2014ರಿಂದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತದ ಬಲಿಷ್ಠ ಸರ್ಕಾರವಿದ್ದರೂ, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಭಲ್ಲಾ ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. “ಖ್ಯಾತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇದೇ ಐಎಎಸ್, ಐಎಫ್ಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ
ಯುವಜನರ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಹೋರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ‘ಜೆನ್-ಝಿ’ (Gen-Z) ತಲೆಮಾರು ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು ಮೋದಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗ, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಐಎಂಎಫ್‌ನ (IMF) ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಖ್ಯಾತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸುರ್ಜಿತ್ ಭಲ್ಲಾ ಸ್ಫೋಟಕ ಸತ್ಯವೊಂದನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ‘ಡಿಕೋಡರ್’ (DeKoder) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ‘ಇಂಡಿಯಾ ಅಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್’ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ನಿಧಿ ರಾಝ್ದಾನ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಅವರು ಬಯಲು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’ (Deep State – ಗುಪ್ತ ಕಾರ್ಯಾಂಗ). ಈ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಕೇವಲ ಸೂತ್ರದ ಬೊಂಬೆಯಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಟುವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಕುರಿತಾದ ಅಜೀಂ ಪ್ರೇಮ್‌ಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವರದಿಯನ್ನು ಪತ್ರಕರ್ತೆ ನಿಧಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ 15ರಿಂದ 25 ವಯೋಮಾನದವರಲ್ಲಿ ಶೇ. 40ರಷ್ಟು ಮತ್ತು 25ರಿಂದ 29 ವಯೋಮಾನದವರಲ್ಲಿ ಶೇ. 20ರಷ್ಟು ನಿರುದ್ಯೋಗವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿಯೂ ಶೇ. 50ರಷ್ಟು ಪದವೀಧರ ಯುವಕರಿಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಕ್ಕಿದರೂ, ಕೇವಲ ಶೇ. 7ರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಖಾಯಂ ವೇತನ ಸಹಿತ (permanent salaried) ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶಕ್ಕೊಂದು ಉದ್ಯೋಗ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಆತಂಕ ತಂದಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಭಲ್ಲಾ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಕೇವಲ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಚೀನಾ, ಯುರೋಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಾವು ಉದ್ಯೋಗದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ವಿಧಾನವೇ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯೋಗದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವಾಗ 25ರಿಂದ 54 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ‘ಪ್ರಧಾನ ವಯೋಮಾನ’ದವರ (Prime age bracket) ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ 18ರಿಂದ 22 ವರ್ಷದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. 25-54ರ ವಯೋಮಾನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, 2011ರಿಂದ 2025ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೇತನ ಸಹಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ವಾರ್ಷಿಕ ಶೇ. 4.2ರ ದರದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿದೆ. ಇದು 2004ರಿಂದ 2011ರ ನಡುವೆ ಶೇ. 3.7ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ವೇತನ ಸಹಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 2004ರ ಬಳಿಕ ಅತಿ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಬ್ಲೂ-ಕಾಲರ್ (blue-collar) ಕೆಲಸಗಾರರ ವೇತನವು ವೇತನ ಸಹಿತ (salaried) ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವೇತನಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವನ್ನು ಕೂಡ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.
ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಕೊರತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ‘ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗ’ಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗದಿರುವುದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಅಥವಾ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಸುಬುಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯೋಗ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. ಕಾಲೇಜು ಪದವೀಧರರು ಖಾಯಂ ವೇತನ ಸಹಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ವೇತನ ಸಹಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಭಾರಿ ಕುಸಿತ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ನಾಯಕರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇನ್ನು ನೇಮಕಾತಿ ಪತ್ರ ಸಿಗದೆ ಇರುವುದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೇತನ ಸಹಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲ ಕೃಷಿಯೇತರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಖಾಸಗಿ ವಲಯವನ್ನು ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಗಂಭೀರ ಕಳವಳ.
ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳಲು ನೇರ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು ಇದೇ ‘ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್’. ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹೆದರುವ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನೀತಿಗಳ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದೇಶದ ಕೆಲವು ಬಲಿಷ್ಠ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಈ ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ರೂವಾರಿಗಳು. ಈ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ತೆರೆಯ ಹಿಂದಿದ್ದುಕೊಂಡು ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಬೊಂಬೆಗಳ (Puppets) ರೀತಿ ಆಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಈ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ನಾವು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ದೂಷಿಸಿ ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಅಸಲಿ ಆಟಗಾರರು ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದು ಹಿರಿಯ ಐಎಎಸ್ (IAS) ಮತ್ತು ಐಎಫ್ಎಸ್ (IFS) ಅಧಿಕಾರಿಗಳು. ಸುರ್ಜಿತ್ ಭಲ್ಲಾ ಅವರು ಈ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ‘ಪಾಳೇಗಾರೀ ಕುಲೀನರು’ (Feudal Aristocrats) ಎಂದು ಜರೆದಿದ್ದಾರೆ. “ಭಾರತೀಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ, ಬಡವರ ಹಾಗೂ ದೀನದಲಿತರ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಮಗೆ ನಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೀತಿಗಳು ಬೇಕು” ಎಂಬ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾದ, ಹೊರಗಿನವರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳೆಂಬ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದಾರವನ್ನು (strings) ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಲ್ಲಾ ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.
2014ರಿಂದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತದ ಬಲಿಷ್ಠ ಸರ್ಕಾರವಿದ್ದರೂ, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಭಲ್ಲಾ ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. “ಖ್ಯಾತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇದೇ ಐಎಎಸ್, ಐಎಫ್ಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಉದ್ಯಮಿಗಳ ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದಂತಹ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತ ಇನ್ನು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು (Trade Agreements) ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿರುವ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ, ಬ್ರಿಟನ್ ಹಾಗೂ ಜಪಾನ್ (2011ರಲ್ಲಿ) ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಾವು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಖೇದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.
ಬಲಿಷ್ಠ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಲಾಬಿಗೆ ಮಣಿದು 2014ರ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ‘ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದೇಶಗಳ’ (Quality Control Orders – QCO) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪಾಲಿಯೆಸ್ಟರ್ (Polyester) ಉದ್ಯಮವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲ ವಲಯ. ಆದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಯೆಸ್ಟರ್ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಶೇ. 25ರಷ್ಟು ಭಾರಿ ಸುಂಕ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಬಲಿಷ್ಠ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಈ ನೀತಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಜವಳಿ ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನೆರೆಯ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶಗಳು ನಮ್ಮ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
2014ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸರ್ಕಾರವು ವ್ಯಾಪಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ಆದರೆ, 2016ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಹೊಸ ‘ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ’ (Bilateral Investment Treaty – BIT) ದೇಶದ ಪಾಲಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕಾರಿಯಾಯಿತು. ಹಳೆಯ ನಿಯಮದಂತೆ, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಬಂದರೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆದಾರರ ಮೊರೆ ಹೋಗಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ 2016ರ ಹೊಸ ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರುವ ಮುನ್ನ ಕನಿಷ್ಠ 5 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವತಃ ಭಾರತೀಯರೇ ಇಲ್ಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಹಿಂಜರಿಯುವಾಗ, ಈ ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಭಾರಿ ಹೊಡೆತ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ಭಲ್ಲಾ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ದೋಷಪೂರಿತ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾದರೂ ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ. 2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ (ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ) ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ತಮ್ಮ ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಈ ಹೂಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು (BIT) ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕಡ್ಡಾಯ 5 ವರ್ಷದ ನಿಯಮವನ್ನು 3 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ವದಂತಿ (rumor) ಸಹಿತ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇಷ್ಟು ಸಮಯ ಕಳೆದರೂ ಅದು ಇನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಿಲ್ಲ. ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೊರಟರೂ, ಈ ಡೀಪ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಬಲಿಷ್ಠ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರಿಶಾಹಿಯ ಈ ಕಪಿಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹೊರಬಾರದ ಹೊರತು, ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಅಸಾಧ್ಯ ಹಾಗೂ ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ’ದ ಕನಸು ನನಸಾಗುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂದು ಸುರ್ಜಿತ್ ಭಲ್ಲಾ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
