ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಬಳಸದೆ, ಅದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಕಂಡ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರ ಪೈಕಿ ಹರಳಹಳ್ಳಿ ಮುದ್ದುಬಸಪ್ಪ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ(ಎಚ್.ಎಂ. ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ) ಅವರು ಪ್ರಮುಖರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ದಿನಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹೋರಾಟ, ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ, ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ, ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ, ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಬರ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳವರೆಗೆ ಅವರು ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು.
ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಇದ್ದ ಗಾಢ ಹಿಡಿತ ಮತ್ತು ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅರಿಯುವ ಮನೋಭಾವ. ಇಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗುವ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ನೀರಾವರಿ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಬರ ಪರಿಹಾರದಂತಹ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಕೃಷಿಯಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬದುಕಿನತ್ತ
ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹರಳಹಳ್ಳಿಯವರಾದ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಕೃಷಿಯತ್ತ ಒಲವು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನಂದಿನಾಥಪುರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಕೊಂಡು ಕೃಷಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದುದು ಅವರ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಅವರಿಗೆ ತಟ್ಟಿತ್ತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ವಿಚಾರಧಾರೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಚಳವಳಿಗಳು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆಗೆ ರೂಪ ನೀಡಿದವು. ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.
ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಘಟನೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್.ಕೆ. ವೀರಣ್ಣಗೌಡ, ಎಸ್. ಚನ್ನಯ್ಯ, ಎಚ್.ಸಿ. ದಾಸಪ್ಪ, ಯಶೋಧರಾ ದಾಸಪ್ಪ, ಎಂ.ಎನ್. ಜೋಯಿಸ್, ಅಗರಂ ರಂಗಯ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕರು ದುಡಿದಿದ್ದರು. ಆ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿಯೇ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನವೂ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿತು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ದಿನಗಳು
ಭಾರತಕ್ಕೆ 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆತರೂ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟವು ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯ.
ವಿದುರಾಶ್ವತ್ಥ ಚಳವಳಿ, ಶಿವಪುರ ಧ್ವಜ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ, ‘ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ’ ಚಳವಳಿ ಹಾಗೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹೋರಾಟದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಳವಳಿಗಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರು ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಆಡಳಿತ ಎಂಬ ಮೂರು ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬದುಕು ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.
ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಬೋರ್ಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಹೊಸ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಯೋಗ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ಆಡಳಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತದ್ದು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಬೋರ್ಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ. ನೆಹರೂ ಆರ್ಕೈವ್‌ನ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು 1947ರಿಂದ 1955ರವರೆಗೆ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಬೋರ್ಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಅವಧಿ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ರಸ್ತೆ, ಸೇತುವೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಪರ್ಕ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಮುಂತಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.
ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಜನರ ಬಳಿಗೆ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು. ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಸುಧಾರಿಸಲು ರಸ್ತೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು; ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಗಳಿಗೆ ಸೇತುವೆಗಳು ಬೇಕು; ಕೃಷಿಗೆ ನೀರು ದೊರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅವರ ಕಾರ್ಯಶೈಲಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಬೋರ್ಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅವರ ಆಡಳಿತ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾಣಕಾಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.
ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು
ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರು ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. 1954-56ರ ಅವಧಿಯ ಚುನಾವಣಾ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು 1956ರ ಮರುಚುನಾವಣೆಯ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಹೆಸರು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸಂಸದೀಯ ಜೀವನವು ಕೇವಲ ಕ್ಷೇತ್ರ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕುರಿತು ಅವರು ಸದನದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
1955ರಿಂದ ಮೇ 1958ರವರೆಗೆ ಅವರು ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವರು ಹಾಗೂ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆಹರೂ ಆರ್ಕೈವ್‌ನ ದಾಖಲೆ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂದಾಯ, ಗೃಹ, ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೂರದೃಷ್ಟಿ
ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು ಎದುರಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಾಂಬೆ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು. ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸೇವಾ ಹಿರಿತನ, ವೇತನ ಶ್ರೇಣಿ, ಬಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದವು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒಂದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ಪಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ.
ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು, ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಅವರ ಆಡಳಿತ ಚಿಂತನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೇವಲ ಆಡಳಿತ ಸುಗಮವಾಗುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇಲಾಖೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೊಸ ಹುದ್ದೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೂ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ಕೆಲಸಗಳು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೂ ಇದು ನೆರವಾಯಿತು. ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ-ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣವೆಂದು ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೆಂದು ಕಂಡಿದ್ದರು.
ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ-ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ
ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅವರು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶದ ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು, ಹಳ್ಳಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾವೇರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳ ನೀರನ್ನು ಕೃಷಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದರು. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 1967ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣಾ ಆಯೋಗದ ಕೃಷಿ ಆಡಳಿತ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಎಚ್.ಎಂ. ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ಹೆಸರು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
ನೀರಾವರಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ, ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅವರು ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು.
ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀರಾವರಿ ಸಲಹಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಜಕಾರಣಿಯ ಜೀವನವೆಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ರೂಪಕರ ಜೀವನವೆಂದು ನೋಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ.
ಬರಗಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನರ ಪರ ನಿಂತ ನಾಯಕ
ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಧ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ಬರ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯ.
1970ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ತೀವ್ರ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಬರ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಕೈಜೋಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು.
1973ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 9ರಂದು ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರಪೀಡಿತ ಜನರ ಬವಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು-ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು-ಸಹಕಾರದ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಮನವಿಯ ನಂತರ ಬರ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
ಬೀದರ್, ಗುಲ್ಬರ್ಗ, ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತಂಡ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು. ಭಾಲ್ಕಿ, ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ, ಹುಮನಾಬಾದ್, ಗುಲ್ಬರ್ಗ, ವಿಜಯಪುರ, ಇಂಡಿ, ಸಿಂಧಗಿ, ಅಥಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಕಾಲುವೆ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು, ಕೂಲಿ ಪಾವತಿ, ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಆಹಾರ, ಮೇವು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಹಾಗೂ ಪರಿಹಾರ ಹಣದ ವಿತರಣೆಯಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು.
ಇಲ್ಲಿ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ಆಡಳಿತ ಶೈಲಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುಣ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ-ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜನೆ ಘೋಷಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಯೋಜನೆಯ ಫಲ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ತಲುಪಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಬರ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಯದಂತೆ ನೇರವಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುವುದು, ಕೂಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾವತಿಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ನಿಜವಾದ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸುವುದು ಅವರ ಕಾರ್ಯಪದ್ಧತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗೆ ಬೆಲೆ
ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಒಂದು ನಿರಂತರತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ-ದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ.
- ಜಿಲ್ಲಾ ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ-ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆಡಳಿತ.
- ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ-ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ.
- ನೀರಾವರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ-ಕೃಷಿಕರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆ.
- ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ-ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಜನರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ನೇರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ.
ಈ ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಜನಸೇವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯ ರಾಜಕಾರಣದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ
ಕೆಂಗಲ್ ಹನುಮಂತಯ್ಯ, ಸಿದ್ದವನಹಳ್ಳಿ ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ, ಬಿ.ಡಿ. ಜತ್ತಿ, ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಮೊದಲಾದ ನಾಯಕರ ಪೀಳಿಗೆಯ ರಾಜಕಾರಣವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬದುಕಿನ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ ಕಾಲ. ಆ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅವರು ಒಂದೇ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೃಷಿ, ನೀರಾವರಿ, ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ, ವಿದ್ಯುತ್, ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಬರ ಪರಿಹಾರ-ಇವೆಲ್ಲದರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಇ-ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಎಚ್.ಎಂ. ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ/ದಾಖಲೆ ಸಂಗ್ರಹವಿರುವುದು ಅವರ ಸಂಸದೀಯ ಬದುಕಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಉಳಿದಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವಾಗ ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ. ಅವರ ಬದುಕಿನಿಂದ ಇಂದಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬೇರೆ. ಅಧಿಕಾರ ಸಿಕ್ಕಾಗ ನಾವು ಏನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೇವೆ? ಹುದ್ದೆ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಯಾವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತೇವೆ? ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದ ನಂತರ ಅದರ ಫಲ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಲುಪಿದೆಯೇ ಎಂದು ನಾವು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆಯೇ? ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ಮಹತ್ವ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.
ಅವರು ಬದುಕಿದ್ದ ಕಾಲ ಬೇರೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬೇರೆ. ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇರೆ. ಆದರೆ ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಅದಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂಬ ಮೂಲ ತತ್ವ ಮಾತ್ರ ಇಂದಿಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಸ್ತುತ. ಹೀಗಾಗಿ, ಎಚ್.ಎಂ. ಚನ್ನಬಸಪ್ಪನವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಜನರ ಬದುಕಿನ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಈ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಮಾತೃಭಾಷೆಯೇ ಜ್ಞಾನಭಾಷೆ: ಶಿಕ್ಷಣ ಯಾರ ಹಕ್ಕು?
ಸಂಚಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ…
