ಅಲ್ಲಮ ತನ್ನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ 101 ಪದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಪದದ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು. ಈದಿನ ಓದುಗರಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಮನ ಅರಿವು…
ಅಹ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಅಪ್ಪುದು
ಹೂ ಮಿಡಿಯ ಹರಿದು ಒತ್ತಿ ಹಣ್ಣ ಮಾಡಿಹೆನೆಂದಡೆ ಹಣ್ಣಾಗಬಲ್ಲುದೆ?
ಪರಿಮಳವಿಲ್ಲದ ನನೆಯನರಳಿಸಿ ಮುಡಿದಹೆನೆಂದಡೆ ಸೌರಭ ಉಂಟೆ?
ಶಿವಶರಣರ ನಿಲವು ಕಾಂಬ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಾಣಬಹುದಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ಹೊತ್ತು ಕಾಣಬಹುದೆ?
ಅಹ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಅಪ್ಪುದು.
ಗುಹೇಶ್ವರನ ಶರಣರ ನಿಲವ
ಕಂಡ ಬಳಿಕ ಮರಹು,
ಬೆಳಗ ಕಂಡ ಕತ್ತಲೆಯಂತೆ ನೋಡ ನೋಡ ಹರೆವುದು ನೋಡಾ ಸಂಗನಬಸವಣ್ಣಾ.
ಪದಾರ್ಥ:
ನನೆ = ಮೊಗ್ಗು
ನಿಲವು = ಧೋರಣೆ
ಕಾಂಬ = ಕಾಣುವ
ಮರಹು = ಅಜ್ಞಾನ
ಹರೆವುದು = ಹರಿದು ಹೋಗು
ವಚನಾರ್ಥ:
ಶರಣನು ತನ್ನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನಾ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಚಿಂತನ ಕ್ರಮದ ಫಲವಾಗಿ ಶರಣನು ತಳೆಯುವ ನಿಲವು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಆತನ ನಿಲುವು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಹಜತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಾಟಕೀಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ “ಶಿವಶರಣರ ನಿಲುವು ಕಾಂಬ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಾಣಬಹುದಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ಹೊತ್ತು ಕಾಣಬಹುದೆ?” ಎಂದು ಅಲ್ಲಮ ಹೇಳಿದ್ದು. ಅದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಎರಡು. (1) ಅರ್ಧ ಬಲಿತ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಗಿಡ ಮರದಿಂದ ಹರಿದು ತಂದು ಹುಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಒತ್ತಿ ಹಣ್ಣು ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ರಸಭರಿತ ಹಣ್ಣಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಯಿ ಬಲಿತು ಆಗುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಹಣ್ಣಾಗುವುದು. (2) ಎಳೆಯ ಹೂ ಮೊಗ್ಗನ್ನು ಬಲವಂತದಿಂದ ಅರಳಿಸಿ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಡಿದರೆ ಅದು ಸೌರಭವನ್ನು ಸೂಸುವುದಿಲ್ಲ. ಶರಣ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬರುವ ನಿಲುವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಪ್ತವಾಗಿದ್ದು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಅಹ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಅಪ್ಪುದು.
ಪದ ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ:
ಅಹ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಅಪ್ಪುದು. ವಚನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿರುವ ಈ ಪದಪುಂಜದ ಸಾಲು ವಚನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಎರಡನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತ ಬಸವಣ್ಣನೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಮ ನೀಡುವ ಸಮರ್ಥ ಉತ್ತರದೊಂದಿಗೆ “ನೋಡ ನೋಡ ಹರೆವುದು ನೋಡಾ” ಎಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಹ ಅಂದರೆ ಆಗುವ ಅಂದರ್ಥ. ಆಗುವ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಅದೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಬಿಡಿ ಎಂದು ನಾವು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ. ಅಹ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಾನೆ ಅಪ್ಪುದು ಎಂಬ ಪದಜೋಡಣೆಯು ವಚನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಡು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿರುವ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗ. ಅಲ್ಲಮನ ಈ ಪದಪ್ರಯೋಗವನ್ನೇ ಬಸವಣ್ಣನು ಅನುಸರಿಸಿರಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸರಳ ಸುಂದರ ವಚನ ಹೀಗಿದೆ:
“ಆಗದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಗೆಂದಡಾಗದು,
ಆಗಬೇಕೆಂದು ನಾ ಬೆಂಬೀಳೆನಯ್ಯಾ.
ಆಗು ಮಾಡುವ ತಂದೆ ನೀನು,
ಆಡಿ ಬಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಊಡುವ ತಾಯಂತೆ
ನೋಡಿ ಸಲಹೆನ್ನ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.” ಅಲ್ಲಮನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅನನ್ಯ ಪದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗಿ ಬಸವಣ್ಣನ ವಚನಗಳಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಪೂರ್ವವಾದ ಕನ್ನಡ ಪದಗಳ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಅನುಪಮಸುಖಿ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ನೀರಲಾದ ನಿರ್ಮಿತಂಗಳು
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಹೊದಕುಳಿ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಅನುಪಮಸುಖಿ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಆಶಾಪಾಶ ವಿರಹಿತರು
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಮಡದಿಯರ ಒಲುಮೆ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಬಗೆದು ಬಿತ್ತಿದ ಬ್ರಹ್ಮಬೀಜ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ತಾನಿದ್ದಲ್ಲಿ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ನಿದ್ರೆಯೆಂಬ ಕಾಳೋರಗ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಕೀಲು ಮಡಗಿದಾತ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಮಾದುದು ಮಾದುದಲ್ಲ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಮಾಯದ ಮಂಜು
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ದಳದುಳಿ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಬಯಲು
ಹರಿಹರ ಶಿವಕುಮಾರ್
ಲೇಖಕ, ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್. ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಕೆ ಇವರ ಹವ್ಯಾಸ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು, ಸದ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆ.
