ಆರ್‌ಟಿಇ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಕ್ಕೋ, ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೋ?

Date:

ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶದ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗುತ್ತಿರುವ ನಿಯಮಗಳು, ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ದುಸ್ಥಿತಿ

- Advertisement -

ಒಂದೇ ಶಾಲೆಯ ಆವರಣ, ಒಂದೇ ತರಗತಿಯ ಕೊಠಡಿ, ಒಂದೇ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ಒಂದೇ ಶಿಕ್ಷಕರು. ಆದರೆ ಆ ಮಕ್ಕಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಒಬ್ಬ ಮಗು ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿ ಶಾಲೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಮಗು ಶಿಕ್ಷಣ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಉಚಿತ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಬೆಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕಲಿಯಬೇಕಾದವರು. ಆದರೆ, ಅವರತ್ತ ಶಾಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಹಪಾಠಿಗಳು ತೋರುವ ವರ್ತನೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಮಾನತೆಯ ಆಶಯ ಸಾಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಕಾಣದ ಗೋಡೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶೇಷ ಲೇಖನಗಳಿಗಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ →

ಬಿಲ್ಕಿಸ್‌ ಬಾನೋ ‘ಮುಸ್ಲಿಂ’ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಪದೇ-ಪದೇ ದೂರವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ...

ಅಪರಾಧಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಂತ್ರಸ್ತೆಯ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕು, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನೂ ಅಷ್ಟೇ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ? ಬಿಲ್ಕಿಸ್‌ ಬಾನೋ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯದ ಮುಂದೆ...

ನವ-ಉದಾರವಾದದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ: ಡಾ. ಇಸಬೆಲ್ಲಾ...

ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ತಲೆ ಎತ್ತುತ್ತಿರುವ ಫ್ಯಾಸಿಸಂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಡಾ. ಇಸಬೆಲ್ಲಾ ವೆಬರ್ ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ...

ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ...

ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಯುವಜನರ ಚಳವಳಿಗಳು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯ ಭಾರತದ ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 17,...

ಶಿಕ್ಷಣ ಎನ್ನುವುದು ಹಣವಿರುವವರು ಖರೀದಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು. ಬಡತನ, ಜಾತಿ, ವರ್ಗ, ಧರ್ಮ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಯಾವುದೂ ಮಗುವಿನ ಕಲಿಕೆಯ ಅವಕಾಶಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯ. ಈ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ (ಆರ್‌ಟಿಇ) ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಸಮೀಪದ ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಅನುಭವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣವಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಟುಸತ್ಯ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರ ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಸಿಗುವ ಗೌರವ, ಪ್ರೀತಿ, ಕಲಿಕೆಯ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಹಾಗಾದರೆ, ಆರ್‌ಟಿಇ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳೊಳಗೆ ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆಯೇ?

ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯದಿಂದ ಆರ್‌ಟಿಇ ಕಾಯ್ದೆಯವರೆಗೆ

ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ 86ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2002) ಮೂಲಕ 21ಎ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿ, 6ರಿಂದ 14 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೊಂಡು, 2010ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 3ರ ಪ್ರಕಾರ, 6ರಿಂದ 14 ವರ್ಷದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ಇತರ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮಗುವಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಾರದು.

ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

  • ನೆರೆಹೊರೆಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.
  • ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಸಂದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.
  • ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಲಿಂಗ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡದಿರುವುದು.
  • ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರು, ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಶೌಚಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು.
  • ಶಾಲೆಯಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕದಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.

ಶೇ.25ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ: ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ

ಆರ್‌ಟಿಇ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 12(1)(c) ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಖಾಸಗಿ ಅನುದಾನರಹಿತ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸ್ಥಾನಮಾನವಿಲ್ಲದ ಶಾಲೆಗಳು ಪ್ರವೇಶ ಹಂತದ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ.25ರಷ್ಟು ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಬೇಕು. ಪೂರ್ವಪ್ರಾಥಮಿಕ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಶಾಲೆಗಳಿಗೂ ಈ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿತ ಮಾನದಂಡದಂತೆ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಬಡಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ವಿಭಿನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾನತೆ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ಬೆಳೆಸುವುದಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಸ್ಥಿತಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ 2014ರ ಪ್ರಮತಿ ಎಜುಕೇಷನಲ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆರ್‌ಟಿಇ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನ್ವಯದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಇದೆ. ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕಾನೂನು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಟಿಇಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಟಿಇ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2019ರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ನಿಯಮ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್‌ಟಿಇ ನಿಯಮಗಳ ನಿಯಮ 4ಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತಂದು, ಮಗುವಿನ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಥವಾ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಖಾಸಗಿ ಅನುದಾನರಹಿತ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಟಿಇ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ದಾಖಲಾತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿನ ಮರುಪಾವತಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋದರೂ, 2019ರ ಮೇ 31ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು.

ಆದರೆ, ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಆರ್‌ಟಿಇ ಪ್ರವೇಶದ ಅವಕಾಶ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿತು. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಇರುವ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಆರ್‌ಟಿಇ ಸೀಟುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಕಾಶವೇ ಸೀಮಿತವಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವೇ ಹೊರತು, ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಡಮಕ್ಕಳಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದೇ ಪರಿಹಾರವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂಡಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ 2025ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2018-19ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಟಿಇ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1,16,273 ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿದ್ದರು. 2023-24ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 1,312ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಶೇ.98.87ರಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.

2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ವರದಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದ ದಾಖಲಾತಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 3,412ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಟಿಇ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಟಿಇ ಅವಕಾಶ ಎಷ್ಟು ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಗತಿಯೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2024-25ರಲ್ಲಿ 2,33,110 ಆರ್‌ಟಿಇ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, 2025-26ರಲ್ಲಿ 1,67,860 ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೀಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ.28ರಷ್ಟು ಕುಸಿದಿದ್ದರೂ, ದಾಖಲಾತಿ ಸಂಖ್ಯೆ 44,605ರಿಂದ 1,59,131ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಹಿಂದಿನ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಪ್ರವೇಶದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಒಂದೇ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯದ್ದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ. ಆದರೂ ಶಾಲೆಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಸೀಟುಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರುಗಳಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಹಿಂದೇಟಿಗೆ ಕಾರಣಗಳೇನು?

ಆರ್‌ಟಿಇ ಅಡಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳು ಹಲವು ಆಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಿವೆ.

  • ಶುಲ್ಕ ಮರುಪಾವತಿ ವಿಳಂಬ: ಆರ್‌ಟಿಇ ಅಡಿ ದಾಖಲಾದ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮರುಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶಾಲೆಗಳು ನಿಗದಿತ ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ನೈಜ ಶಿಕ್ಷಣ ವೆಚ್ಚದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮರುಪಾವತಿ ವಿಳಂಬವಾದರೆ ಶಿಕ್ಷಕರ ವೇತನ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳ ವಾದ.
  • ನೆರೆಹೊರೆ ಶಾಲೆಯ ನಿಯಮ: ಸರ್ಕಾರಿ ಅಥವಾ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಆರ್‌ಟಿಇ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
  • ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಕಾನೂನು ವಿನಾಯಿತಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಶೇ.25ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
  • ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತೊಡಕುಗಳು: ಶಾಲೆಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ ನವೀಕರಣ, ದಾಖಲಾತಿ ಪೋರ್ಟಲ್, ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಸೀಟುಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.

2026ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಟಿಇ ನಿಯಮ 4ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ ಅವರು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಹಿಂಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಚರ್ಚೆ ಅಥವಾ ಭರವಸೆ ಮಾತ್ರದಿಂದ ನಿಯಮ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಯಾವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯ.

ಶಾಲೆಯೊಳಗೆ ಕಾಣದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ!

ಆರ್‌ಟಿಇ ಅಡಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಮಗುವಿಗೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಗೌರವ ಸಿಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಿಗುವ ಆದ್ಯತೆ, ಶಾಲೆಯ ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ, ಕ್ರೀಡೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಪ್ರವಾಸ, ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಟಿಇ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ದೂರುಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ. ಇವು ಎಲ್ಲ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಲಾಗದು. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಅನುಭವಗಳು ನಿಜವಾಗಿದ್ದರೆ ಅವು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲ ಆಶಯಕ್ಕೇ ವಿರುದ್ಧವಾದವು.

ಆರ್‌ಟಿಇ ಮಗುವನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ಮಗು ಎಂದು ನೋಡುವ ಮನೋಭಾವವೇ ಮೊದಲು ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಆ ಮಗುವಿನ ಶಿಕ್ಷಣದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮರುಪಾವತಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದು ಶಾಲೆಗೆ ದೊರೆಯುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವೇ ಹೊರತು, ಶಾಲೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾರೋ ಹೊರಿಸಿರುವ ದಾನಧರ್ಮವಲ್ಲ. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡುವುದು, ಇತರ ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದು, ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿಡುವುದು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಬಡತನದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಗುವಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಕುಗ್ಗಿದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಪಾತ್ರವೂ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಮಕ್ಕಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಬದಲು, ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಮೇಲಿದೆ. ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳು ಆರ್‌ಟಿಇ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಅಥವಾ ಅವರಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು. ಆರ್‌ಟಿಇಯ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸು ಎಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಕಿಅಂಶದಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವೂ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಗೌರವದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿದೆ.

ಆದಾಯ ಮಿತಿ ₹8 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ: ಹೊಸ ಆಶಾಕಿರಣವೇ?

ಆರ್‌ಟಿಇ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಡೆದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಆರ್‌ಟಿಇ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಪೋಷಕರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ ಮಿತಿಯನ್ನು ₹3.5 ಲಕ್ಷದಿಂದ ₹8 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ 2026ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಕಳೆದೊಂದು ದಶಕದಿಂದ ಆದಾಯ ಮಿತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಪೋಷಕರು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಳೆಯ ಮಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕೆಳಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದವು. ಇದೀಗ ಆದಾಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಲಭ್ಯವಿರುವ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ₹6 ಲಕ್ಷ ಹಾಗೂ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ₹5 ಲಕ್ಷ ಆದಾಯ ಮಿತಿ ಇದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಸ ₹8 ಲಕ್ಷದ ಮಿತಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಇದು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ನಿರ್ಧಾರವಾದರೂ, ಆದಾಯ ಮಿತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆರ್‌ಟಿಇ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ, ಶಾಲೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರ ಮಗುವಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳೂ ಖಾತರಿಯಾಗಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆದಾಯ ಮಿತಿ ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಬಹುದು.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲೂ ಆರ್‌ಟಿಇ ಮಹತ್ವ

ಆರ್‌ಟಿಇ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 12(1)(c) ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿನಾಯಿತಿ ವಿಚಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. 2025ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಜುಮನ್ ಇಶಾತ್-ಎ-ತಲೀಮ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಆರ್‌ಟಿಇ ಅನುಷ್ಠಾನದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು. ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಡುವಿನ ಚರ್ಚೆ ಇನ್ನೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದರಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನು ತಕ್ಷಣ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು.

ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಉಳಿವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಮುಖ್ಯ

ಆರ್‌ಟಿಇ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರವೇಶದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗದು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಭವಿಷ್ಯವೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮುಚ್ಚುವುದು, ಕಡಿಮೆ ದಾಖಲಾತಿಯ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದು, ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾಲೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಜೋಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಂತಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಗತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಕ್ರೀಡಾ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೆ ಪೋಷಕರು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಳ್ಳುವಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ ಅದು ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ದೂರವಾದರೆ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ, ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವೂ ಹೌದು. ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳು ಉಳಿಯುವುದು ಭಾಷೆಯ ಉಳಿವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಟಿಇ ಅನುಷ್ಠಾನ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಂತೆ ನೋಡದೆ, ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಪರಿಹಾರ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಆರ್‌ಟಿಇ ಕಾಯ್ದೆಯ ಆಶಯವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ.

  • ನಿಯಮಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ: 2019ರ ನಿಯಮ 4ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಯ್ಕೆಯ ಅವಕಾಶ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
  • ಮರುಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಶುಲ್ಕ ಮರುಪಾವತಿಯನ್ನು ಕಾಲಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಮಗುವಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮೊತ್ತ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು.
  • ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಆರ್‌ಟಿಇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇತರ ಮಕ್ಕಳಂತೆಯೇ ಸಮಾನ ಗೌರವ, ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
  • ದೂರು ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಆರ್‌ಟಿಇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾರತಮ್ಯ, ಅವಮಾನ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕದ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾದರೆ ಪೋಷಕರು ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸುಲಭವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ದೂರು ನೀಡಿದ ಮಗುವಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬೇಕು.
  • ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ: ಖಾಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವುದು, ಅಗತ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಮಾತೃಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಬೇಕು.
  • ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರದ ಕಲಿಕೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆ: ಆರ್‌ಟಿಇ ಅಡಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಮಕ್ಕಳು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿಯದಂತೆ ವಿಶೇಷ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನೆರವು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು.

ಶಿಕ್ಷಣ ಹಕ್ಕು ಕೇವಲ ಪ್ರವೇಶ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು!

ಶಿಕ್ಷಣ ಎನ್ನುವುದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯುತ ಸಾಧನ. ಆದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಗಳು ಮುಂದುವರಿದರೆ ಸಮಾನ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣದ ಆಶಯ ಈಡೇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆರ್‌ಟಿಇ ಅಡಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಮಗು ಉಚಿತವಾಗಿ ಓದುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ಮನೋಭಾವ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ಅದೇ ರೀತಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮರುಪಾವತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವುಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರ, ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಂದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸಮಾನ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ಅನುಭವಿಸುವ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಈ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ಗಾಂಧೀಜಿ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ: ಸಮಾನತೆಯ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಶ್ರಮದ ಘನತೆಯೇ ಅಡಿಪಾಯ

ಒಂದು ಮಗು ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿ ಓದುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಮಗು ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವಿನಿಂದ ಓದುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಶಾಲೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಾನ ಮಕ್ಕಳು. ಅವರ ಕನಸುಗಳು, ಪ್ರತಿಭೆ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಗೌರವ ಒಂದೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಶಾಲೆಯೊಳಗೆ ಹಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ ಅದು ಶಿಕ್ಷಣವಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆ.

ಈ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದೀರಾ? ತಂಬೂರಿಯ ನಾದದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಪರಂಪರೆ: ಶಿಷ್ಯರು, ಮಹಿಳಾ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಬೆಳಕು

ಸಂವಿಧಾನದ 21ಎ ವಿಧಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು ನೀಡಿದೆ. ಆ ಹಕ್ಕು ಕೇವಲ ಶಾಲೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಬಾರದು. ತರಗತಿಯೊಳಗೆ, ಆಟದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಸಮಾನತೆ ಕಾಣಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು ಎಂದರೆ ಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಗೌರವದಿಂದ ಕಲಿಯುವ ಹಕ್ಕು ಕೂಡ ಹೌದು.

ಸಂಚಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ…

WhatsApp Image 2025 02 05 at 18.09.20
+ posts

<p><iframe src="https://www.youtube.com/embed/8qwx4L0lKFQ?autoplay=1&mute=1&loop=1&playlist=8qwx4L0lKFQ&controls=0&modestbranding=1&showinfo=0" width="560" height="315" frameborder="0" allowfullscreen="allowfullscreen"></iframe></p>

ಪೋಸ್ಟ್ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ:

ಪೋಸ್ಟ್ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ:

ಈ ಹೊತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿ

ವಿಡಿಯೋ

ಇದೇ ರೀತಿಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳು
Related

ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧದ ಬೇಡಿಕೆ: ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

ಸಾವರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಕುರಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಬಿಜೆಪಿ ಬೆಂಬಲಿತ...

ಇತಿಹಾಸದ ಕಮಾನು: ಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಅಸಮಾನತೆಗೆ, ಮತ್ತೆ ಸಮಾನತೆಯತ್ತವೇ ಮನುಷ್ಯನ ಪಯಣ?

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಕೈಕೆಲಸವನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು. ಈಗ ಮನುಷ್ಯನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯ...

‘ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌’ನದ್ದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಕೊಲೆ! ತಜ್ಞರ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಸ್ಫೋಟ; ವಿಕೃತ ಕಾಮುಕನ ಸಾವಿನ ರಹಸ್ಯವೇನು?

ಅಮೆರಿಕದ ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್ ಸಾವಿನ ಪ್ರಕರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ...

ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇ.33ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಶೀಘ್ರ ಜಾರಿಗೆ ಸರ್ವಪಕ್ಷಗಳು ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬರಲಿ: ಡಾ. ಡಿ ಪುರಂದೇಶ್ವರಿ

ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇ.33ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆಯ...