳವಾದರೂ ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ತಿಪ್ಪೆ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸ್ಥಳದ ಸಂಕೇತ. ಆದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಿಟ್ಟ ದೀಪವೂ ತನ್ನ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೀಪದಂತೆಯೇ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ದೀಪವು ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದರ ಬೆಳಕಿನ ಗುಣ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ರೂಪಕವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶವೊಂದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಜನ್ಮ, ಜಾತಿ, ವೃತ್ತಿ, ಬಡತನ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದದ್ದು ಎಂಬ ಆಶಯ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯ ತತ್ವವು ದೇವರನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗೂ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ಇದೆ ಎಂಬ ಸಮಾನತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಇದು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ.
88 ನೀಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಘನನೀಲ ಸಿದ್ಧ
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯದ ಗಾಯನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪ್ಪಾಜಿಯವರಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಸಿದ್ಧಪ್ಪಾಜಿಯನ್ನು 88 ನೀಲಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಘನನೀಲ ಸಿದ್ಧನೆಂದು ಹಾಡುವ ಪರಂಪರೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
“ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ನೀಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮುದ್ದು ಘನನೀಲ ಸಿದ್ಧ.”
ಈ ಸಾಲು ಸಿದ್ಧಪ್ಪಾಜಿಯವರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುಪರಂಪರೆಯೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಗುರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ನಂಬಿಕೆ, ತತ್ವ, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸರಣದ ಸಂಬಂಧವೂ ಆಗಿದೆ.
ಸಿದ್ಧಪ್ಪಾಜಿಯವರ ಕುರಿತ ಹಾಡುಗಳು ಈ ಗುರುಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಕಲ್ಯಾಣ ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಲು: ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನ ಕಪಟಕ್ಕೆ ಸವಾಲು
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಲು ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಬಸವಣ್ಣ, ನೀಲಮ್ಮ, ಕಲ್ಯಾಣದ ಶರಣರು ಮತ್ತು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ನಡುವಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ನೀಲಗಾರರು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಗುರು ಯಾರು? ನಿಜವಾದ ಶರಣ ಯಾರು? ಧರ್ಮದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೇನು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಕಟಿತ ವಿಮರ್ಶಾ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಕಾವ್ಯದ ಎರಡು ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಈ ಸಂಘರ್ಷದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಶರಣರು ಬರುವ ಸೂಚನೆ
ನಾಲಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ಗಂಟೆ ಬಾಗುಲಲಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು ಕುಡುವಿಲ್ಲದ ನಗಾರಿ ಬಾಗುಲಲಿ ಇರಬೇಕು ನಮಗಿಂತ ಶರಣರು ನಮ್ಮ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ…
ಈ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶರಣರು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ತಕ್ಷಣ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಾಲಿಗೆಯಿಲ್ಲದ ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ಕುಡುವಿಲ್ಲದ ನಗಾರಿಯನ್ನು ಇರಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ನಾಟಕೀಯ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮಾನದಂಡ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಹೌದು.
ಕಪಟ ಜಂಗಮರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ
ಕೇಳಿರಪ್ಪ ಈ ಕಳ್ಳ ಜಂಗಮರ ಕೊರಳಲ್ಲಿರ್ತಕ್ಕಂತ ಲಿಂಗುಗೊಳೇ ಇವರ ಕೊರಳಲ್ಲೀ ಕಾಲ ಕಳಿಬೇಡಿ ಕಂದಾ…
ಈ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ನಿಜವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಪಟ, ಆಡಂಬರ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಧ್ವನಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಲ್ಯಾಣ ಪಟ್ಟಣದ ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ಗುರು ಮತ್ತು ಶರಣತ್ವದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕಪಟ, ಮಡಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಆಡಂಬರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು.
ಹೀಗಾಗಿ, ಕಲ್ಯಾಣ ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಲು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಶರಣ ಚಳವಳಿಯ ಆಶಯಗಳು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಜನಪದ ಕಥನವಾಗಿಯೂ ಅದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು.
ವಚನ, ಸ್ವರವಚನ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಹಾಡು: ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ವಚನ, ಸ್ವರವಚನ, ಕಾಲಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಹಾಡು ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಾರದು.
ವಚನ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾತ್ವಿಕ ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯರೂಪ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳಂತಹ ಕೃತಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶರಣರ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಸ್ವರವಚನ: ಹಾಡುವ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವಚನವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ತಾತ್ವಿಕ ರಚನೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯ ಕೆಲವು ರಚನೆಗಳು ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.
ಕಾಲಜ್ಞಾನ: ಕಾಲದ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಾನವ ನಡವಳಿಕೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆ.
ಜನಪದ ಹಾಡು: ಜನಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡು, ವಿವಿಧ ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಸಾಗುವ ಹಾಡು.
ಈ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಲ್ಲ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯದ ವಿಶೇಷತೆಯೇ ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದೇ ಕಥನದೊಳಗೆ ಬೆರೆತು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ.
ನೀಲಗಾರರು: ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿದವರು
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ನೀಲಗಾರರು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಜನಪದ ಗಾಯಕರು. ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುವ ಕಲಾವಿದರೆಂದು ನೋಡುವುದು ಅಪೂರ್ಣ. ಅವರು ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಗ್ರಾಹಕರು, ಕಥನಕಾರರು ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಗಾಯಕರೂ ಹೌದು.
ಒಂದು ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಉಳಿಸುವುದು ಒಂದು ವಿಧಾನವಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಹಾಡಿ, ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಕಲಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನ. ನೀಲಗಾರರು ಎರಡನೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯದ ದೀರ್ಘ ಕಥನವನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಕಥೆಯ ಘಟನೆಗಳು, ಪಾತ್ರಗಳ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತ, ಲಯ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಬೇಕು. ಶ್ರೋತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು.
ತಂಬೂರಿ, ಜಾಗಟೆ ಮತ್ತು ಕಂಡಾಯದಂತಹ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಕೇತಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಗಾಯನವು ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರದರ್ಶನಕಲೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
ಕನ್ನಡದ ಮೌಖಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಗದ್ಯ, ಪದ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೀಲಗಾರರು ಕೇವಲ ಕಾವ್ಯದ ಗಾಯಕರಲ್ಲ; ಅದರ ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆಯ ವಾಹಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜನಪದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯ ತತ್ವ
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಕಾವ್ಯದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳ ಮಹಿಮೆ, ಶಿಷ್ಯರ ಜೀವನ, ಧರ್ಮದ ಅರ್ಥ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯ ತತ್ವಗಳು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.
ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಹಾಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ಗಾಯಕನ ಹೆಸರು, ಊರು, ಹಾಡಿನ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ದಾಖಲಿಸಿದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಮೂದಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ.
ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯ ಗೀತೆಯ ಆಶಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಈ ಲೇಖನಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ಹೊಸ ಜನಪದ ಶೈಲಿಯ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ಮೂಲ ವಚನಗಳಾಗಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ಮೂಲ ಕಾವ್ಯದ ಭಾಗಗಳಾಗಲಿ ಅಲ್ಲ.
1. ಜ್ಯೋತಿಯ ದಾರಿ
ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲಿ ಜ್ಯೋತಿ ಉರಿದೈತೆ, ಬಡವನ ಗುಡಿಸಲಲಿ ದೀಪವು ಉರಿದೈತೆ; ಬೆಳಕಿಗೆ ಬೇಧವ ಮಾಡಬೇಡ ಮನುಜಾ, ಎಲ್ಲರ ಒಳಗೊಂದು ಪರಂಜ್ಯೋತಿ ಇದೆ.
ಆಶಯ: ಬೆಳಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಸಮಾನ ಗೌರವ ದೊರೆಯಬೇಕು. ಜನ್ಮ ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾರನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು.
2. ಗುರು ತೋರಿದ ದಾರಿ
ತಂಬೂರಿ ನಾದವು ಊರಿಗೇ ಕೇಳಿತು, ಕಂಡಾಯದ ಸಂಕೇತ ದಾರಿಯ ತೋರಿತು; ಮನುಜರ ಮನದಲಿ ದ್ವೇಷವು ಕಳೆಯಲಿ, ಧರೆಗೆ ದೊಡ್ಡವರ ತತ್ತ್ವವು ಉಳಿಯಲಿ.
ಆಶಯ: ಜನಪದ ಸಂಗೀತವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ.
3. ಕಾಯಕದ ಘನತೆ
ಹೊಲವನು ಉಳುವವ ಕೈಯಲಿ ಜ್ಞಾನ, ಕಲ್ಲನು ಕೆತ್ತುವವ ಕೈಯಲಿ ಜ್ಞಾನ; ದುಡಿಮೆಯ ಮೌಲ್ಯವ ಅರಿಯದ ಸಮಾಜ, ಸಮಾನತೆಯ ದಾರಿಯ ಕಾಣದು ಎಂದೂ.
ಆಶಯ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವೃತ್ತಿಗೂ ಗೌರವವಿದೆ. ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಮಹತ್ವದ್ದು.
ಕಾಲಜ್ಞಾನ ವಚನಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ?
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿಯವರ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಲಜ್ಞಾನ ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರವಚನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಕನ್ನಡದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ.
ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವಚನಗಳ ಮೂಲ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಅವು ಯಾವ ಮಠದಲ್ಲಿ, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬೇಕು.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೀಲಗಾರರು ಹಾಡುವ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂದೇ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು.
ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ವಚನಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಅವು ರೂಪುಗೊಂಡಿರಬಹುದಾದ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಇಂತಹ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಮೌಖಿಕ ಪ್ರಸರಣ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಆಶಯಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯಲಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗದಿರುವ ಅನೇಕ ಜನಪದ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತು ನಶಿಸಿಹೋಗದಂತೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಜನಪದ ಜ್ಞಾನದ ಜೀವಂತ ಬೆಳಕು
ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯ ಕಾಲಜ್ಞಾನ, ಸ್ವರವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಹಳೇ ಮೈಸೂರು | ಕಲ್ಯಾಣದಿಂದ ಬೊಪ್ಪೇಗೌಡನಪುರದವರೆಗೆ: ಜನಪದ ಕಾವ್ಯದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ
ಕಾಲಜ್ಞಾನವು ಕಾಲದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯ ತತ್ವವು ಎಲ್ಲರೊಳಗೂ ಇರುವ ಬೆಳಕನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಪಟ್ಟಣದ ಪ್ರಸಂಗವು ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಪಟವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ನೀಲಗಾರರ ಗಾಯನವು ಈ ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳಿಂದ ಹೊರತಂದು ಜನರ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಗಾಂಧೀಯ ‘ರಾಮ’-ಮನುವಾದಿಗಳ ‘ಶ್ರೀರಾಮ’ನಲ್ಲ
ತಂಬೂರಿಯ ನಾದ ನಿಂತರೂ ಆ ಗಾಯನದ ಸಂದೇಶ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ನೀಲಗಾರರ ಕಂಠದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಡಿನಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕಾಲದ ಅನುಭವ, ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ತಲುಪಬೇಕಾದ ಜನಪದ ಜ್ಞಾನ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಹೊರಗೆ ‘ರಾಮ’-ಒಳಗೆ ‘ನಾಥೂರಾಮ’: ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ತಾತ್ವಿಕತೆಯ ಮುಂದೆ ಬಲಪಂಥೀಯ ರಾಜಕಾರಣದ ಆತಂಕ
ಮುಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ:.. ಸಿದ್ಧಪ್ಪಾಜಿ, ರಾಚಪ್ಪಾಜಿ, ಚೆನ್ನಾಜಮ್ಮ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡಮ್ಮತಾಯಿಯ ಕಥನಗಳು; ಬೊಪ್ಪೇಗೌಡನಪುರ, ಕಪ್ಪಡಿ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಲ್ಲೂರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮಹತ್ವ; ಜನಪದ ಧರ್ಮ, ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯ ಇಂದಿನ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸೋಣ.
