ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪರಂಪರಾಗತ ಲಿಂಗಾಯತ ವಿರಕ್ತ ಮಠಗಳಿವೆ, ಅನೇಕ ಮಠಾಧೀಶರು ಆಗಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರಾರಿಗೂ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿರುವಷ್ಟು ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಲಿ, ಭಕ್ತರಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸತ್ಯ. ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಮಹಾದೇವಿ ತಾಯಿಯವರೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಜನ ಸಾಧಕರು ಜಾತಿ ಭೇದ ಮರೆತು ಬಸವ ತತ್ವದ ಕಡೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದು ವಿಶೇಷ. ಈ ಸಾಧನೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಮಠಾಧೀಶರು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೂ ಅಷ್ಟೆ ಸತ್ಯ.
ಪಂಚಮಸಾಲಿ ಸಮಾಜದ ಅತ್ಯಂತ ಪವರ್ಫುಲ್ ಬಸವವಾದಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು. ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ೧೯೩೧ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನ ಬಾವೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮನಗೂಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಕಪ್ಪರದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಇವರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಸಂಗನಗೌಡ ಕಪ್ಪರದ. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬಿ.ಎ. ಆನರ್ಸ್ ಪದವಿಧರರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಡಪಂಥೀಯ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಆನಂತರ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಯಾವ ಮಠ ಪರಂಪರೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಇಡೀ ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಬಸವ ತತ್ವದ ಪ್ರಚಾರ ಹಾಗು ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಫ. ಗು. ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರು ವಚನ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗು ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಜ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದರ ಫಲವನ್ನು ನಾಡಿಗೆ ಉಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚರ ಜಂಗಮರಾಗಿ ಬಸವ ಧರ್ಮ ಜನಮನ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಅನನ್ಯವಾದದ್ದು. ಬಸವಣ್ಣನವರು ಜನ್ಮಿಸಿದ ವಿಜಯಪುರ ಭೂಮಿ ಇಂದಿಗೂ ವೈದಿಕತೆಯ ಅಜ್ಞಾನದ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗಾಯತರಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಂಚಮಸಾಲಿ ಲಿಂಗಾಯತರಿಗೆ ಬಸವಣ್ಣ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅಪರಿಚಿತ ಎನ್ನುವುದು ದುರಂತದ ಸಂಗತಿ.
ಅಂತಹ ವಿಜಯಪುರ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ, ಅದೂ ಬಸವಣ್ಣನವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಬಾಗೇವಾಡಿ ಪಟ್ಟಣದ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಮನಗೂಳಿ ಗ್ರಾಮಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಇಡೀ ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಬಸವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪರಂಪರಾಗತ ಲಿಂಗಾಯತ ವಿರಕ್ತ ಮಠಗಳಿವೆ, ಅನೇಕ ಮಠಾಧೀಶರು ಆಗಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರಾರಿಗೂ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿರುವಷ್ಟು ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಲಿ, ಭಕ್ತರಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸತ್ಯ. ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಮಹಾದೇವಿ ತಾಯಿಯವರೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಜನ ಸಾಧಕರು ಜಾತಿ ಭೇದ ಮರೆತು ಬಸವ ತತ್ವದ ಕಡೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದು ವಿಶೇಷ. ಈ ಸಾಧನೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಮಠಾಧೀಶರು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೂ ಅಷ್ಟೆ ಸತ್ಯ. ಜಂಗಮ ಕುಲದವರು ಮಾತ್ರ ಮಠಾಧೀಶರಾಗಬೇಕು, ಹಾಗು ಪುರುಷರು ಮಾತ್ರ ವಿರಕ್ತ ಪೀಠ ಏರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಪಟ್ಟಭದ್ರರು ರೂಪಿಸಿದ ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಟ್ಟಳೆಯನ್ನು ಬಹಳ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮುರಿದವರು ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು. ಅವರ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ ಹಾಗು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಕಾರಣ ಮಹಿಳಾ ವಿರಕ್ತ ಪೀಠ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆ ಮಾತೆ ಮಹಾದೇವಿ ತಾಯಿಯವರು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ಜಗದ್ಗುರುವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅನೇಕ ಜನ ಲಿಂಗಾಯತೇತರ ಸಾಧಕರು ಲಿಂಗಧಾರಿ ವಿರಕ್ತರಾಗಿ, ಖ್ಯಾತ ಪ್ರವಚನಕಾರರಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡರು.
ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಂತರ, ಸಾಮೂಹಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು ಎನ್ನುವುದು ಸಮಸ್ತ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ಪಂಚಪೀಠಗಳ ವೀರಶೈವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಜಂಗಮರು ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದರು. ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಕಾಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಹೆಸರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಅನೇಕ ವಿರಕ್ತ ಮಠಾಧೀಶರು ತಾವೂ ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಆಗ ಅದು ಅವರಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆಂದೇ ಹುಟ್ಟಿರುವ ವಿರಕ್ತ ಮಠಗಳ ಮಠಾಧೀಶರು ಹಗಲು ಪಂಚಪೀಠಗಳ ಜಾತಿ ಜಂಗಮರೊಡನೆ ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಜಗಳವಾಡುತ್ತಾ, ರಾತ್ರಿ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧ, ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧದ ನಂಟಿನಿಂದ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಒಡನಾಟ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇದು ಮುಗ್ಧ ಲಿಂಗಾಯತ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಲು ಶತಮಾನಗಳೇ ಬೇಕಾದವು. ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಕಾರ್ಯ ಅಂತಹ ಮುಗ್ಧ ಭಕ್ತರನ್ನು ಬಡಿದು ಎಚ್ಚರಿಸಿತು. ಅಪವಾದವೆನ್ನುವಂತೆ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬರುವ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿರಕ್ತ ಮಠಾಧೀಶರು ಬಸವ ತತ್ವವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಪ್ರಚಾರ, ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದು ಲಿಂಗಾಯತರಲ್ಲಿ ಆಚರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿ ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಯತ ಆಚರಣೆಗಳು ನೆಲೆಯೂರುವಂತೆ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಇಲಕಲ್-ಚಿತ್ತರಗಿ ಮಠದ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಮಹಾಂತಪ್ಪಗಳು ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. ಅವರ ಮಹಾಂತ ಜೋಳಿಗೆ ಹಾಗು ಜಗುಲಿ ಝಳಝಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು.
ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಸವ ತತ್ವವನ್ನು ಬಹಳ ಗಟ್ಟಿ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವರು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಹರಿಕಾರರಾದ ಗದುಗಿನ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಜಗದ್ಗುರು ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು. ಅವರ ಕಂಚಿನ ಕಂಠದ ಮಾತುಗಳು ಬಹಳ ತೂಕದ್ದಾಗಿದ್ದವು. ಅವರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ತನಕ ಬಸವದ್ರೋಹಿಗಳು ಧ್ವನಿ ಎತ್ತರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಲು ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದು ಜಗದ್ಗುರು ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧರಾಮ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಾಗು ಇಲಕಲ್ಲಿನ ಗುರುಮಹಾಂತಪ್ಪಗಳು ಬಸವ ಪ್ರಣೀತ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಗದುಗಿನ ಇಂದಿನ ಜಗದ್ಗುರುಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ಬಸವ ತತ್ವದಿಂದ ವಿಮುಖಗೊಳಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿವಿಯ ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನೊಬ್ಬ ಯಾರದೊ ಖಾಲಿ ತಲೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಓದದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅದರಿಂದ ಯಾರೂ ವಿಚಲಿತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಸವ ತತ್ವದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಕುಗ್ಗಿಸಲಾಗದು. ಶರಣರ ಗಣಾಚಾರವೆಂದರೆ ಬಸವದ್ರೋಹಿಗಳ ನಿದ್ರೆ ಕಳೆಯುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಬಸವ ತತ್ವ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರಕರ ನೈತಿಕತೆ ಕುಗ್ಗಿಸಲು ಈ ಜನರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಯಾವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಸಫಲವಾಗಲು ಶರಣರ ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ವೀರಶೈವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಜಂಗಮರು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಲಿ, ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಾಗಲಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಜಂಗಮೇತರರು ಮಠಾಧೀಶರಾಗುವುದನ್ನು ಇವರು ಎಂದಿಗೂ ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪ್ರವಚನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊರ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದವರು ಸಿರಿಗೆರೆಯ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾದ ಶಿವಕುಮಾರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯರು. ಆನಂತರ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ನಿರಂಜನ ಜಂಗಮ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದವರು ಸುತ್ತೂರಿನ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಜಗದ್ಗುರುಗಳಾದ ಶಿವರಾತ್ರಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳು. ಇವರೀರ್ವರೂ ಜಂಗಮೇತರ ಮಠಾಧೀಶರು ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಜಂಗಮ ದೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಪಸರಿಸಿದ ಧರ್ಮಕ್ರಾಂತಿಯ ಧೀರಯೋಗಿ ಹಾಗೂ ‘ಪ್ರವಚನ ಪಿತಾಮಹ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತರಾದರು. ಇವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಲಿಂಗಾಯತ ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದ ನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಓದಿದವರು. ಆಗ ಅವರು ಎಡಪಂಥೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರಂತೆ. ಪ್ರಸಾದ ನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಧರಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ “ದಿಸ್ ಇಸ್ ಗೇಟ್ ಪಾಸ್ ಟು ಡೈನಿಂಗ್ ಹಾಲ್” ಎಂದು ತಮ್ಮ ಕೊರಳಲ್ಲಿಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ತಮಾಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ.
ಮುಂದೆ ಅವರು ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿದಾಗ ವಿಜಯಪುರದ ಜ್ಞಾನಯೋಗಾಶ್ರಮದ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಂದ ಲಿಂಗದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯರಾಗಿದ್ದ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಾಗು ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇಬ್ಬರು ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಶಿಷ್ಯರಾದರೂ ಅವರೀರ್ವರ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನ ಹಾಗು ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಇಬ್ಬರು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಜನಿಸಿದ್ದರೂ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರ ಹಾಗು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬಸವಾದಿ ಶರಣರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ವೇದಾಂತದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವರಿಬ್ಬರ ವಿದ್ವತ್ತು, ವಾಕ್ಪಟುತ್ವ, ಪ್ರವಚನ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತದ ಈರ್ವರು ಜನಪ್ರೀಯವರಾದರು. ಬಹುಶಃ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಾಗು ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಂತೆ ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಜಂಗಮೇತರ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾತಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವೈದಿಕ ಅಥವಾ ಜಂಗಮ ವಿರಕ್ತರು ನಮಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬಸವ ತತ್ವಗಳು ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನಿರಂತರ ಪ್ರವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನ ದಾಸೋಹ ಮಾಡಿದವರು. ಇವರ ಕಂಚಿನ ಕಂಠದ ಪ್ರವಚನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಹೋಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಬಸವ ತತ್ವದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಮಠ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಇವರು ಬಸವ ಧರ್ಮದ ಮಹಾ ಜಗದ್ಗುರು ಪೀಠದ ಪ್ರಥಮ ಪೀಠಾಧೀಪತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿ ಧರ್ಮ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದ ಲಿಂಗಾನಂದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವರು.
ಮುಂದುವರೆಯುವುದು…
ಡಾ ಜೆ ಎಸ್‌ ಪಾಟೀಲ್‌
ಬಸವ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರಕ, ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಂತಕ
