ವಾಸ್ತವವೇನೆಂದರೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಿತ್ರನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 1971ರ ವಿಮೋಚನಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದ ನರಮೇಧದ ಗಾಯಗಳು ಬಾಂಗ್ಲಾ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮಾಸಿಲ್ಲ. ಯೂನಸ್ ಅಥವಾ ಸೇನೆ ಎಷ್ಟೇ ಪಾಕ್ ಪರ ಒಲವು ತೋರಿದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ‘ಭಾರತದ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ’ವೇ ಹೊರತು ‘ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ’ ಅಲ್ಲ
ಐದು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಯಾವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಭಾರತದ ಸಹಾಯ ಕೋರಿತ್ತೋ, ಇಂದು ಅದೇ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿರೋಧಿ ಘೋಷಣೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಶೇಕ್ ಹಸೀನಾ ಅವರ ಪದಚ್ಯುತಿಯ ನಂತರ ಢಾಕಾದಲ್ಲಿ ಬೀಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಗಾಳಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನೇ ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮಹಮ್ಮದ್ ಯೂನಸ್ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾ ಸೇನೆಯು ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ನವದೆಹಲಿಯ ಪಾಲಿಗೆ ಕೇವಲ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲೂ ಹೌದು. ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಆಡಳಿತದ ಪತನದ ನಂತರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಭಾವನೆಗಳು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.
ಹಸೀನಾ ಮೈತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮೇಲಿನ ಸಿಟ್ಟು
ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವ ಭಾರತ ವಿರೋಧಿ ಅಲೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡ ಶೇಕ್ ಹಸೀನಾ ಅವರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಭಾರತ ನೀಡಿದ್ದ ಬೇಷರತ್ತಾದ ಬೆಂಬಲ. ಕಳೆದ 15 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಸೀನಾ ಸರ್ಕಾರ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದಾಗ, ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ನಡೆದ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಾಗಲೂ ನವದೆಹಲಿ ಹಸೀನಾ ಬೆನ್ನಿಗೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮುದಾಯ ‘ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು’ ಎಂದು ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹಸೀನಾ ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋದ ನಂತರ, ಜನರ ಆಕ್ರೋಶ ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ‘ಇಂಡಿಯಾ ಔಟ್’ ಅಭಿಯಾನವು ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವ ಕರೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ. ಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ಹತ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀಸ್ತಾ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಭಾರತವನ್ನು ‘ದೊಡ್ಡಣ್ಣ’ ನಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದತ್ತ ಯೂನಸ್ ಒಲವು
ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿರುವ ಮಹಮ್ಮದ್ ಯೂನಸ್ ಅವರ ನಡೆಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆತಂಕ ತಂದೊಡ್ಡಿವೆ. ಯೂನಸ್ ಅವರು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಕೂಡಲೇ ಸಾರ್ಕ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಇದು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೇದಿಕೆಗೆ ಮರಳಿ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹಡಗೊಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಬಂದರಿಗೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದ್ದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
1971ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನಡುವೆ ನೇರ ಕಡಲ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ, ಕರಾಚಿಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಹಡಗುಗಳು ಬಾಂಗ್ಲಾ ತಲುಪುತ್ತಿರುವುದು ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಸುಧಾರಣೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಯೂನಸ್ ಅವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿರುವುದು ಮತ್ತು 1971ರ ಕಹಿ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ‘ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ’ ಆರಂಭಿಸುವ ಇಂಗಿತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವುದು ನವದೆಹಲಿಯ ಹುಬ್ಬೇರಿಸಿದೆ.
ಸೇನೆಯ ತಹತಹ ಮತ್ತು ‘ಚೀನಾ-ಪಾಕ್’ ಅಕ್ಷರೇಖೆ
ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಲಾಭವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲಿನ ಸೇನೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾ ಸೇನೆಯ ಅನೇಕ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅಥವಾ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವರು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಶೇಕ್ ಹಸೀನಾ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಸೇನಾ ಸಂಬಂಧ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ, ಸೇನೆಯು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಒಲವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಇದನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಐಎಸ್‌ಐ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಜಮಾತ್-ಎ-ಇಸ್ಲಾಮಿನಂತಹ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿನ ಆಂತರಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಗುಪ್ತಚರ ವರದಿಗಳು ಭಾರತದ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸಿವೆ.
ವಾಸ್ತವದ ನೆಲೆಗಟ್ಟು: 1971ನ್ನು ಮರೆಯಲಾದೀತೆ?
ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವವೇನೆಂದರೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಿತ್ರನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 1971ರ ವಿಮೋಚನಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದ ನರಮೇಧದ ಗಾಯಗಳು ಬಾಂಗ್ಲಾ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮಾಸಿಲ್ಲ. ಯೂನಸ್ ಅಥವಾ ಸೇನೆ ಎಷ್ಟೇ ಪಾಕ್ ಪರ ಒಲವು ತೋರಿದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ‘ಭಾರತದ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ’ವೇ ಹೊರತು ‘ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ’ ಅಲ್ಲ.
ಇದನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರಾ? ರಾಜಸ್ಥಾನ | ಎಥನಾಲ್ ಸ್ಥಾವರದ ವಿರುದ್ಧ ರೈತರ ಮಹಾಪಂಚಾಯತ್‌ ಸಮರ
ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಮೂರು ಕಡೆಗಳಿಂದ ಭಾರತದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ಭಾರತವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೇ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಅದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡಬಲ್ಲ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಶೂನ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ, ಯೂನಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.
ನವದೆಹಲಿಯ ಮುಂದಿನ ದಾರಿ?
ಭಾರತವು ಈಗ ‘ಕಾದು ನೋಡುವ’ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಸೀನಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಜನರೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಭಾರತಕ್ಕಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿನ ಭಾರತ ವಿರೋಧಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ಬಲಗೊಳ್ಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ. ಭಾರತವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೆ, ಇದು ಬಾಂಗ್ಲಾ ಜನರಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕಿದೆ. ಯೂನಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದೆ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಸವಾಲು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ತನ್ನ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರವೇಶವು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಶಾಂತಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಬಲ್ಲದು. ನೆರೆಹೊರೆಯವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಉಭಯ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಇರಬೇಕಾದ್ದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು.
