ಭಾರತವು ಏಕತೆಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡ ದೇಶ. ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳು, ಧರ್ಮಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಜೀವನಶೈಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೇ ಭಾರತದ ಶಕ್ತಿ. ಆದರೆ, ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಬದಲು ಅದನ್ನೇ ಮೇಲು-ಕೀಳು, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಸಮಾಜದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವು: ನಾವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಧುನಿಕರಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಮೌಢ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ?.
ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಮೌಢ್ಯತೆಯವರೆಗೆ
ಮಾನವನ ಪ್ರಾಚೀನ ಬದುಕನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆದಿಮಾನವ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗೆಡ್ಡೆ-ಗೆಣಸು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದ. ಮಳೆ, ಗಾಳಿ, ಸೂರ್ಯ, ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಬೆಟ್ಟ, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅವನ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಭಯ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಮಯಗಳು ಹಲವು ರೀತಿಯ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.
ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಮರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಫಲವತ್ತಾಗಿ ಕಾಪಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ಬದುಕಿನ ಅನುಭವದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಇಂತಹ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಂತಹ ಜೀವನೋಪಯೋಗಿ ಆಶಯಗಳೂ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಬೆರೆತು, ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗದ ನಂಬಿಕೆಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅರಿವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೆಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮುಂದೆ ಭಯ, ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಮತ್ತು ಮೌಢ್ಯಗಳಿಗೂ ನೆಲೆಯಾದವು.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯೂ ಮೌಢ್ಯವಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಾತನವಾದದ್ದೆಲ್ಲ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಲ್ಲ. ಮಾನವನ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ವೈಚಾರಿಕತೆ.
ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಜಾತಿಗೆ, ಜಾತಿಯಿಂದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಗೆ
ಮಾನವ ಸಮಾಜ ಬೆಳೆದಂತೆ ಕೃಷಿ, ಕುಂಬಾರಿಕೆ, ಕಮ್ಮಾರಿಕೆ, ನೇಕಾರಿಕೆ, ಚರ್ಮದ ಕೆಲಸ, ಮರಗೆಲಸ, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವೃತ್ತಿಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದವು. ಸಮಾಜದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿಭಿನ್ನ ಕೌಶಲಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಈ ವೃತ್ತಿಗಳು ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ಇಂದಿಗೂ ಅನೇಕ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಅವು ಆಧಾರವಾಗಿವೆ.
ಆದರೆ, ವೃತ್ತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಜನ್ಮಾಧಾರಿತ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಎದ್ದವು. ಕೆಲವು ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆದಿತು. ವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಮಾನದಂಡವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ, ಶಿಕ್ಷಣದ ನಿರಾಕರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯ ಮುಂತಾದ ಅಮಾನವೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಬೇರೂರಿದವು.
ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದದ್ದು, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದವರನ್ನೇ ಕೀಳಾಗಿ ಕಂಡಿರುವುದು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ದುಡಿಮೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗೌರವ ನೀಡುವ ಬದಲು, ಜನ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಅನ್ಯಾಯ
ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ, ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿ, ಮಾಟ-ಮಂತ್ರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶೋಷಣೆ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಅತಿರೇಕ, ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ತಾರತಮ್ಯ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಮಾಜದ ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಕುಟುಂಬದ ಗೌರವ ಅಥವಾ ದೈವಭಯವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಒಂದು ಪದ್ಧತಿ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ, ಮಗುವಿನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗದು.
ಮಾಟ-ಮಂತ್ರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರನ್ನು ವಂಚಿಸುವುದು, ಪವಾಡಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ಹಣ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸಿ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಗಂಭೀರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬದಲು ಇಂತಹ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದಾಗ ಜೀವಕ್ಕೂ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವುದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸುವುದು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆ ಜನರನ್ನು ಸಬಲಗೊಳಿಸುವುದು.
ಸುಧಾರಕರನ್ನು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಬೇಕೇ?
ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರಿದ ಅನೇಕ ಚಿಂತಕರು, ಸಂತರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಭಗವಾನ್ ಬುದ್ಧರು ಕರುಣೆ, ದುಃಖದ ಅರಿವು ಮತ್ತು ವಿವೇಕಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದರು. ಮಹಾವೀರರು ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅಪರಿಗ್ರಹದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ದಾಸೋಹದ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಆಶಯವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ನಾರಾಯಣ ಗುರುಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂದೇಶ ಸಾರಿದರು. ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ಇವರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಅವರ ವಿಚಾರಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಹತ್ವ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧರು, ಬಸವಣ್ಣನವರು, ಫುಲೆ ದಂಪತಿ ಮತ್ತು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳು ಇಡೀ ಮಾನವ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು. ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಭಾಷೆ, ಆಹಾರ, ಉಡುಗೆ, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವುದು, ದ್ವೇಷ ಬೆಳೆಸುವುದು ಅಥವಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಮೌಢ್ಯತೆಗೆ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರವೇಶ
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವು ಮೌಢ್ಯಗಳು ಇಂದು ರಾಜಕೀಯದೊಂದಿಗೂ ಬೆರೆತುಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ಆತಂಕಕಾರಿ. ಜನರ ಬದುಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕೃಷಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ಸಿಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ.
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಪವಾಡ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜನರ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ವೈಚಾರಿಕ ಚರ್ಚೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಸಂವಿಧಾನ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು.
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 51ಎ(ಹೆಚ್) ವಿಧಿಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ, ಮಾನವತಾವಾದ, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಲಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು, ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಆಧುನಿಕ ಮೌಢ್ಯ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಾಶ
ಮೌಢ್ಯವೆಂದರೆ ದೇವರು, ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ನಾಶದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಮನೋಭಾವವೂ ಆಧುನಿಕ ಮೌಢ್ಯದ ರೂಪ ಪಡೆಯಬಹುದು. ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಭಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಅತಿಯಾದ ಹಣದ ದುಂದುವೆಚ್ಚ ಮಾಡುವುದು, ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲೇಬೇಕು. ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ.
ಇದೇ ರೀತಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದು, ಕಾಡುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮರೆತು ನಡೆಯುವ ಇಂತಹ ವರ್ತನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.
ಇವುಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೌಢ್ಯವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅರಿವು, ಪರಿಸರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸದೆ ವರ್ತಿಸುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು. ನಿಜವಾದ ಪ್ರಗತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ರಸ್ತೆ, ಕಟ್ಟಡ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಲ್ಲ; ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದೂ ಹೌದು.
ಬದಲಾವಣೆ ನಮ್ಮಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಲಿ
ಮೌಢ್ಯಮುಕ್ತ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಕಾನೂನುಗಳಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಬೇಕು. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನ ಅನುಭವಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲಿಸಬೇಕು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಪವಾಡ ಮತ್ತು ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಲಿಂಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.
ಯಾವುದೇ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಆ ನಂಬಿಕೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ನಂಬಿಕೆಗಿಂತ ಮಾನವೀಯತೆ ದೊಡ್ಡದು; ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕಿಂತ ಸಮಾನತೆ ಮುಖ್ಯ; ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತಿಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯನ ಘನತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ನಾನು ಕಂಡ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಎತ್ತರಗಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಕನಸಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಮೌಢ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ಹಳೆಯ ಬೇರುಗಳು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಈ ವೈರುಧ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಹೊಣೆ ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ್ದಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನದ್ದೂ ಆಗಿದೆ.
ನಾವು ಯಾವ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಯಾವ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಯಾವ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ನಾವು ಎಂತಹ ಮನುಷ್ಯರಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ, ವಿಚಾರಿಸುವುದು ಅಗೌರವವಲ್ಲ, ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮಾಡುವ ದ್ರೋಹವಲ್ಲ.
ಮೌಢ್ಯತೆಯ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ವೈಚಾರಿಕತೆ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಬೆಳಕಿನತ್ತ ಸಾಗಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಭಾರತದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ನಿಜವಾದ ಏಕತೆಯಾಗಿ ಅರಳಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಆಧುನಿಕತೆಯ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸಿದ ಹಳೆಯ ಮೌಢ್ಯಗಳು ನಮ್ಮ ವರ್ತಮಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೂ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಬಹುದು.
ಈ ವಿಶೇಷ ವರದಿ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಕಳೆಗುಂದಿದ ದರಿಯಾ ದೌಲತ್: ಟಿಪ್ಪು ಅರಮನೆಯ ಮೂಲ ಸೌಂದರ್ಯ ಉಳಿಸುವ ಹೊಣೆ ಯಾರದ್ದು?
ಮೌಢ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸೋಣ; ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸೋಣ; ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸೋಣ. ಇದೇ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಭಾರತ ನಿರ್ಮಾಣದ ದಾರಿ.
