ಜನಪರ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಕ ಸಮೃದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕನಸನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಂತೆ ತಳಪಾಯ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ, ರಾಜರ್ಷಿ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಪೂರ್ತಿ.
ಇಂದು ಆಧುನಿಕ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ನಿರ್ಮಾತೃ, ಪ್ರಜಾವತ್ಸಲ ರಾಜರಾದ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನ. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬೇಕಾದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೀಡಿದ ಇವರ ಕಾಲವನ್ನು ʼಮೈಸೂರಿನ ಸುವರ್ಣ ಯುಗʼ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಿಂದಲೇ ʼರಾಜರ್ಷಿʼ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಜನಪರ ಆಡಳಿತವು ಆಧುನಿಕತೆ, ಜನಕೇಂದ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.
ಅವರ ಆಡಳಿತ ಕಾಲವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಮಕಾಲೀನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕನಸು ಕಾಣುವವರಿಗೂ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 1894ರಿಂದ 1940ರವರೆಗೆ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಹಾರಾಜರಾಗಿ ಆಳಿದ ಅವರು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ಆಡಳಿತ ಮಾದರಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ʼರಾಜರ್ಷಿʼ ಎಂಬ ಬಿರುದಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.
ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಅತ್ಯಂತ ಗಣನೀಯ ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಂದ ಬೃಹತ್ ಕ್ರಾಂತಿ. 1911ರಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ(ಕೆಆರ್‌ಎಸ್) ಅಣೆಕಟ್ಟು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಬೃಹತ್ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೈಸೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಹಾಸನ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಿ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1902ರ ವೇಳೆ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಶಿವನಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ʼವಿದ್ಯುತ್ ನಗರಿʼ ಎನ್ನುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.
ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು. 1916ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ದಲಿತರು, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡಿ, ಹಲವು ಬಾಲಕಿಯರ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ತೆರೆದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವತ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅಂದಿನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.
ಜೆ ಎನ್ ಟಾಟಾ ಅವರ ಕನಸಿನ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್’ (IISc) ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಾಲ್ವಡಿಯವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ 370 ಎಕರೆ ಜಮೀನು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ IISc ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಕೇವಲ ಅರಸರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಮಹಾನ್ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು
- ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯ ಸಬಲೀಕರಣ: ದೇಶದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಧ್ವನಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲು ‘ಮೈಸೂರು ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆ’ಯನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ‘ನ್ಯಾಯ ವಿಧಾಯಕ ಸಭೆ’ಯನ್ನು(Legislative Council) ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು.
ಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿ(ಮಿಲ್ಲರ್ ವರದಿ): ಮಿಲ್ಲರ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು 1918ರಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ಲಿ ಮಿಲ್ಲರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ವರದಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ವಯ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹರಿಕಾರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು.
- ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ: ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ ನಿಷೇಧ, ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ, ವಿಧವಾ ಮರುವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.
ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು. ಮೈಸೂರು ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೋಪ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ, ಮೈಸೂರು ಸಿಲ್ಕ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ, ಭದ್ರಾವತಿಯಲ್ಲಿನ ಮೈಸೂರು ಅಯರ್ನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟೀಲ್ ವರ್ಕ್ಸ್(ಈಗಿನ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಐಸ್‌ಕೋ) ಮತ್ತು ಹಲವು ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅವರು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು. ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಿದರು.
ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆ. 1923ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಿಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ, ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಳುತ್ವ ವಹಿಸಿ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ವಿಧವಾ ಪುನರ್‌ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು.
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಆಡಳಿತವು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸಿ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜಾಶ್ರಯ ನೀಡಿದರು. ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರಂತಹ ಮಹಾನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞರನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು, ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ದಸರಾ
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು(1884-19940) ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸುವರ್ಣಯುಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದರ ಜತೆಗೆ, ದಸರಾ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೈಭವಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಮಹಾರಾಜ. ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಮುಗಿಯದೆ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪುವ ಮಹಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹೋತ್ಸವವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಅರಮನೆಯ ದರ್ಬಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತ, ಜಂಬೂ ಸವಾರಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಿದರು. ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಅಂಬಾರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಸೈನ್ಯದ ತುಕಡಿಗಳು, ಸಂಗೀತ-ನೃತ್ಯ ತಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು.
ಅವರು ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳಿಗೆ ರಾಜಾಶ್ರಯ ನೀಡಿ, ದಸರಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿದರು. ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಗಾಯಕರು, ನೃತ್ಯಕಾರರು, ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಅರಮನೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ದಸರಾ ಪ್ರದರ್ಶನ(Dasara Exhibition)ವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕಲಾ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ದಸರಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು, ಮೈಸೂರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪಸರಿಸಿತು.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಪಂಚಮಸಾಲಿ ಪೀಠಗಳ ಗೊಂದಲ- ಭಾಗ 12 | ವೀರಶೈವ ಪಂಚಪೀಠಗಳ ಜಾತಿ ಜಂಗಮರಿಂದ ಲಿಂಗಾಯತ…
ಇಂದಿಗೂ ಮೈಸೂರು ದಸರಾದ ವೈಭವಕ್ಕೆ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪೋಷಣೆಯೇ ಮೂಲಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ರಾಜರ್ಷಿ ಅವರ ಈ ಕೊಡುಗೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದೆ.
ನಾವು ಇಂದು ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಅಡಿಪಾಯಗಳು ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಜನಹಿತ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಾಗಲಾರದು. ಜನಕೇಂದ್ರಿತ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಕ ಸಮೃದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕನಸನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಂತೆ ತಳಪಾಯ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ, ರಾಜರ್ಷಿ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಪೂರ್ತಿ.
