ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ನೈಲ್ ಡೆಲ್ಟಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಸೇನಾ ಕೋಟೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕುದುರೆಯೊಂದರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ (Lake District) ಬಳಿಯ ‘ಅಬ್ಕಾ’ (Abqaa) ಪುರಾತತ್ವ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಅಪರೂಪದ ಶೋಧವು, ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಯುದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳಿಗಿದ್ದ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.
ಈ ಸೇನಾ ಕೋಟೆಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1550 ರಿಂದ 1070 ರವರೆಗಿನ ‘ನ್ಯೂ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್’ (ಹೊಸ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಶತ್ರುಪಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಲಿಬಿಯಾದ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಕುದುರೆಯು ಯುವ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಗಂಡು ಕುದುರೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅವಶೇಷಗಳ ಬಳಿಯೇ ಕುದುರೆಯ ಜೀನಿನ (Harness) ತುಣುಕುಗಳು ಸಹ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯಲು ಅಥವಾ ಇತರ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಗೌರವಯುತ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ
ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಬದಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ, ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ (Ceremonial) ಮಣ್ಣು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಅತೀವ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧಕಿ ಲೊನ್ನೆಕೆ ಡೆಲ್ಪೆಟ್ (Lonneke Delpeut) ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಫೇರೋಗಳ ಕಾಲದ ಕುದುರೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಶೇಷಗಳು ಸಿಗುವುದು ಅತ್ಯಂತ ವಿರಳ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದೊಂದು ‘ಅದ್ಭುತ ಶೋಧ’ವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ‘ಯುದ್ಧದ ಕುದುರೆ’ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದರೂ, ಇದೊಂದು ರಥದ ಕುದುರೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಶರಣಾದ ಕೈದಿಯ ಚಿತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಶಾಸನಗಳು
ಈ ‘ಅಬ್ಕಾ’ ಕೋಟೆಯು ಆ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಮೆಶ್ವೆಶ್ (Meshwesh) ಸೇರಿದಂತೆ ಲಿಬಿಯಾದ ಶತ್ರು ಗುಂಪುಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇಂತಹ ರಕ್ಷಣಾ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ಖನನದ ವೇಳೆ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಲಿಬಿಯಾದ ಕೈದಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಫಲಕ (Tablet) ದೊರೆತಿದೆ. ಆತನ ಉಡುಪು ಆತ ಮೆಶ್ವೆಶ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದವನು ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈದಿಯ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ, ದೇಹವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಸಿರುವ ಭಂಗಿಯು ಆತನ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವಂತಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1279-1213ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಆಳಿದ ಫೇರೋ 2ನೇ ರಾಮೆಸೆಸ್ (Ramesses II) ಹಾಗೂ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1213-1203ರ ಅವಧಿಯ ಮೆರ್ನೆಪ್ತಾ (Merneptah) ರಾಜನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಶಾಸನಗಳೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೆರ್ನೆಪ್ತಾ ರಾಜನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ ದೇವತೆಯಾದ ‘ಸೆತ್’ಗೆ (Seth) ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕುದುರೆಯ ವಯಸ್ಸು-ಆರೋಗ್ಯದ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯ
ಕೆನಡಾದ ಮೌಂಟ್ ರಾಯಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತಜ್ಞೆ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ್ ವಿಲ್ಕೆಸ್ (Carolyn Willekes) ಹೇಳುವಂತೆ, ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಆ ಕುದುರೆಯ ವಯಸ್ಸು, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಬಹುದು. ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಚಿವಾಲಯದ ತಂಡವು ನಡೆಸಿದ ಈ ಉತ್ಖನನವು ಕೇವಲ ಕುದುರೆಯ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಜೊತೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಸೇನಾ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಗಡಿ ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಭಾರಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
