ಇಂದು ನಾವು ಬಸವಣ್ಣ, ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನ ಆದರ್ಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಜಾತಿ-ವರ್ಣ ಭೇದಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ, ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡುವ, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ಕೊಡುವ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಮಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನೇ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಅನೇಕ ಮಹನೀಯರು ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ಮಾನವೀಯತೆ, ಸಮಾನತೆ, ಶ್ರಮದ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹ ಮಹನೀಯರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಗುರು ಬಸವಣ್ಣ, ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಾನ್ ಶರಣ ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಭಾರತ ರತ್ನ ಡಾ. ಬಿ ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಸ್ಥಾನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದರೂ ಈ ಮೂವರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಮೂಲ ಆಶಯ ಒಂದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಮಾನವನು ಜಾತಿ, ಮತ, ವರ್ಣ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳ ಸಂಕೋಲೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಗೌರವಯುತ ಬದುಕನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಅವರ ಚಿಂತನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು.
ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಗುರು ಬಸವಣ್ಣ ಅವರು, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿದ್ದ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. ʼಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸʼ ಎಂಬ ಮಹಾತತ್ವದ ಮೂಲಕ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ದೇವರ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಕಾಯಕ ಕೀಳಲ್ಲ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ದುಡಿಮೆಯೇ ಮಾನವನ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದರು. ಅನುಭವ ಮಂಟಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ಜಾತಿ, ಎಲ್ಲ ವೃತ್ತಿ, ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಜನರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ತಮ್ಮ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆ ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂತಹ ಮಹಾನ್ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಪ್ರಮುಖ ಶರಣರಲ್ಲಿ ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1134ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಾಬೀನಾಳ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಚನ್ನವೀರಪ್ಪ ಮತ್ತು ದೇವಕಮ್ಮ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಅಪ್ಪಣ್ಣರು ಕ್ಷೌರಿಕ(ಹಡಪದ/ನಾಯಿಂದ) ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಜೀವನೋಪಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಕಾಯಕವನ್ನೇ ಶಿವಸೇವೆಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಬಸವಣ್ಣನವರ ʼಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸʼ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡಿದ ಅವರು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾಯಕವೂ ಪವಿತ್ರ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದರು.
ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣರು ಬಸವಣ್ಣನವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶರಣ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು, ಸಮಾನತೆ, ದಾಸೋಹ, ಕಾಯಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಿಸಿದರು. ಜಾತಿ, ಮತ ಮತ್ತು ವರ್ಣಭೇದಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಾನವನಲ್ಲಿಯೂ ಶಿವನನ್ನು ಕಾಣುವ ಬಸವ ತತ್ವವನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದರು. ಕಲ್ಯಾಣದ ಶರಣ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿದ ನಿಷ್ಠೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೇವಾಭಾವ ಇಂದಿಗೂ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ಜೀವನವು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಶರಣನ ಜೀವನವಲ್ಲ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದಾರಿದೀಪವಾದ ಆದರ್ಶ ಜೀವನವಾಗಿದೆ.
ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣರು ಸುಮಾರು 242 ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯಕ, ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ, ಶಿವಭಕ್ತಿ, ಸತ್ಯ, ನಿಷ್ಠೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಲಿಂಗೈಕ್ಯದ ಅನುಭವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.
ಅವರ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನ ಹೀಗಿದೆ.
ʼಅಂಗಕ್ಕೆ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪೊಂಗೆ ಪರಿಮಳದ ಶೃಂಗಾರದ ಹಾರ, ಕಂಗಳ ಬೆಳಗಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳದ ಮಹಾ ಬೆಳಗಿರುತಿರಲು, ಇದ ಅಂಗಮಿಸಿ ನೋಡಿ, ಎರಡರ ಸಂಗಸುಖವನೊಂದುಗೂಡಿ, ತಾನೇ ಬೇರೆ ಲಿಂಗವಾಗಿ ನಿಂದು, ಅಂಗವಳಿಯದೆ, ಬಿಂದು ತುಳುಕದೆ, ನಂದಿ ಮುಂದುಗೆಡದ ಮುನ್ನ, ನಿಮ್ಮೊಳು ಒಂದಾದ ಲಿಂಗೈಕ್ಯವನರಿದು, ಕಣ್ಣೆರೆದು ಕರಗಿ ಆಲಿ ನೀರಾದಂತಾದೆನಯ್ಯಾ, ಬಸವಪ್ರಿಯ ಕೂಡಲಚೆನ್ನʼ ಎನ್ನುವ ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಮತ್ತು ಶಿವನ ಐಕ್ಯ, ಆತ್ಮಾನುಭವ ಹಾಗೂ ಪರಮಶಿವನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಅಪ್ಪಣ್ಣರು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ವಚನದಲ್ಲಿ, ʼಅಂಗಗುಣಂಗಳನೆಲ್ಲ ಅನಲಂಗಿಕ್ಕಿ, ಲಿಂಗಗುಣವನೆ ಗಟ್ಟಿಮಾಡಿ, ಕಂಗಳು ಲಿಂಗ ಕರಸ್ಥಲ, ಜಂಗಮದ ಇಂಗಿತವನರಿದರೆ, ಬಸವಪ್ರಿಯ ಕೂಡಲ ಚೆನ್ನಬಸವಣ್ಣಾʼ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಚನದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಆಡಂಬರಕ್ಕಿಂತ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ, ಲಿಂಗನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಜಂಗಮ ಸೇವೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಶಿವಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಅಡಕವಾಗಿದೆ.
ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದರೆ, ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಅದೇ ಸಮಾನತೆಯ ಚಿಂತನೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು. ʼಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಿರಿ, ಸಂಘಟಿತರಾಗಿ, ಹೋರಾಡಿʼ ಎಂಬ ಅವರ ಸಂದೇಶವು ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತುಂಬಿತು. ಶಿಕ್ಷಣವೇ ವಿಮೋಚನೆಯ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಸಾರಿದ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಬಸವಣ್ಣರ ಸಮಾನತೆಯ ಕನಸಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು.
ಬಸವಣ್ಣರ ಕಾಯಕ ತತ್ವ, ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣರ ಆದರ್ಶ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಚಿಂತನೆಗಳು ಈಗಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ. ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವರ್ಣಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಬದಲು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಶ್ರಮ, ಸಹೋದರತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಜನತೆ ಈ ಮಹನೀಯರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಮಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
2026ರ ಜುಲೈ 29ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ 892ನೇ ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಜಯಂತಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣರ ಆದರ್ಶ ಜೀವನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ, ಬಸವಣ್ಣರ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಬಿ ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪದ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಯಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಜನರು ಈ ಮಹನೀಯರ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸಮಾನತೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಶ್ರಮದ ಗೌರವ, ದಾಸೋಹ, ಸಹೋದರತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ದೆಹಲಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ʼಇರ್ಫಾನ್‌ ಹುಸೇನ್ʼ ಎಂಬ ʼಒರಟು ವಜ್ರʼ
ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವಚನಕಾರರಲ್ಲ, ಅವರು ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡಿದ ಮಹಾನ್ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು, ಸಮಾನತೆಯ ಹರಿಕಾರರು ಮತ್ತು ಬಸವ ತತ್ವದ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಬದುಕು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ಜಯಂತಿ ಆಚರಣೆಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಹೂವಿನ ಹಾರ ಹಾಕುವುದಲ್ಲ, ಅವರು ಬದುಕಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದೆ.
ಇಂದು ನಾವು ಬಸವಣ್ಣ, ಹಡಪದ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನ ಆದರ್ಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಜಾತಿ-ವರ್ಣ ಭೇದಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ, ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ ನೀಡುವ, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ಕೊಡುವ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಮಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಈ ಮೂವರು ಮಹನೀಯರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗೌರವವೂ ಆಗಿದೆ.
ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ – ಸಮಾನತೆಯೇ ಧರ್ಮ – ಶಿಕ್ಷಣವೇ ವಿಮೋಚನೆಯ ಮಾರ್ಗ.
ಆರ್ ಕಾವೇರಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ
ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ
76768 55062
