ಅಲ್ಲಮ ತನ್ನ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ 101 ಪದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಪದದ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು. ಈದಿನ ಓದುಗರಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಮನ ಅರಿವು…
ನಡೆದಡೆ ನುಡಿದಡೆ
ನಡೆದಡೆ ನಡೆಗೆಟ್ಟ ನಡೆಯ ನಡೆವುದಯ್ಯಾ
ನುಡಿದಡೆ ನುಡಿಗೆಟ್ಟ ನುಡಿಯ ನುಡಿವುದಯ್ಯಾ
ಒಡಲ ಹಿಡಿದಡೆ ಹಿಡಿಯದೆ ಹಿಡಿವುದಯ್ಯಾ
ಕೂಡುವಡೆ ಕೇಡಿಲ್ಲದ ಕೂಟವ ಕೂಡುವುದಯ್ಯಾ
ಗುಹೇಶ್ವರಾ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ನಿಲುವುದಯ್ಯಾ
ವಚನಾರ್ಥ:
ಶರಣನ ನಡೆ ಮತ್ತು ನುಡಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಬರೆದ ವಚನ. ಶರಣನ ನಡೆ ಮತ್ತು ನುಡಿ ದೈವ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಎಂಬ ಭಾವ. ಶರಣ ಸ್ಥಲದ ತುತ್ತ ತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಶರಣನಲ್ಲಿ ತನ್ನತನ ತೊರೆದು ಹೋಗಿರುತ್ತದೆ. ಶರಣ ನಡತೆ, ಮಾತುಕತೆ ಅವನವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಅವನ ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿಂದ ಹೊಮ್ಮವ ಅವನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮೀರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹವು. ಅವು ನಡೆಗೆಟ್ಟವು ಅವು ನುಡಿಗೆಟ್ಟವು. ಅವಕ್ಕೆ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಔಪಚಾರಿಕ ರೂಪರೇಷೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಶರಣನು ಉಣ್ಣುವುದು, ಉಡುವುದು, ಉಪವಾಸಿಸುವುದು ಎಲ್ಲವೂ ಭಿನ್ನವೆಂಬಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವುದು ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸರ ನಡವಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವೈಚಿತ್ರ್ಯಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಅವರ ಬಗೆಗಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ಥಿತಿ. ಗುಹೇಶ್ವರನು ಶರಣನ ಒಡಲೊಳಗಿದ್ದು ಒಡಲಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಒಡಲ ಹಿಡಿಯದೆ ಒಡಲ ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ. ಶರಣ ದೈವದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡುವ ಕೂಟ ಕೇಡಿಲ್ಲದ್ದು, ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದ್ದು.
ಪದ ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ:
ಶರಣ ನಡೆದಡೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ, ನುಡಿದಡೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ಕಲ್ಪನೆ ಈ ವಚನದ ವಸ್ತು. ಶರಣ ಭಾವದಲ್ಲಿ “ನಡೆಸಲು ನೀನು ನಡೆವೆನು ನಾನು, ನುಡಿಸಲು ನೀನು ನುಡಿವೆನು ನಾನು, ನಗಿಸಲು ನೀನು ನಗುವೆನು ನಾನು” ಎಂಬ ನಿಲುವು ಒಡಮೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಲುಗಳು ಗಾಳಿಮಾತು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಚಿ. ಉದಯಶಂಕರ್ ಬರೆದು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾಗಿ ಹಾಡಿರುವ ಚಿತ್ರಗೀತೆಯವು. ನಡೆಸುವ ಮತ್ತು ನುಡಿಸುವ ಪದಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಮನ ವಚನದಿಂದ ಆಧರಿಸಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ಚಿತ್ರಗೀತೆ ಮುಂದಿನ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣನ ವಚನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಎನ್ನ ಕಾಯವ ದಂಡಿಗೆಯ ಮಾಡಯ್ಯಾ, ಎನ್ನ ನರವ ತಂತಿಯ ಮಾಡಯ್ಯಾ, ಎನ್ನ ಬೆರಳ ಕಡ್ಡಿಯ ಮಾಡಯ್ಯಾ, ಬತ್ತೀಸ ರಾಗವ ಹಾಡಯ್ಯಾ, ಉರದಲೊತ್ತಿ ಬಾರಿಸು ಎಂಬ ವಚನದ ಸಾಲುಗಳು “ವೀಣೆಯು ನಾನು ವೈಣಿಕ ನೀನು ತಂತಿಯ ಮೀಟದೆ ನುಡಿಯುವುದೇನು ಬಯಸಿದ ರಾಗ ನುಡಿಸಿ ನೀ ನಲಿದಾಗ ನನಗೂ ಆನಂದ ನಿನ್ನಿಂದ” ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣ ಹೇಳಿದ ಬತ್ತೀಸ ರಾಗ ಉದಯಶಂಕರರ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದ ರಾಗ ಆಗುತ್ತದೆ. ಶರಣನ ನಡೆ ನುಡಿಗಳು ಹೀಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಈ ವಚನ ಅಲ್ಲಮನದೇ ಸ್ವಗತದಂತೆ, ಅನುಭೂತಿಯಂತೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಒಡಲು
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಮಾಯದ ಮಂಜು
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ದಳದುಳಿ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಬಯಲು
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ನಷ್ಟಸಂತಾನ
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ?: ಅಲ್ಲಮನ ಅನನ್ಯ ಪದಪ್ರಯೋಗಗಳು | ಅಗ್ನಿಸ್ತಂಭದ ರಕ್ಷೆ
ಹರಿಹರ ಶಿವಕುಮಾರ್
ಲೇಖಕ, ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್. ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಕೆ ಇವರ ಹವ್ಯಾಸ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು, ಸದ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆ.
