ನೆರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಜಗಳವಾಡದೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಬದಲು ಸಾಮರಸ್ಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದು, ಮಳೆ ಕೊರತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಲೆಯೆತ್ತುವ ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ರೈತರು ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹೋದರರಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ವಾರ ನೀರಾವರಿ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ಮುಂದಿನ 90 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಆದರೆ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ನಿಗದಿತ 65:35 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲಿನ ಕೇವಲ 650 ಕ್ಯೂಸೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಲೋ-ಲೆವೆಲ್ ಕಾಲುವೆಗೆ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರೈತರು 1,500 ಕ್ಯೂಸೆಕ್ ನೀರು (ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಲು ಸೇರಿ) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ತೀರ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಒದಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೆಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು 140 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಅಗತ್ಯ. ಈ ವರ್ಷ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ನೆರೆ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅರಿತು ನೀರಿನ ಇಂಡೆಂಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಬೇಸಿಗೆಯವರೆಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ತುಂಗಭದ್ರಾ ಯೋಜನೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ನಿಗದಿತ ಹಂಚಿಕೆ ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದಾಗಿ ರೈತರ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ಸಿಎಂಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಹೊಸ ಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದು, ಸಹಕಾರ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಬಂದ್ ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನೀರು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಬೆಳೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ, ಸೌಹಾರ್ದ ಸೂತ್ರಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
