ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಣಿಗೆಯಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಬೃಹತ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಒಂದು ‘ಖಾಸಗಿ ಟ್ರಸ್ಟ್’ ಎಂಬಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಕಳಂಕವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಕರೋನಾ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ (Covid-19) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ’ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್’ (PM CARES) ನಿಧಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಬರೋಬ್ಬರಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ವಿಳಂಬದ ನಂತರ ಕೊನೆಗೂ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿವೆ. 2023-24 ಮತ್ತು 2024-25ನೇ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷಗಳ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ (ಆಡಿಟ್) ವರದಿಗಳನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ವರದಿಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ನಿಧಿಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿನ ಈ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಕಳಂಕ ತರುವಂತೆ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
ವರದಿಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಅಚ್ಚರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಿವೆ. ಮಾರ್ಚ್ 31, 2025ರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 8,452 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತ ಜಮೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ 2024-25ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ನಿಧಿಯಿಂದ ಜನರಿಗಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದು ಕೇವಲ 87.85 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳು ಮಾತ್ರ. ಅಂದರೆ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಒಟ್ಟು ನಿಧಿಯ ಶೇಕಡಾ 0.01 ರಷ್ಟನ್ನು (ಅಥವಾ 10,000 ದಲ್ಲಿ 1 ಭಾಗ) ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 87.84 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ‘ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್’ ಯೋಜನೆಗೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಉಳಿದ 451 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಂಎಸ್ ಶುಲ್ಕಗಳಿಗಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ 7,846 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಿಗಳಲ್ಲಿ (Fixed Deposits) ಮತ್ತು 605 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ: ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದೇ ದಾರಿಯೇ?
ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ನಿಧಿಯು ಈಗ ದೇಣಿಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಡ್ಡಿಯಿಂದಲೇ ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. 2024-25ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿಯಿಂದಲೇ ಬರೋಬ್ಬರಿ 475 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಆದಾಯ ಬಂದಿದೆ. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ಒಟ್ಟು ದೇಣಿಗೆಯ ಮೊತ್ತ ಕೇವಲ 480 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು. ಅಂದರೆ, ವರ್ಷವಿಡೀ ಜನರಿಗಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾದ 87.85 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗಿಂತ 500 ಪಟ್ಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಕೇವಲ ಬಡ್ಡಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಧಿಗೆ ಹರಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದು ನಿಧಿಯ ಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ದಿವ್ಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ನಿಧಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ನಿಧಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಇದರ ಹುದ್ದೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ ಗೃಹ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಇದರ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಇದೊಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ‘ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಧಿ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 2013ರ ಅಡಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (CSR) ಮತ್ತು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆ (80G) ಅಡಿ ಶೇಕಡಾ 100ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿ ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ದೇಣಿಗೆ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ (RTI) ಅಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಇದೊಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ‘ಖಾಸಗಿ ಟ್ರಸ್ಟ್’ ಆಗಿದ್ದು, ಆರ್.ಟಿ.ಐ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕೂಡ ಭಾರೀ ಅನುಮಾನಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. 2023-24ನೇ ಸಾಲಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಮುಗಿದು 28 ತಿಂಗಳುಗಳೇ ಕಳೆದಿದ್ದರೂ ಅದರ ವರದಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ದಿಢೀರನೆ 2019-20 ರಿಂದ ಆಡಿಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಆಡಿಟರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ SARC & Associates ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಹೊಸ ಆಡಿಟರ್ ಆದ KKC & Associates LLP ಮೂಲಕ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ (2023-24 ಮತ್ತು 2024-25) ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಆಗಸ್ಟ್ 6 ಮತ್ತು 7 ರಂದು ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬಾಕಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಏಕಾಏಕಿ ಮುಗಿಸಿದ ಅನುಮಾನವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ನಿಧಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಹಣ ಈಗ ತೀವ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಬಿರುಗಾಳಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಟಿಕ್‌ಟಾಕ್ (TikTok), ಹುವಾವೆ (Huawei) ಮತ್ತು ಶಿಯೋಮಿ (Xiaomi) ಯಂತಹ ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಟೆಕ್ ದೈತ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ನಿಧಿಗೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿವೆ ಎಂದು ಕೇರಳದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಘಟಕ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದೆ. ಲಡಾಖ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 4067 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೌನ ವಹಿಸಲು ಈ ದೇಣಿಗೆಗಳೇ ಕಾರಣವೇ ಎಂಬ ಖಾರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಎತ್ತಿವೆ.
ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ನಿಗೂಢ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ‘ಮರುಪಾವತಿ’ (Refunds) ಮೊತ್ತ. 2024-25ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (Implementing agencies) ಬರೋಬ್ಬರಿ 324.66 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪಿಎಂ ಕೇರ್ಸ್ ನಿಧಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು? ಮತ್ತು ಅವರು ಅದನ್ನು ಏಕೆ ಮರುಪಾವತಿಸಿದರು? ಎಂಬ ಯಾವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ವಿವರಣೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಕಳಪೆ ಉಪಕರಣಗಳ ಸರಬರಾಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಮರುಪಾವತಿ ನಡೆದಿದೆಯೇ ಎಂದು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಅಂಜಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಿಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವಿಶ್ವಾಸವೂ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ (2020-21) 7,184 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟಿದ್ದ ದೇಶೀಯ ದೇಣಿಗೆ, 2021-22ರಲ್ಲಿ 1,896 ಕೋಟಿಗೆ ಹಾಗೂ 2023-24ರಲ್ಲಿ 681 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕುಸಿದಿತ್ತು. ಇದೀಗ 2024-25ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಶೇ. 30ರಷ್ಟು ಕುಸಿದು ಕೇವಲ 479 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆ ಕೂಡ 2020-21ರಲ್ಲಿದ್ದ 495 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಂದ ಭಾರಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇವಲ 92.8 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತಿದೆ. ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆಯೇ ಈ ಇಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಈಗ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಜಮಾ-ಖರ್ಚಿನ ದಾಖಲೆ (Receipts and Payments Account) ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆಗಳು ಈ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ. 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 31ಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಧಿಯ ನಿಖರವಾದ ಮುಕ್ತಾಯದ ಶಿಲ್ಕು (Closing Balance) ₹84,52,06,70,758 ಆಗಿದ್ದು, ಈ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಕೆಕೆಸಿ ಆಂಡ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧಕರು ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2026 ರಂದು ಹಾಗೂ ದೆಹಲಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2026 ರಂದು ಸಹಿ ಹಾಕಿರುವುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ನಕ್ಷೆಗಳು ನಿಧಿಯ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ; 2023-24ನೇ ಸಾಲಿನಿಂದ ಒಟ್ಟು ನಿಧಿಯ ಶೇಕಡಾ 93ರಷ್ಟು ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರ ಠೇವಣಿಗಳಿಗೆ (Fixed Deposits) ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಠೇವಣಿಗಳ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 2024-25ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಧಿಗೆ ಬಂದ ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯವು (₹475 ಕೋಟಿ) ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಹರಿದುಬಂದ ದೇಣಿಗೆಯ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಬಹುತೇಕ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ನಕ್ಷೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ನ ಎರಡು ಚರಣಗಳ ಹಾಡಿದರೆ ಸಾಕೇ? ಉಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಚರಣಗಳು ಬೇಕೇ?
ಕರೋನಾ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮುಗಿದಿರುವುದರಿಂದ ಹಣದ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಬಡ್ಡಿಯ ಮೂಲಕ ಹಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕಡೆಯ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಣಿಗೆಯಿಂದ ರೂಪಿತವಾದ ಬೃಹತ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಒಂದು ‘ಖಾಸಗಿ ಟ್ರಸ್ಟ್’ ಎಂಬಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ಆಡಳಿತದ ಭರವಸೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಕಳಂಕವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ.
